INSZ (identificatienummer van de sociale zekerheid)

Voor de Belgische sociale zekerheid, en in het algemeen voor elke identificatie, wordt elk individu uniek geïdentificeerd met zijn INSZ^[1]. Binnen de sociale zekerheid is het INSZ de sleutel voor gegevensuitwisseling; het is ofwel een rijksregisternummer, ofwel een BIS-nummer^[2], dat de KSZ ook Kruispuntbanknummer noemt^[1].

Het is geen terminologie in klinische zin, maar een identificatiestelsel. Het INSZ telt 11 cijfers: de eerste zes zijn gebaseerd op de geboortedatum, de volgende drie vormen een teller (even voor vrouwelijk, oneven voor mannelijk geslacht) en de laatste twee een controlegetal modulo 97^[2].

• Rijksregisternummer. Het Rijksregister (FOD Binnenlandse Zaken) is het informatieverwerkingssysteem voor de registratie, opslag en communicatie van identificatiegegevens van personen; de gemeenten registreren die gegevens^[3]. Het rijksregisternummer wordt toegekend door de gemeente waar de persoon ingeschreven is^[1].
• BIS-nummer. Het BIS-nummer wordt door de KSZ toegekend en telt elf cijfers^[4]. Het bisregister bevat personen met een band met België maar zonder rijksregisternummer, zoals grensarbeiders en personen met rechten in de Belgische sociale zekerheid die niet in België verblijven^[2].
• Authentieke bronnen. Er zijn twee authentieke bronnen voor persoonsgegevens: het Rijksregister (waarvoor de KSZ als doorgeefluik fungeert) en de KSZ-registers (het RAD-register en het bisregister)^[2]. De KSZ stelt ook opeenvolgende wijzigingen en geldigheidsperiodes van de Rijksregistergegevens ter beschikking^[1].

• BIS-nummers herkennen. Bij BIS-nummers wordt de geboortemaand verhoogd met 40 als het geslacht gekend is en met 20 als het onbekend is, zodat ze te onderscheiden zijn van rijksregisternummers^[2]. Geslacht en geboortedatum zijn niet uit een BIS-nummer af te leiden: het nummer weerspiegelt de gegevens bij aanmaak en verandert niet als die later gecorrigeerd worden^[2].
• Wijzigende nummers. Een aanpassing van de geslachtsregistratie leidt in het Rijksregister tot de annulatie van het oude dossier en een nieuw dossier met een nieuw identificatienummer; het INSZ van een patiënt is dus niet levenslang onveranderlijk^[5].

• Patiëntidentificator. Gezondheidszorgbeoefenaars zijn juridisch gemachtigd om het rijksregisternummer te gebruiken voor toepassingen die steunen op de basisdiensten van het eHealth-platform, en om het daarvoor in het patiëntendossier op te slaan^[6].
• Toegang voor ziekenhuizen. Beraadslaging nr. 09/039 (7 juli 2009, gewijzigd op 9 november 2021) geeft ziekenhuizen toegang tot de Kruispuntbankregisters, om de identificatiegegevens van patiënten te controleren en te actualiseren, voor hun ondubbelzinnige identificatie in het medisch dossier en voor het facturatiebeheer^[6]. Die toegang loopt via RR Consult, een verzameling diensten van het eHealth-platform om gegevens in het Rijksregister en de KSZ-registers op te zoeken en te raadplegen^[6]; ze vereist een voorafgaande machtiging van het Informatieveiligheidscomité^[6].
• Mutaties en historiek. Het eHealth-platform deelt wijzigingen van het INSZ mee aan zorgactoren, op basis van beraadslaging nr. 17/026 van 21 maart 2017^[6]. De dienst SSINHistory laat een organisatie huidige en vroegere identificatienummers van een persoon opvragen^[6]; eHealth beveelt aan in de communicatie over het dossier het recentste identificatienummer te gebruiken^[7].
• BIS-nummers aanmaken. Vindt een instelling geen rijksregisternummer, dan kan ze online de aanmaak van een BIS-nummer aanvragen op basis van minimale identificatiegegevens^[2]. Erkende klinische labo's en ziekenhuizen die al op RR Consult aangesloten zijn, kunnen onder voorwaarden INSZ/BIS-nummers via een webservice laten aanmaken; die mogelijkheid kwam er in het kader van de gezondheidscrisis^[6]. Artsen met een actief visum zonder softwarepakket kunnen de webtoepassing eHealthCreaBis gebruiken^[6]; vindt die een overeenkomst met een reeds geïdentificeerde persoon, dan geeft het systeem het bestaande nummer terug^[8].

Gebruik in FHIR (BE Core)

• NamingSystem. Het BeSSINNamingSystem van BE Core 2.2.0 (zie Belgische FHIR-implementatiegidsen) definieert het identificatiesysteem als 'NISS/INSZ', uitgegeven door het eHealth-platform, met als voorkeurs-URI https://www.ehealth.fgov.be/standards/fhir/core/NamingSystem/ssin en OID 2.16.840.1.113883.3.6777.5.1^[9].
• Profiel. Het BePatient-profiel heeft een identifier-slice SSIN met kardinaliteit 0.. en dezelfde vaste system-URI; de invariant be-inv-SSIN eist dat een niet-gepseudonimiseerd SSIN uit 11 cijfers zonder leestekens bestaat^[10]. Interpretatie*: BE Core verplicht het INSZ dus niet als patiëntidentificator, maar legt vast hoe het uitgedrukt wordt als het aanwezig is; specifieke IG's (bv. eReferral met een gepseudonimiseerd SSIN) kunnen strenger zijn^[10].
• Guidance. De guidance van BE Core 2.2.0 geeft een voorbeeld van een canonieke identifier voor een nummer van het Rijksregister^[11], en verwijst voor de precieze URI's naar de profielen^[11].
• Tegenstrijdigheid. Dat guidance-voorbeeld gebruikt als system-URI https://www.ehealth.fgov.be/standards/fhir/NamingSystem/ssin (zonder '/core/'), terwijl BePatient en het BeSSINNamingSystem de URI met '/core/' vastleggen^[11]. Aanbeveling (eigen): gebruik de URI uit het profiel en het NamingSystem.

• Goede praktijk: de minilabtekst voor huisartsensoftware (2019) vraagt controle van het INSZ bij elke opening of import van het patiëntendossier^[12]; voor ziekenhuizen is een vergelijkbare regel niet gevonden.
• Machtiging: de identiteitscontrole via de KSZ-registers steunt op beraadslaging 09/039^[6] en een IVC-machtiging^[6].
• Aanbeveling (eigen): verwerk INSZ-mutaties en BIS-naar-rijksregisterovergangen expliciet in de patiëntindex, met behoud van de historiek van nummers.

Een groot deel van de BIS-nummers heeft geen bekend adres, en een BIS-nummer kan geldig aangemaakt worden met enkel naam, voornaam, geslacht, geboortedatum en -plaats; dat bemoeilijkt het ondubbelzinnig matchen van patiënten^[7].

• Afleidbare kenmerken. Uit een rijksregisternummer zijn geboortedatum en (via de teller) geslacht af te leiden^[2], uit een BIS-nummer niet betrouwbaar^[2]; na een aanpassing van de geslachtsregistratie verandert het nummer^[5]. Aanbeveling (eigen): gebruik die kenmerken in software niet als bron van waarheid.
• Wettelijke basis. De precieze wettelijke grondslag voor het INSZ als patiëntidentificator in de gezondheidszorg is niet in de primaire wettekst nagelezen (zie open vragen).