Het conceptmodel legt vast hoe SNOMED CT als ontologie is opgebouwd: concepten met een betekenisloze numerieke code, beschrijvingen die ze benoemen en relaties die ze formeel definiëren. Omdat een concept onder meerdere bovenliggende concepten kan vallen en elk attribuut regels krijgt, kan software met een redeneerder in de webontologietaal OWL afleiden wat waaronder valt. Dat onderscheidt SNOMED CT van een classificatie zoals ICD-10, waarin elke code onder precies één hogere code hangt. Voor wie een EPD of terminologieserver inzet, verklaart het model waarom zoeken op betekenis mogelijk is.
", "last_verified": "2026-11-05", "verification_outdated": false, "sections": [ { "id": "in-het-kort", "title": "In het kort", "kind": "in-het-kort", "html": "SNOMED CT is een klinische kernterminologie met concepten die elk een unieke betekenis en een formeel-logische definitie hebben en die in hiërarchieën geordend zijn[1]. De drie kerncomponenten zijn concepten, beschrijvingen (descriptions, de termen die een concept benoemen) en relaties[2]. Het conceptmodel is het geheel van regels dat zegt hoe die componenten samenhangen; het Machine Readable Concept Model (MRCM) legt die regels machineleesbaar vast, zodat software kan toetsen of definities en expressies eraan voldoen[9]. SNOMED International, de eigenaar van SNOMED CT en de verwante standaarden, beheert ook dit model[10] (zie SNOMED International).
\nEen statistische classificatie zoals ICD-10 is monohiërarchisch: elke code hangt onder precies één code van het niveau erboven, zodat niets dubbel geteld wordt[5]. SNOMED CT gebruikt daarentegen een polyhiërarchie, waarin een concept onder meer dan één supertype kan vallen, aangevuld met definiërende relaties[5]. Het voorbeeld uit de woordenlijst: bacteriële pneumonie valt in ICD-10 onder longaandoening of onder infectieziekte maar niet onder beide, terwijl ze in SNOMED CT een subtype van beide is[11].
\n'Ontologie' betekent hier iets concreets: in de SNOMED CT-woordenlijst verwijst het woord doorgaans naar de Web Ontology Language (OWL), een formele taal om betekenis logisch vast te leggen[3]. De definities van concepten staan als OWL-axioma's in de releasebestanden[4], en een redeneerder kan daaruit afleiden welk concept onder welk ander valt[4]. Interpretatie: een gewone codelijst heeft geen van beide, want de code van een SNOMED CT-concept draagt zelf geen betekenis[2], de betekenis zit in de formele definitie[1]; een lijst die enkel codes met omschrijvingen opsomt, mist die definities en kan dus niet afleiden dat een term onder een andere valt[2][4].
\n| Soort | \nOrdening | \nWat legt de betekenis vast | \nVoorbeeld | \nBron | \n
|---|---|---|---|---|
| Statistische classificatie | \nmonohiërarchisch, één plaats per code | \nde plaats in de hiërarchie, gericht op tellen zonder dubbeltelling | \nICD-10(-BE) | \n[5] | \n
| Klinische terminologie als ontologie | \npolyhiërarchisch | \nformeel-logische definitie met definiërende relaties, in OWL | \nSNOMED CT | \n[5][1][4] | \n
Elk concept heeft een unieke, numerieke, machineleesbare identifier (SCTID) die zelf geen menselijk leesbare betekenis draagt[2]. De rechtstreekse subtypes van het rootconcept heten Top Level Concepts en benoemen de hoofdtakken van de hiërarchie, zoals klinische bevinding, procedure, observeerbare entiteit en lichaamsstructuur[9]. Elk concept is ofwel defined (de definiërende kenmerken onderscheiden het voldoende van andere concepten) ofwel primitive[2].
\nDe Fully Specified Name (FSN) is een unieke, ondubbelzinnige beschrijving van de betekenis van een concept; ze is niet bedoeld om in het dossier te tonen maar om concepten met dezelfde alledaagse benaming uit elkaar te houden[2]. Aan het einde van de FSN staat tussen haakjes een semantic tag die het domein aangeeft, bijvoorbeeld '(procedure)'[12]. Per taal, dialect of gebruikscontext is precies één synoniem de voorkeursterm (preferred); andere geldige synoniemen zijn acceptable[2]. De Amerikaans-Engelse FSN is het referentiepunt voor de betekenis in de International Edition, en vertalingen volgen die betekenis[13]. Sinds de International Edition van juli 2026 mogen FSN's en synoniemen 4096 tekens lang zijn in plaats van 255; in juli zelf werd nog geen beschrijving verlengd, de eerste verlengingen waren gepland voor augustus 2026[14].
\nEen concept kan |is a|-relaties naar meerdere bovenliggende concepten hebben, waardoor de hiërarchie geen boom is maar een polyhiërarchie[2]. Daarnaast gebruikt SNOMED CT meer dan honderd definiërende attributen; elk attribuut heeft een domein (op welke concepten het mag) en een bereik (welke waarden toegelaten zijn)[9]. Die domein- en bereikregels zitten niet in de logica zelf maar in het MRCM[6].
\nConceptdefinities staan op twee manieren in de releasebestanden: als stated view met axioma's in OWL Functional Syntax in de OWL Expression Reference Set, en als inferred view met definiërende relaties in het relatiebestand[4]. De inferred view ontstaat door een classificatie in beschrijvingslogica (description logic, een formele logica waarmee software definities vergelijkt) toe te passen met een classifier op de stated view[4]. Het SNOMED CT Logic Profile blijft binnen het OWL 2 EL-profiel (de beschrijvingslogica EL++), zodat classifiers de inhoud binnen een redelijke tijd kunnen doorrekenen; universele kwantificatie, disjunctie en negatie zijn daarom uitgesloten[6]. Redeneerders zoals Snorocket, ELK en FaCT++ kunnen OWL 2 EL classificeren[15].
\nEen klinische expressie is ofwel precoördineerd (één concept-id) ofwel postgecoördineerd (meer dan één concept-id)[7]. Expressies worden genoteerd in de SNOMED CT Compositional Grammar, een lichte syntaxis voor SNOMED CT-expressies[7]. Een postgecoördineerde expressie moet eerst geparset, genormaliseerd en naar OWL 2 EL vertaald worden voor een redeneerder ermee kan werken[15]. Regels die een verzameling pre- of postgecoördineerde expressies afbakenen, schrijf je in de Expression Constraint Language[16].
\nReference sets (refsets) zijn de standaardvorm om bijkomende, niet-definiërende informatie over een verzameling componenten vast te leggen, zoals subsets, taalvoorkeuren en maps[2]. Release Format 2 (RF2), tabgescheiden UTF-8-tekstbestanden, is het primaire formaat van de releasebestanden[17]. Elke internationale release bevat de releasetypes Full en Snapshot; een Delta zit er niet in maar kan worden gegenereerd[17]. Sinds januari 2026 zijn de Concept Non Current-indicatoren afgeschaft[14].
" }, { "id": "waar-wordt-het-gebruikt", "title": "Waar wordt het gebruikt?", "kind": "tekst", "html": "