--- id: snomed-ct-conceptmodel type: Specification type_label: Standaard of specificatie title: SNOMED CT-conceptmodel en logica aliases: - SNOMED CT concept model - SNOMED CT logical model - SNOMED CT als ontologie - MRCM - Machine Readable Concept Model - SNOMED CT Logic Profile names: nl: SNOMED CT-conceptmodel fr: modèle conceptuel de SNOMED CT en: SNOMED CT Concept Model de: SNOMED CT-Konzeptmodell jurisdiction: - internationaal themes: - terminologie - standaardisatie-en-governance lifecycle: normatief lifecycle_note: Officieel gepubliceerd model onder elke editie van SNOMED CT; sinds de International Edition van juli 2026 mogen beschrijvingen 4096 tekens lang zijn. Documentatie van SNOMED International geraadpleegd op 2026-11-05. summary: 'Het conceptmodel legt vast hoe SNOMED CT als ontologie is opgebouwd: concepten met een betekenisloze numerieke code, beschrijvingen die ze benoemen en relaties die ze formeel definiëren. Omdat een concept onder meerdere bovenliggende concepten kan vallen en elk attribuut regels krijgt, kan software met een redeneerder in de webontologietaal OWL afleiden wat waaronder valt. Dat onderscheidt SNOMED CT van een classificatie zoals ICD-10, waarin elke code onder precies één hogere code hangt. Voor wie een EPD of terminologieserver inzet, verklaart het model waarom zoeken op betekenis mogelijk is.' links: - soort: documentatie url: https://docs.snomed.org/snomed-ct-practical-guides/snomed-ct-starter-guide/6-snomed-ct-concept-model label: SNOMED CT Concept Model (Starter Guide) taal: en last_verified: '2026-11-05' relations: - type: ownedBy direction: uit target: snomed-international target_url: https://ehealth-atlas.be/snomed-international/ status: established - type: partOf direction: uit target: snomed-ct target_url: https://ehealth-atlas.be/snomed-ct/ status: established release: 2026.11.12-3 url: https://ehealth-atlas.be/snomed-ct-conceptmodel/ license: CC BY 4.0 --- # SNOMED CT-conceptmodel en logica Het conceptmodel legt vast hoe SNOMED CT als ontologie is opgebouwd: concepten met een betekenisloze numerieke code, beschrijvingen die ze benoemen en relaties die ze formeel definiëren. Omdat een concept onder meerdere bovenliggende concepten kan vallen en elk attribuut regels krijgt, kan software met een redeneerder in de webontologietaal OWL afleiden wat waaronder valt. Dat onderscheidt SNOMED CT van een classificatie zoals ICD-10, waarin elke code onder precies één hogere code hangt. Voor wie een EPD of terminologieserver inzet, verklaart het model waarom zoeken op betekenis mogelijk is. ## In het kort - **Wat**: SNOMED CT is een klinische kernterminologie met concepten die elk een unieke betekenis en een formeel-logische definitie hebben, opgebouwd uit drie componenten: concepten, beschrijvingen en relaties[^1][^2]. - **Ontologie**: in de SNOMED CT-woordenlijst verwijst 'ontology' doorgaans naar de webontologietaal OWL, waarin de definities als axioma's staan[^3][^4]. - **Verschil met ICD**: een statistische classificatie zoals ICD-10 hangt elke code onder één hogere code, terwijl SNOMED CT een polyhiërarchie is waarin een concept meerdere supertypes heeft[^5]. - **Hoe**: een redeneerder (classifier) leidt uit de opgegeven definities de volledige hiërarchie af, binnen het rekenbare profiel OWL 2 EL[^4][^6]. - **Combineren**: een klinische expressie is precoördineerd (één concept) of postgecoördineerd (meerdere concepten samen)[^7]. - **Voor wie**: EPD-bouwers en terminologiebeheerders, omdat FHIR de definiërende relaties automatisch als eigenschappen van een code doorgeeft[^8]. ## Wat is het? [SNOMED CT](https://ehealth-atlas.be/snomed-ct/) is een klinische kernterminologie met concepten die elk een unieke betekenis en een formeel-logische definitie hebben en die in hiërarchieën geordend zijn[^1]. De drie kerncomponenten zijn **concepten**, **beschrijvingen** (*descriptions*, de termen die een concept benoemen) en **relaties**[^2]. Het **conceptmodel** is het geheel van regels dat zegt hoe die componenten samenhangen; het *Machine Readable Concept Model* (MRCM) legt die regels machineleesbaar vast, zodat software kan toetsen of definities en expressies eraan voldoen[^9]. SNOMED International, de eigenaar van SNOMED CT en de verwante standaarden, beheert ook dit model[^10] (zie [SNOMED International](https://ehealth-atlas.be/snomed-international/)). ### Ontologie, classificatie of codelijst? Een **statistische classificatie** zoals ICD-10 is monohiërarchisch: elke code hangt onder precies één code van het niveau erboven, zodat niets dubbel geteld wordt[^5]. SNOMED CT gebruikt daarentegen een **polyhiërarchie**, waarin een concept onder meer dan één supertype kan vallen, aangevuld met definiërende relaties[^5]. Het voorbeeld uit de woordenlijst: bacteriële pneumonie valt in ICD-10 onder longaandoening of onder infectieziekte maar niet onder beide, terwijl ze in SNOMED CT een subtype van beide is[^11]. 'Ontologie' betekent hier iets concreets: in de SNOMED CT-woordenlijst verwijst het woord doorgaans naar de *Web Ontology Language* (OWL), een formele taal om betekenis logisch vast te leggen[^3]. De definities van concepten staan als OWL-axioma's in de releasebestanden[^4], en een redeneerder kan daaruit afleiden welk concept onder welk ander valt[^4]. Interpretatie: een gewone codelijst heeft geen van beide, want de code van een SNOMED CT-concept draagt zelf geen betekenis[^2], de betekenis zit in de formele definitie[^1]; een lijst die enkel codes met omschrijvingen opsomt, mist die definities en kan dus niet afleiden dat een term onder een andere valt[^2][^4]. | Soort | Ordening | Wat legt de betekenis vast | Voorbeeld | Bron | |---|---|---|---|---| | Statistische classificatie | monohiërarchisch, één plaats per code | de plaats in de hiërarchie, gericht op tellen zonder dubbeltelling | [ICD-10(-BE)](https://ehealth-atlas.be/icd-10-be/) |[^5] | | Klinische terminologie als ontologie | polyhiërarchisch | formeel-logische definitie met definiërende relaties, in OWL | SNOMED CT |[^5][^1][^4] | ## Hoe is het opgebouwd? ### Concepten Elk concept heeft een unieke, numerieke, machineleesbare identifier (SCTID) die zelf geen menselijk leesbare betekenis draagt[^2]. De rechtstreekse subtypes van het rootconcept heten *Top Level Concepts* en benoemen de hoofdtakken van de hiërarchie, zoals klinische bevinding, procedure, observeerbare entiteit en lichaamsstructuur[^9]. Elk concept is ofwel **defined** (de definiërende kenmerken onderscheiden het voldoende van andere concepten) ofwel **primitive**[^2]. ### Beschrijvingen De **Fully Specified Name** (FSN) is een unieke, ondubbelzinnige beschrijving van de betekenis van een concept; ze is niet bedoeld om in het dossier te tonen maar om concepten met dezelfde alledaagse benaming uit elkaar te houden[^2]. Aan het einde van de FSN staat tussen haakjes een **semantic tag** die het domein aangeeft, bijvoorbeeld '(procedure)'[^12]. Per taal, dialect of gebruikscontext is precies één synoniem de voorkeursterm (*preferred*); andere geldige synoniemen zijn *acceptable*[^2]. De Amerikaans-Engelse FSN is het referentiepunt voor de betekenis in de International Edition, en vertalingen volgen die betekenis[^13]. Sinds de International Edition van juli 2026 mogen FSN's en synoniemen 4096 tekens lang zijn in plaats van 255; in juli zelf werd nog geen beschrijving verlengd, de eerste verlengingen waren gepland voor augustus 2026[^14]. ### Relaties en attributen Een concept kan **|is a|-relaties** naar meerdere bovenliggende concepten hebben, waardoor de hiërarchie geen boom is maar een polyhiërarchie[^2]. Daarnaast gebruikt SNOMED CT meer dan honderd **definiërende attributen**; elk attribuut heeft een domein (op welke concepten het mag) en een bereik (welke waarden toegelaten zijn)[^9]. Die domein- en bereikregels zitten niet in de logica zelf maar in het MRCM[^6]. ### Beschrijvingslogica en OWL Conceptdefinities staan op twee manieren in de releasebestanden: als *stated view* met axioma's in OWL Functional Syntax in de OWL Expression Reference Set, en als *inferred view* met definiërende relaties in het relatiebestand[^4]. De inferred view ontstaat door een classificatie in **beschrijvingslogica** (*description logic*, een formele logica waarmee software definities vergelijkt) toe te passen met een *classifier* op de stated view[^4]. Het *SNOMED CT Logic Profile* blijft binnen het OWL 2 EL-profiel (de beschrijvingslogica EL++), zodat classifiers de inhoud binnen een redelijke tijd kunnen doorrekenen; universele kwantificatie, disjunctie en negatie zijn daarom uitgesloten[^6]. Redeneerders zoals Snorocket, ELK en FaCT++ kunnen OWL 2 EL classificeren[^15]. ### Pre- en postcoördinatie Een klinische **expressie** is ofwel **precoördineerd** (één concept-id) ofwel **postgecoördineerd** (meer dan één concept-id)[^7]. Expressies worden genoteerd in de *SNOMED CT Compositional Grammar*, een lichte syntaxis voor SNOMED CT-expressies[^7]. Een postgecoördineerde expressie moet eerst geparset, genormaliseerd en naar OWL 2 EL vertaald worden voor een redeneerder ermee kan werken[^15]. Regels die een verzameling pre- of postgecoördineerde expressies afbakenen, schrijf je in de [Expression Constraint Language](https://ehealth-atlas.be/snomed-ecl/)[^16]. ### Refsets en releaseformaat **Reference sets** (refsets) zijn de standaardvorm om bijkomende, niet-definiërende informatie over een verzameling componenten vast te leggen, zoals subsets, taalvoorkeuren en maps[^2]. *Release Format 2* (RF2), tabgescheiden UTF-8-tekstbestanden, is het primaire formaat van de releasebestanden[^17]. Elke internationale release bevat de releasetypes Full en Snapshot; een Delta zit er niet in maar kan worden gegenereerd[^17]. Sinds januari 2026 zijn de *Concept Non Current*-indicatoren afgeschaft[^14]. ## Waar wordt het gebruikt? - **Belgische editie**: de Belgische extensie bevat concepten, relaties en referentiesets met Nederlandse, Franse en Duitse vertalingen[^18], en die vertalingen volgen de betekenis van de Amerikaans-Engelse FSN[^13]. Refsets en releasekalender staan op [SNOMED CT Belgische editie (releases, vertalingen, BE Maps)](https://ehealth-atlas.be/snomed-ct-belgische-editie/). - **FHIR**: relaties waarvan het type onder 410662002 |Concept model attribute| valt, worden in FHIR automatisch eigenschappen van een code[^8], en de impliciete waardesets op subsumptie (is-a) steunen op de hiërarchie[^8]. Zie [SNOMED CT in FHIR (URI's, impliciete waardesets en operaties)](https://ehealth-atlas.be/snomed-ct-in-fhir/). - **Terminologieservers**: het uitvoeren van ECL-vragen over de hiërarchie wordt doorgaans aan een terminologieserver overgelaten[^19]; de Belgische servers staan op [Belgische terminologieserver (FHIR)](https://ehealth-atlas.be/belgische-terminologieserver/). - **Mappings naar classificaties**: omdat ICD-10 een monohiërarchie is[^5], onderhoudt SNOMED International een aparte map naar WHO-ICD-10[^20]; de Belgische situatie rond [ICD-10-BE](https://ehealth-atlas.be/icd-10-be/) staat op [SNOMED CT](https://ehealth-atlas.be/snomed-ct/). ## Wat betekent het voor een ziekenhuis? - **Zoeken op betekenis**: omdat bacteriële pneumonie in SNOMED CT onder zowel longaandoening als infectieziekte valt[^11], vindt een vraag op elk van beide supertypes haar terug; in een registratie in een classificatie hangt ze maar onder één code[^5]. - **Wat de gebruiker ziet**: de FSN is niet bedoeld voor het dossier[^2]; het EPD toont de voorkeursterm in de taal van de gebruiker[^2]. - **Langere termen**: beschrijvingen kunnen sinds juli 2026 tot 4096 tekens lang zijn[^14], wat schermen en databanken met een limiet van 255 tekens raakt. - **Rekenkracht**: postcoördinatie vraagt software die expressies parset, normaliseert en classificeert[^15]; dat is werk voor een terminologieserver, niet voor een eenvoudige codetabel. - **Aanbeveling** (eigen): vraag de EPD-leverancier of de software de hiërarchie (is-a) gebruikt bij zoeken en rapporteren, of enkel losse codes opslaat, en hoe ze met de verlengde beschrijvingen omgaat. ## Onzekerheden en tegenstrijdige informatie - **Verlengde beschrijvingen**: de eerste verlengingen waren gepland voor augustus 2026[^14]; of ze toen effectief verschenen, werd niet nagekeken. - **Codelijst versus ontologie**: het onderscheid met een gewone codelijst is een eigen lezing, afgeleid uit de betekenisloze identifier en de formele definities[^2][^1]; SNOMED International zelf vergelijkt in de geraadpleegde bronnen vooral met statistische classificaties[^5]. ## Relaties - valt onder verantwoordelijkheid van: [SNOMED International](https://ehealth-atlas.be/snomed-international/) (vastgesteld)[^10]. SNOMED International bezit en beheert SNOMED CT en de verwante terminologiestandaarden, waaronder het conceptmodel. - maakt deel uit van: [SNOMED CT](https://ehealth-atlas.be/snomed-ct/) (vastgesteld)[^2][^1]. Beschrijft de kerncomponenten (concepten, beschrijvingen, relaties) en de formele definities van SNOMED CT. ## Open vragen - Hoe verloopt de uitbreiding van de beschrijvingslogica (bijvoorbeeld concrete waarden in definities), en heeft ze gevolgen voor terminologieservers en EPD-software? - Werden de eerste verlengde beschrijvingen (meer dan 255 tekens) in augustus 2026 effectief gepubliceerd, en hoe gaan Belgische EPD's met de langere termen om? - Ondersteunen de Belgische terminologieservers postcoördinatie, of enkel precoördineerde concepten? ## Bronnen [^1]: [SNOMED CT Starter Guide - SNOMED CT Basics](https://docs.snomed.org/snomed-ct-practical-guides/snomed-ct-starter-guide/4-snomed-ct-basics). SNOMED International. Opgehaald 2026-11-05, sha256 1ab9de48dd5ae51d… (SRC-ac56e1ef0c) [^2]: [SNOMED CT Starter Guide - SNOMED CT Logical Model](https://docs.snomed.org/snomed-ct-practical-guides/snomed-ct-starter-guide/5-snomed-ct-logical-model). SNOMED International. Opgehaald 2026-11-05, sha256 a3b861abb903b22d… (SRC-fe0c892a52) [^3]: [SNOMED CT Glossary - ontology](https://docs.snomed.org/snomed-international-documents/snomed-ct-glossary/o/ontology). SNOMED International. Opgehaald 2026-11-05, sha256 b6a9831ec9dca332… (SRC-9fe3c03836) [^4]: [SNOMED CT Release File Specification - Appendix D: Concept Definition Illustrations](https://docs.snomed.org/snomed-ct-specifications/snomed-ct-release-file-specification/appendices/appendix-d-concept-definition-illustrations). SNOMED International. Opgehaald 2026-11-05, sha256 a2be6a69f99d9045… (SRC-1f2eb367bb) [^5]: [SNOMED CT Data Analytics Guide - Using Statistical Classifications](https://docs.snomed.org/snomed-ct-practical-guides/snomed-ct-data-analytics-guide/6-snomed-ct-analytic-techniques/6.6-using-statistical-classifications). SNOMED International. Opgehaald 2026-11-05, sha256 9a72a72f3f59781d… (SRC-0862229e4a) [^6]: [SNOMED CT Logical Profile Specification - Feature overview](https://docs.snomed.org/snomed-ct-specifications/snomed-ct-logical-profile-specification/specification/3.1-feature-overview). SNOMED International. Opgehaald 2026-11-05, sha256 e64f22cf33ea8e34… (SRC-ca25f61872) [^7]: [SNOMED CT Starter Guide - SNOMED CT Expressions](https://docs.snomed.org/snomed-ct-practical-guides/snomed-ct-starter-guide/7-snomed-ct-expressions). SNOMED International. Opgehaald 2026-11-05, sha256 a9feba3e271c055b… (SRC-87fc14615a) [^8]: [Using SNOMED CT with HL7 Standards (FHIR R4)](https://hl7.org/fhir/R4/snomedct.html). HL7 International. Opgehaald 2026-11-05, sha256 17e3a4d416cd957e… (SRC-e9e963ce7b) [^9]: [SNOMED CT Starter Guide - SNOMED CT Concept Model](https://docs.snomed.org/snomed-ct-practical-guides/snomed-ct-starter-guide/6-snomed-ct-concept-model). SNOMED International. Opgehaald 2026-11-05, sha256 9d1d8a8046b090d0… (SRC-5e7fceb414) [^10]: [SNOMED CT Starter Guide - The Organization Behind SNOMED CT](https://docs.snomed.org/snomed-ct-practical-guides/snomed-ct-starter-guide/14-the-organization-behind-snomed-ct). SNOMED International. Opgehaald 2026-11-05, sha256 d831c0f5decc0d39… (SRC-400c6a7454) [^11]: [SNOMED CT Glossary - statistical classification](https://docs.snomed.org/snomed-international-documents/snomed-ct-glossary/s/statistical-classification). SNOMED International. Opgehaald 2026-11-05, sha256 2f4fc30d9ea51bc9… (SRC-50206c9b56) [^12]: [SNOMED CT Glossary - semantic tag](https://docs.snomed.org/snomed-international-documents/snomed-ct-glossary/s/semantic-tag). SNOMED International. Opgehaald 2026-11-05, sha256 17b1d85ba2880535… (SRC-948fac5f05) [^13]: [SNOMED CT Glossary - fully specified name](https://docs.snomed.org/snomed-international-documents/snomed-ct-glossary/f/fully-specified-name). SNOMED International. Opgehaald 2026-11-05, sha256 812e721b8e410aec… (SRC-e1f0c59f72) [^14]: [SNOMED CT July 2026 International Edition - SNOMED International Release notes](https://conf.spaces.snomed.org/wiki/spaces/RMT/pages/972029981/SNOMED+CT+July+2026+International+Edition+-+SNOMED+International+Release+notes). SNOMED International, 2026-07-01. Opgehaald 2026-11-05, sha256 4093aa589c94a7c8… (SRC-fca97ba8e7) [^15]: [SNOMED CT Compositional Grammar Specification - Classifying](https://docs.snomed.org/snomed-ct-specifications/snomed-ct-compositional-grammar-specification/implementation-guidance/7.7-classifying). SNOMED International. Opgehaald 2026-11-05, sha256 acdea6e6b5a04784… (SRC-cccefaf9c9) [^16]: [Expression Constraint Language - Specification and Guide](https://docs.snomed.org/snomed-ct-specifications/snomed-ct-expression-constraint-language). SNOMED International. Opgehaald 2026-11-05, sha256 a4282c6ffdaca879… (SRC-319df1266a) [^17]: [SNOMED CT Starter Guide - Release Schedule and File Formats](https://docs.snomed.org/snomed-ct-practical-guides/snomed-ct-starter-guide/13-release-schedule-and-file-formats). SNOMED International. Opgehaald 2026-11-05, sha256 577a49720db84d39… (SRC-f5dc9df17c) [^18]: [SNOMED CT Managed Service - Belgium Edition Release Notes - September 2026](https://conf.spaces.snomed.org/wiki/rest/api/content/1255866407?expand=body.view,version). SNOMED International / Belgisch National Release Centre, 2026-09-15. Opgehaald 2026-09-28, sha256 869e339d3b8e79d4… (SRC-107b9f2171) [^19]: [Expression Constraint Language - Executing](https://docs.snomed.org/snomed-ct-specifications/snomed-ct-expression-constraint-language/implementation-considerations/7.4-executing). SNOMED International. Opgehaald 2026-11-05, sha256 a45f169163f85112… (SRC-8641e4f2f9) [^20]: [ICD-10 Map Overview (SNOMED CT to ICD-10 Map Specification)](https://docs.snomed.org/snomed-ct-specifications/snomed-ct-to-icd-10-map-specification/introduction/2-icd-10-map-overview). SNOMED International. Opgehaald 2026-09-29, sha256 c57a4914f6a92ecf… (SRC-8e3a55a391)