Noodcentrales 112

De noodcentrales 112 zijn de hulpcentra die de dringende oproepen voor medische hulp en brandweer behandelen. België telt er tien: één in elke provinciehoofdplaats behalve Waals-Brabant, waarvan de oproepen naar de centrale van Henegouwen gaan, en één in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest^[1]. De Wet van 29 april 2011 bepaalt dat de 112-centra de opdrachten van het eenvormig oproepstelsel uit de wet van 8 juli 1964 vervullen^[3]. Ze vormen de eerste schakel van de keten die beschreven staat op Dringende geneeskundige hulpverlening (DGH).

De operator bepaalt het ernstniveau van de hulpvraag met de protocollen van de Belgische handleiding voor medische regulatie en zet daarna het meest geschikte middel in: PIT, MUG of ziekenwagen^[1]. Volgens de Wet 112 gebeurt de behandeling van noodoproepen voor dringende geneeskundige hulp volgens de protocollen van medische regulatie die de minister van Volksgezondheid of zijn afgevaardigde vastlegt^[3]. De centrale bepaalt ook naar welk ziekenhuis de patiënt gebracht wordt; de patiënt kiest niet, tenzij dat medisch verantwoord is en geen vertraging oplevert^[4]. Dezelfde operatoren behandelen 1733- en 112-oproepen, zodat ze kunnen op- of afschalen naar een DGH-middel of een huisarts^[2].

De werking van de noodcentrale 112 wordt federaal gefinancierd als samenwerking tussen de FOD Volksgezondheid en de FOD Binnenlandse Zaken^[5]. De Federale Gezondheidsinspecteur ziet namens de FOD Volksgezondheid onder meer toe op het eenvormig oproepstelsel 112^[6]. ASTRID installeert, beheert en onderhoudt de hardware en software in de provinciale meldkamers; de gebruikersorganisaties blijven verantwoordelijk voor de operationele werking^[7].

In 2023 behandelden de operatoren van de tien centrales 2.559.690 oproepen aan 112^[8]; dat jaar hadden de centrales 447 operatoren in dienst^[1]. Een oproep wordt eerst in de territoriaal bevoegde centrale behandeld; is daar geen operator vrij, dan gaat hij naar een beschikbare operator van een andere centrale in hetzelfde taalgebied^[9]. Na een 360°-oefening eind 2023 werd een masterplan voor de noodcentrales opgesteld, met 'instrumenten en technologie' als een van zeven uitdagingen^[1]; het actieplan omvat bijna 150 acties^[1].

Oproepkanalen

Sinds 2020 is het keuzemenu (IVR) voor 112/101 in heel België uitgerold^[2]. De App 112 BE stuurt bij een oproep de positie naar de noodcentrale en, bij een dataverbinding, elke 30 seconden een update^[10]. Via de app kan de gebruiker vooraf medische informatie ingeven, die de operator al vóór het gesprek ziet en kan doorgeven aan de hulpdiensten^[10]. In juni 2022 kwamen er jaarlijks ongeveer 50.000 oproepen via de app binnen^[10].

CAD en dispatching

Bij de alarmering gebruikt de centrale CAD-software die de operator helpt bij het behandelen van oproepen, het registreren van gegevens en het alarmeren en uitsturen van de hulpdiensten; alarmering gebeurt met een elektronisch bericht en/of telefonisch^[2]. De middelen worden via xml uitgestuurd; voor MUG, PIT en ziekenwagen volgt een telefonische of radiofonische nadistributie in afwachting van 'xml 2.0', dat gepland maar niet gedateerd is^[2]. Ook 1733-interventies worden via xml naar de wachtpost gedispatcht^[2].

Sinds begin januari 2024 werken alle provinciale 112-sites op het bovenprovinciale niveau, met een gemeenschappelijke database, centrale telefonie en gemeenschappelijke dispatchingsoftware^[2]. Met dat platform kunnen hulpdiensten rechtstreeks uit het uitrukvoorstel gealarmeerd worden, kunnen operatoren samen aan één grote interventie werken en onderling chatten^[11]. Via GeoPortal, een GIS-webapplicatie van ASTRID, hebben de operatoren toegang tot meer dan 45 kaarten naast de operationele kaart in het CAD-systeem^[12]. ASTRID ontwikkelde diensten om gegevens uit de CAD-databanken in realtime door te sturen naar externe platformen van de verschillende disciplines^[13].

Historiek van de dispatchingsoftware (volgens overheidsbronnen):

Gegevens naar de prehospitale registratie

Met de webservice SMUREG WS SDS maken de noodoproepcentrales (CAD-diensten) SDS-berichten aan met tijdsaanduidingen en plaatsgegevens van een hoogdringende interventie^[15]. Het SDS-bericht identificeert het verzendende CAD-systeem: 'CIC' voor Intergraph of 'C100' voor CityGIS^[16]. De noodcentrales houden geen patiëntgegevens bij; hun elektronische ritgegevens betreffen operationele tijdstippen^[17]. Zie EMSR / Ambureg (registratie van ziekenwageninterventies).

• Bestemming: de noodcentrale wijst het bestemmingsziekenhuis toe^[4], in principe het dichtstbijzijnde ziekenhuis met een dienst voor gespecialiseerde spoedgevallenzorg^[1].
• Vooraankondiging: bij een 'scoop and run' zorgt de centrale dat de ontvangende spoed vooraf op de hoogte is, maar het kanaal staat niet in de bron^[2].
• MUG-functie: ziekenhuizen met een MUG-functie worden gealarmeerd via xml met telefonische of radiofonische nadistributie^[2].
• Registratiedata: de SDS-berichten van de centrale vullen de EMSR-interventiefiches al gedeeltelijk in^[15].
• Aanbeveling (eigen): volg de opvolger van het CAD-platform en 'xml 2.0' op, omdat die de alarmering van MUG-functies kunnen veranderen.

De handleiding bestaat vandaag als PDF; integratie van de protocollen in software voor de operatoren is gepland zonder datum^[2]. De alarmering van DGH-middelen is nog niet volledig digitaal, door de telefonische of radiofonische nadistributie^[2]. Het xml-schema van de alarmering en de ondersteuning van Advanced Mobile Location werden in een primaire bron niet gevonden.

• Negen of tien centrales. De FOD Volksgezondheid telt tien noodcentrales 112^[1]; volgens ASTRID werken 'alle negen 112-meldkamers' met een door ASTRID ondersteunde oplossing^[7]. Of het verschil in de telling van de Brusselse centrale of van Henegouwen/Waals-Brabant ligt, is een hypothese.
• Welke software? De persberichten (2022-2023) beschrijven één platform op basis van CityGIS^[11][9]; de handleiding van 2026 vraagt operatoren te documenteren in 'CityGIS C&D', wat erop wijst dat dit de huidige dispatchingsoftware is (interpretatie)^[2]. ASTRID spreekt van een door ASTRID ondersteunde oplossing voor de 112-meldkamers^[7]; de ASTRID-pagina is mogelijk verouderd.
• Opvolger van het CAD-platform. Plannen voor een nieuw platform werden enkel in secundaire vakpers gezien, niet in een primaire bron.