--- id: meldingsplicht-infectieziekten type: Rule type_label: Regel of afsprakenkader title: Meldingsplicht infectieziekten aliases: - meldingsplichtige infectieziekten - e-melding infectieziekten - MELDINGINFECTIEZIEKTEN - elektronische labomelding infectieziekten names: nl: Meldingsplicht infectieziekten fr: Déclaration obligatoire des maladies infectieuses en: Mandatory notification of infectious diseases jurisdiction: - vlaanderen - belgie themes: - labo - regelgeving - terminologie lifecycle: in-werking lifecycle_note: 'Wettelijke meldingsplicht (Vlaanderen: decreet van 21 november 2003). Elektronische labomelding via XML over de eHealthBox sinds maart 2024; huidige versie XSD 2.0 (ingangsdatum niet gevonden). Artsen melden via e-form, meldformulier, eHealthBox, beveiligde e-mail, post of telefoon; dringende meldingen altijd telefonisch. Uitrol van elektronisch melden naar individuele artsen is gepland (proefgebruik mogelijk).' version: XSD 2.0 (labomelding) summary: Artsen en laboratoria moeten bepaalde infectieziekten melden aan het bevoegde regionale agentschap; de lijsten verschillen licht per regio en Sciensano ondersteunt op vraag. In Vlaanderen gebeurt de melding binnen 24 uur aan het Departement Zorg, op basis van het decreet van 21 november 2003; meldingsplichtig zijn alle artsen, het hoofd van een labo klinische biologie en toezichthoudende artsen, en bij niet-naleving is een administratieve geldboete mogelijk. Artsen melden via een e-form in hun EMD, het meldformulier, de eHealthBox (Team Infectieziekten), beveiligde e-mail, post of telefoon; dringende meldingen altijd telefonisch. Labo's kunnen sinds maart 2024 elektronisch melden met XML via de eHealthBox, na een gezamenlijke testfase. last_verified: '2026-09-27' relations: - type: ownedBy direction: uit target: departement-zorg target_url: https://ehealth-atlas.be/departement-zorg/ status: established - type: requires direction: uit target: ehealthbox target_url: https://ehealth-atlas.be/ehealthbox/ status: established - type: requires direction: uit target: icd-10-be target_url: https://ehealth-atlas.be/icd-10-be/ status: hypothesis - type: seeAlso direction: uit target: healthdata-hd4dp target_url: https://ehealth-atlas.be/healthdata-hd4dp/ status: established - type: involves direction: in target: klinisch-labo-resultaten-uitwisseling target_url: https://ehealth-atlas.be/klinisch-labo-resultaten-uitwisseling/ status: established release: 2026.10.05-1 url: https://ehealth-atlas.be/meldingsplicht-infectieziekten/ license: CC BY 4.0 --- # Meldingsplicht infectieziekten Artsen en laboratoria moeten bepaalde infectieziekten melden aan het bevoegde regionale agentschap; de lijsten verschillen licht per regio en Sciensano ondersteunt op vraag. In Vlaanderen gebeurt de melding binnen 24 uur aan het Departement Zorg, op basis van het decreet van 21 november 2003; meldingsplichtig zijn alle artsen, het hoofd van een labo klinische biologie en toezichthoudende artsen, en bij niet-naleving is een administratieve geldboete mogelijk. Artsen melden via een e-form in hun EMD, het meldformulier, de eHealthBox (Team Infectieziekten), beveiligde e-mail, post of telefoon; dringende meldingen altijd telefonisch. Labo's kunnen sinds maart 2024 elektronisch melden met XML via de eHealthBox, na een gezamenlijke testfase. ## Vraag of patroon **Welke infectieziekten moeten gemeld worden, door wie, en langs welke digitale weg?** Artsen en laboratoria in België moeten bepaalde infectieziekten melden aan de bevoegde agentschappen; de lijst verschilt licht per regio en Sciensano kan ondersteunen op vraag van het bevoegde agentschap[^1]. In Vlaanderen moeten artsen en labo's voor klinische biologie die ziekten verplicht melden aan het [Departement Zorg](https://ehealth-atlas.be/departement-zorg/)[^2], binnen 24 uur na vaststelling of vermoeden[^3]. Meldingsplichtig zijn alle artsen, het hoofd van een laboratorium van klinische biologie en artsen belast met toezicht in onder meer scholen, bedrijven en residentiële zorginstellingen[^3]. Wie de verplichtingen niet nakomt, kan een administratieve geldboete krijgen[^3]. De melding gaat naar een ambtenaar-arts[^3]. De rechtsgrond is het decreet van 21 november 2003 betreffende het preventieve gezondheidsbeleid[^3]. ## Vergelijking ### Meldkanalen in Vlaanderen | Melder | Kanaal | Formaat en voorwaarden | Status | |---|---|---|---| | Arts (huisarts) | e-form geïntegreerd in het EMD[^3] | formulier in het huisartsenpakket | productie | | Arts zonder EMD of e-form-integratie | meldformulier 'Melding van infectieziekten'[^3] | te gebruiken vanaf 25/01/2024; vermeldt verplichte en aanvullende gegevens[^3] | productie | | Arts of organisatie | [eHealthBox](https://ehealth-atlas.be/ehealthbox/) naar "Departement Zorg - Team Infectieziekten" (1990001916)[^3] | beveiligd bericht; in Hector als Team Infectieziekten (MELDINGINFECTIEZIEKTEN)[^3] | productie | | Arts | beveiligde en geëncrypteerde e-mail naar het team infectieziektebestrijding[^3] | versleutelde e-mail | productie | | Arts | post, onder gesloten omslag met de vermelding 'medisch geheim'[^3] | op naam van de provinciale ambtenaar-arts | productie | | Arts (dringende meldingen: verplicht) | telefoon: tijdens de kantooruren de provinciale contactpersoon, daarbuiten de dienstdoende arts[^3] | mondeling | productie | | Labo klinische biologie | eHealthBox, XML[^3] | huidige versie XSD 2.0 (ingangsdatum niet gevonden)[^2]; één melding per bericht, base64-bijlage, transporttype MELDINGINFECTIEZIEKTEN, CustomMeta[^2]; start pas na gezamenlijke testfase[^2] | XML-melding productie sinds maart 2024 | De Vlaamse meldpagina schrijft melding van een meldingsplichtige infectie of een vermoeden ervan binnen 24 uur aan het Departement Zorg voor[^3]. De procedure voor labo-infectiemeldingen instrueert labo's om het XSD naar versie 2.0 bij te werken[^2]. De labostroom staat in het uitwisselingsregister als `meldingen-infectieziekten-vlaanderen` (klinisch labo → Vlaamse overheid, XML volgens XSD 2.0)[^2]. Let op: de contactpagina van het Departement Zorg zegt dat infectiemeldingen niet per post mogen worden verstuurd[^4], wat botst met de post-rij in de tabel (zie 'Onzekerheden'). Het Departement Zorg noemt als voordeel van de XML-melding één uniforme, beveiligde manier in Vlaanderen met automatische upload naar de dossiersystemen[^2]. Als hulpmiddel voor de labomelding publiceert het departement de ICD-10-codes en de namen van de meldingsplichtige ziekten[^2]. Voor labresultaten in het algemeen wordt de Belgische set laboratoriumcodes beheerd in ReTaM[^5]; zie [LOINC en de Belgische labosubset (ReTaM)](https://ehealth-atlas.be/loinc/) en [Uitwisseling van laboresultaten](https://ehealth-atlas.be/klinisch-labo-resultaten-uitwisseling/). **Interpretatie:** in de labomelding wordt de ziekte dus met ICD-10 aangeduid, terwijl labtests elders met LOINC/ReTaM gecodeerd worden; de bron van het departement vermeldt LOINC of ReTaM niet. ### Meldingsplicht versus surveillance Naast de regionale meldingsplicht werkt Sciensano voor de surveillance van infectieziekten samen met labo's via peillaboratoria (sinds 1983) en Nationale Referentiecentra (sinds 2011)[^6]. Peillabo's nemen vrijwillig deel aan EPILABO (geen eigen conceptpagina)[^7] en sturen testresultaten via HD4DP v2 naar Be-HERA ([HD4DP v2 (healthdata.be)](https://ehealth-atlas.be/healthdata-hd4dp/))[^7]. Dat is een andere stroom met een ander doel: verplichte individuele melding aan de regio tegenover vrijwillige surveillance (interpretatie op basis van de bronnen). ## Conclusie De meldingsplicht is een wettelijke verplichting met een uitgewerkt digitaal kanaal: de eHealthBox van het [eHealth-platform](https://ehealth-atlas.be/ehealth-platform/)[^3][^2]. Voor labo's bestaat een gestructureerd XML-formaat[^3]. Artsen zonder e-form kunnen melden via het meldformulier, de eHealthBox, beveiligde e-mail, post of telefoon; dringende meldingen gebeuren altijd telefonisch[^3]. Volgens het departement kunnen momenteel enkel labo's elektronisch melden; een uitrol naar individuele artsen is gepland, en proefgebruik via de eHealthBox kan nu al[^3]. ## Praktische betekenis voor ziekenhuizen - **Wettelijke verplichting:** alle artsen, dus ook ziekenhuisartsen, en het hoofd van het laboratorium klinische biologie zijn meldingsplichtig binnen 24 uur[^3]; bij niet-naleving is een administratieve geldboete mogelijk[^3]. - **Labo:** het laboratoriuminformatiesysteem kan via XML over de eHealthBox automatisch melden, na een testfase met het Departement Zorg[^2]. - **Artsen in het ziekenhuis:** het gevonden e-form zit in het huisartsenpakket[^3]; een ziekenhuis-EPD-variant werd niet gevonden (gap). Ziekenhuisartsen kunnen melden via het meldformulier, de eHealthBox, beveiligde e-mail, post of telefoon[^3]; dringende meldingen altijd telefonisch[^3]. - **Aanbeveling** (eigen): ga na of het LIS de XML-melding (XSD 2.0) ondersteunt en of de ICD-10-lijst van het departement in het LIS onderhouden wordt; spreek intern af wie meldt bij een klinisch vermoeden zonder labobevestiging. ## Implementatievoorwaarden en beperkingen Voor de XML-route gelden strikte eHealthBox-regels (één melding per bericht, base64, versleuteling, transporttype)[^2]. Wie de eHealthBox als webservice gebruikt, heeft een [eHealth-certificaat](https://ehealth-atlas.be/ehealth-certificaten/) en een versleutelingsdienst nodig[^8]; zie ook [Technische integratie met de eHealth-infrastructuur](https://ehealth-atlas.be/technische-integratie-ehealth/). ## Onzekerheden en tegenstrijdige informatie - De regeling in Wallonië en Brussel werd niet onderzocht; de lijsten verschillen licht per regio[^1]. - Er zijn geen cijfers gevonden over het aantal labo's dat elektronisch meldt; niet gevonden ≠ geen gebruik. - **Interpretatie:** twee coderingswerelden naast elkaar: ICD-10 voor de ziekte in de melding[^2], LOINC/ReTaM voor labresultaten in het algemeen[^5]. - **E-form versus 'enkel labo's':** dezelfde pagina noemt een e-form in het huisartsenpakket als meldkanaal[^3], maar stelt ook dat momenteel enkel labo's elektronisch kunnen melden[^3]. Mogelijk doelt die zin enkel op de XML/UMM-route; niet verduidelijkt (opgenomen in het register van tegenstrijdigheden). - De ingangsdatum van XSD 2.0 werd niet gevonden[^2]; de laboprocedure instrueert wel een update naar versie 2.0[^2]. - **Post als meldkanaal:** de meldpagina noemt post onder gesloten omslag als mogelijke meldwijze[^3], maar de contactpagina van het Departement Zorg zegt dat infectiemeldingen niet per post mogen worden verstuurd[^4]. Welke pagina voorgaat, is niet vastgesteld (opgenomen in het register van tegenstrijdigheden). **Aanbeveling** (eigen): kies post niet als meldkanaal zonder bevestiging van het Departement Zorg. ## Relaties - valt onder verantwoordelijkheid van: [Departement Zorg](https://ehealth-atlas.be/departement-zorg/) (vastgesteld)[^3][^2]. Meldingen gaan naar het Departement Zorg, dat de meldingsplicht beheert; de rechtsgrond is het decreet van 21 november 2003 betreffende het preventieve gezondheidsbeleid. - stelt als eis: [eHealthBox](https://ehealth-atlas.be/ehealthbox/) (vastgesteld)[^3][^2]. De elektronische XML-labomelding verloopt via de eHealthBox; melden kan ook langs andere kanalen. - stelt als eis: [ICD-10-BE](https://ehealth-atlas.be/icd-10-be/) (hypothese)[^2]. De bron spreekt van 'ICD-10', niet expliciet van de Belgische ICD-10-BE-editie. - zie ook: [HD4DP v2 (healthdata.be)](https://ehealth-atlas.be/healthdata-hd4dp/) (vastgesteld)[^7]. Sciensano-surveillance (EPILABO via peillabo's en HD4DP) is een aparte stroom naast de regionale meldingsplicht. - betrekt (inkomend): [Uitwisseling van laboresultaten](https://ehealth-atlas.be/klinisch-labo-resultaten-uitwisseling/) (vastgesteld)[^2][^3] ## Open vragen - Is elektronisch melden door ziekenhuisartsen (niet-labo) via XML of e-form gepland of mogelijk vanuit een ziekenhuis-EPD? (Het Departement Zorg plant een uitrol naar individuele artsen; timing niet gevonden.) - Wanneer werd XSD 2.0 voor de labomelding ingevoerd? - Hoe verhoudt het e-form in het huisartsenpakket zich tot de uitspraak dat 'momenteel enkel labo's elektronisch kunnen melden'? - Welke kanalen en formaten gelden in Wallonië (AViQ) en Brussel? (niet onderzocht) - Hoeveel labo's melden effectief via XML, en komt er een FHIR-variant? - Welke rol speelt Sciensano concreet in de Vlaamse gegevensstroom (NRC's, surveillance)? - Is post nog een toegelaten meldkanaal? (meldpagina vermeldt post, contactpagina verbiedt het) ## Bronnen [^1]: [Meldingsplichtige infectieziekten](https://www.sciensano.be/nl/projecten/meldingsplichtige-infectieziekten). Sciensano. Opgehaald 2026-09-26, sha256 0f306fe704b37ae1… (SRC-8cf1bf0c2a) [^2]: [Een meldingsplichtige infectieziekte elektronisch melden vanuit een labo](https://www.departementzorg.be/nl/een-meldingsplichtige-infectieziekte-elektronisch-melden-vanuit-een-labo). Departement Zorg. Opgehaald 2026-09-26, sha256 223c1f19a5009e5b… (SRC-d1867f4626) [^3]: [Een meldingsplichtige infectieziekte aangeven](https://www.departementzorg.be/nl/een-meldingsplichtige-infectieziekte-aangeven). Departement Zorg. Opgehaald 2026-09-26, sha256 6d6be8fc5145dc29… (SRC-ff18ce5ddb) [^4]: [Contact infectieziektebestrijding en vaccinatie](https://www.departementzorg.be/nl/contact-infectieziektebestrijding-en-vaccinatie). Departement Zorg. Opgehaald 2026-09-27, sha256 e55b541214368ee2… (SRC-ed1c7fbd6f) [^5]: [Belgische subset LOINC | FOD Volksgezondheid (archiefkopie 12/08/2025)](https://web.archive.org/web/20250812100752/https://www.health.belgium.be/nl/gezondheid/organisatie-van-de-gezondheidszorg/delen-van-gezondheidsgegevens/terminologiecentrum/terminologiestelstels/loinc). FOD Volksgezondheid. Opgehaald 2026-09-25, sha256 d4222a2afda2b32b… (SRC-5e8f12e4b1) [^6]: [Laboratoriumgegevensnetwerken voor de surveillance van infectieziekten](https://www.sciensano.be/nl/projecten/laboratoriumgegevensnetwerken-voor-de-surveillance-van-infectieziekten). Sciensano. Opgehaald 2026-09-26, sha256 37417990e3d36d03… (SRC-721ed7f8e0) [^7]: [Beraadslaging nr. 17/010 (gewijzigd 6 december 2022) - EPILABO](https://www.ehealth.fgov.be/ehealthplatform/file/cc73d96153bbd5448a56f19d925d05b1379c7f21/747320f2af0a82ad6f906312b3d77bac0165c15a/17-010-n552-epilabo-gewijzigd-op-6-december-2022.pdf). Informatieveiligheidscomité (via eHealth-platform), 2022-12-06. Opgehaald 2026-09-26, sha256 572504954288935a… (SRC-e84226c028) [^8]: [eHealthBox](https://www.ehealth.fgov.be/ehealthplatform/nl/service-ehealthbox). eHealth-platform. Opgehaald 2026-09-26, sha256 5cfa6cfb5085560b… (SRC-71c7c4bb9f)