Vlaams Centrum voor Neonatale Screening (VCNS)

Sinds 1 januari 2026 is het Vlaams Centrum voor Neonatale Screening (VCNS) door de Vlaamse overheid erkend voor de ondersteuning en uitvoering van het bevolkingsonderzoek naar aangeboren aandoeningen.^[1] Het VCNS is een samenwerking tussen de klinische labo's van UZ Gent en UZ Leuven, volgens de bron de twee dragers.^[1]

Het screeningscentrum analyseert de bloedstalen van pasgeborenen op aangeboren aandoeningen; volgens de professionele pagina van het Departement Zorg zijn dat er 19.^[2] De opsporing van SCID loopt sinds juni 2026.^[1] Zie Bevolkingsonderzoek en preventie: digitale systemen en uitwisselingen voor de andere bevolkingsonderzoeken.

Het VCNS is erkend door de Vlaamse overheid en werkt voor het Vlaamse bevolkingsonderzoek.^[1] De bloedprik gebeurt in de kraamafdeling van het ziekenhuis, of door een vroedvrouw of de huisarts bij een thuisbevalling of kortverblijf.^[2]

• Screeningsdatabank. Die bestaat uit registers die elk van de twee screeningslabo's in een eigen labo-informatiesysteem (LIS) bijhoudt; er zijn dus twee aparte gegevensbestanden.^[1]
• Opvolging van ontbrekende stalen. Materniteiten en zelfstandige vroedvrouwen bezorgen gemiddeld wekelijks geboortelijsten, waarmee het VCNS nagaat voor welke pasgeborenen geen staal toekwam.^[1]
• Resultaatmelding. Bij een sterk afwijkend resultaat contacteert een VCNS-arts de behandelend arts telefonisch; niet-afwijkende resultaten worden niet meegedeeld.^[1]
• Registerkoppeling (voornemen). In de toekomst wil men het screeningsregister koppelen aan ziektespecifieke registers, zoals het Belgisch register mucoviscidose; een planning werd niet gevonden.^[1]

• Goede praktijk (bron): materniteiten nemen de bloedprik af en bezorgen geboortelijsten.^[2][1]
• Aanbeveling: zorg dat de behandelend arts van een pasgeborene telefonisch bereikbaar is voor het VCNS, want een digitaal meldkanaal voor afwijkende resultaten werd niet gevonden.

• Een digitaal kanaal (eHealthBox, Vitalink of hub) voor resultaten van de neonatale bloedprik werd niet gevonden (30/09/2026); dat is geen bewijs dat het niet bestaat.
• De twee aparte LIS-registers maken een gezamenlijk overzicht afhankelijk van samenvoeging.^[1]

• 18 of 19 aandoeningen. De professionele pagina van het Departement Zorg vermeldt 19 aandoeningen, de pagina over de gezondheidsdoelstelling 18.^[2][3] Dat het verschil door de toevoeging van SCID in juni 2026 komt, is een interpretatie.^[1]