FOD Volksgezondheid

De Federale Overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu (FOD VVVL; FR: SPF Santé publique) organiseert de gezondheidszorg in België. Tot de bevoegdheden horen onder meer ziekenhuisfinanciering, gezondheidszorgbeleid en de coördinatie van de dringende medische hulpverlening^[1]. Naast gezondheid omvat de FOD ook de beleidsdomeinen voeding, dieren en planten, en leefmilieu^[1].

Voor de eHealth Atlas is vooral het Directoraat-generaal (DG) Gezondheidszorg relevant. Onder DG Gezondheidszorg valt onder meer het Terminologiecentrum^[2]. Sabine Stordeur is sinds 1 september 2023 directeur-generaal van DG Gezondheidszorg^[3]. Dirk Ramaekers is sinds 1 oktober 2022 voorzitter van het directiecomité^[3].

De FOD stuurt de ziekenhuisfinanciering, beheert verplichte ziekenhuisregistraties en draagt de federale eGezondheidsstrategie mee. Onder de rubriek Gegevensbeheer groepeert de FOD het Actieplan e-Gezondheid 2026-2029, databanken van gezondheidszorgberoepen, gegevensbescherming, het Health Data Agency, registratiesystemen en het Terminologiecentrum^[4].

Volgens het Strategisch Plan 2025-2029 staat de FOD, in nauwe samenwerking met de deelstaten, het eHealth-platform en het RIZIV, in voor de implementatie van het bestaande en toekomstige eGezondheidsplan^[5]. Hetzelfde plan noemt het verbeteren van gezondheidsinformatiesystemen via het actieplan eGezondheid en de EHDS als opdracht^[5].

De FOD is een federale administratie. Sinds 1 juli 2014 (zesde staatshervorming) zijn de gemeenschappen en bevoegde entiteiten formeel verantwoordelijk voor onder meer erkenningsnormen en ziekenhuisinfrastructuur^[6]. De bevoegde deelstaten zijn de Vlaamse Gemeenschap, de Franse Gemeenschap, het Waals Gewest, de Duitstalige Gemeenschap, de Franse Gemeenschapscommissie en de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie^[6]. In Brussel erkent bijvoorbeeld het Verenigd College van de GGC ziekenhuizen en ziekenhuisactiviteiten^[7]. Voor Vlaanderen verwijst de Atlas naar Departement Zorg (relatie als hypothese).

De infrastructuurfinanciering (BFM-onderdelen A1 en A3) werd bij de zesde staatshervorming overgedragen; die budgetten worden via het BFM uitgekeerd maar zijn ten laste van de gefedereerde entiteiten^[8]. Hetzelfde geldt voor de beroepen: de gemeenschappen erkennen het diploma, de FOD levert het visum af^[9].

Ziekenhuisfinanciering (BFM). De dienst Organisatie en financiering van de ziekenhuizen bepaalt het Budget van Financiële Middelen; het globale ziekenhuisbudget is een onderdeel van het Budget voor Gezondheidszorg dat bij het RIZIV wordt vastgesteld^[10]. Het BFM wordt per twaalfden vereffend via de verzekeringsinstellingen^[10]. De HSPA-pagina over de algemene ziekenhuizen presenteert het BFM met 37,1% als de grootste financieringsbron^[8] en labelt de omzetverdeling als 2023^[8]. Het BMUC-acceleratieprogramma voor het EPD wordt gefinancierd via de BFM-lijnen 912-916^[11]; zie BMUC: financiering van het geïntegreerd EPD en BMUC: herziening 2026-2029 (voorstellen).

Verplichte registraties. De Minimale Ziekenhuisgegevens (MZG) zijn wettelijk verplicht voor alle niet-psychiatrische ziekenhuizen en vervangen sinds 2008 de MKG en MVG^[12]. De registratie is geregeld bij het KB van 27 april 2007^[13]. MZG-gegevens gaan per semester via Portahealth naar de federale overheid^[13] (uitwisselingsregister overheid-flows-mzg; de actuele FOD-pagina bevestigt de registratieplicht voor niet-psychiatrische ziekenhuizen^[12]). Sinds 1 januari 2015 codeert de MZG met ICD-10-CM en ICD-10-PCS in plaats van ICD-9-CM^[13] (zie ICD-10-BE). De Minimale Psychiatrische Gegevens (MPG) gelden voor psychiatrische ziekenhuizen en PAAZ-diensten^[14]. Het overzicht Registratiesystemen omvat verder onder meer Finhosta, STATHOSP, medische beeldvorming, de Technische Cel en AMBUREG^[15]. Ambulancediensten registreren de AMBUREG-gegevens via de EMSR-webservices van het eHealth-platform^[16]; de gegevens worden bewaard en verwerkt door de dienst Data en Beleidsinformatie van de FOD^[17] (zie EMSR / Ambureg (registratie van ziekenwageninterventies)).

Portahealth en Technische Cel. Portahealth is het platform waarmee ziekenhuisgegevens aan de FOD ter beschikking worden gesteld; aanmelden gebeurt met eID of digitaal certificaat^[18]. De Technische Cel is een samenwerking met het RIZIV die MZG-gegevens koppelt aan facturatiegegevens^[19]; de aanlevering daarvoor loopt via de eHealthBox^[19].

Zorgberoepen. Alle gezondheidszorgbeoefenaars die in België willen werken, moeten in het federale kadaster eCAD zijn opgenomen^[20]. Samen met het RIZIV ontwikkelde de FOD ProGezondheid, de databank van actieve zorgverleners^[20]; het bijbehorende ProGezondheid-portaal biedt zorgverleners één centrale toegang tot de federale gezondheidsadministraties^[21].

Terminologie. Het Terminologiecentrum beheert en stimuleert het gebruik van gestandaardiseerde terminologieën^[2] en is het SNOMED National Release Centre van België^[22] (zie SNOMED CT en Belgische terminologieserver (FHIR)).

eGezondheidsbeleid. De FOD-pagina publiceert het Actieplan e-Gezondheid 2026-2029, de vijfde editie sinds 2013^[23]; het BIHR (Belgian Integrated Health Record) staat daarin centraal^[23]. De FOD investeerde in de programma's Data Capabilities en Data Innovations, samen 41 projecten rond interoperabiliteit en innovatie^[24]. Data Capabilities startte in 2023 met relancebudget en richtte zich op HL7 FHIR en SNOMED CT binnen een concrete use case^[24]; beide programma's liepen eind 2025 af^[24]. De FOD situeert de programma's Data Capabilities & Innovation binnen het Actieplan eGezondheid 2026-2029^[25]; voor het regelgevend kader rond AI-toepassingen, zie AI-verordening en AI in de zorg.

Laboaanvragen en patiëntportaal. PSS Klinische Biologie wordt samen ontwikkeld door het RIZIV en de FOD^[26] (zie Elektronische laboaanvragen). De app Mijngezondheid wordt ontwikkeld en beheerd door het RIZIV in nauwe samenwerking met onder meer de FOD Volksgezondheid^[27].

eHealth-platform en HDA. De FOD draagt twee stemgerechtigde leden voor in het Beheerscomité van het eHealth-platform^[28], en dat platform kan een dotatie uit de FOD-begroting krijgen^[28]. Het Health Data Agency werd in 2023 opgericht als samenwerking van onder meer FOD VVVL en RIZIV^[29]; het verzamelt zelf geen gegevens maar treedt op als tussenpersoon^[30].

• Wettelijke verplichting: ziekenhuizen dragen de MZG-gegevens uiterlijk 5 maanden na het einde van de registratieperiode over, met een document ondertekend door beheerder, hoofdgeneesheer en hoofd van het verpleegkundig departement^[31]. Elk ziekenhuis wijst minstens één MZG-contactpersoon aan^[31] en stelt een lokale beheerder Portahealth aan^[18].
• Financieringsvoorwaarde: de EPD-middelen (BMUC) lopen via het BFM^[11]; de FOD verwijst naar het KB tot wijziging van het BFM-KB van 25 april 2002 als plaats waar de BMUC-bepalingen staan^[32].
• Planning/beleid: de FOD wil het gebruik van SNOMED CT in EPD-systemen uitbreiden en daartoe een implementatieplan uitwerken^[5], en de burgerrechten uit de EHDS realiseren^[33]. Dit zijn voornemens, geen verplichtingen.
• Gegevensaanvragen: voor individuele of gekoppelde MZG-gegevens verwijst de FOD naar het Informatieveiligheidscomité (kamer sociale zekerheid en gezondheid)^[12].
• Aanbeveling: behandel de FOD als aanspreekpunt voor registratie en financiering (MZG, BFM/BMUC) en het RIZIV voor terugbetaling. Stem voor BIHR-projecten af met de betrokken federale uitvoerders; het eHealth-platform verzorgt het programmamanagement van het federale eGezondheidsplan^[34] (zie Interfederaal actieplan eGezondheid). Volg het SNOMED CT-implementatieplan op via het Terminologiecentrum.

Toegang tot FOD-toepassingen via Portahealth vereist eID of een digitaal certificaat en een lokaal beheerde gebruikerstoekenning^[18][18]. De MZG-richtlijnen zijn opgedeeld in zes domeinen; de huidige versie dateert van februari 2026^[12]. De structurele verankering van de resultaten van Data Capabilities en Data Innovations was eind 2025 nog een open uitdaging^[24].

• Dienstnaam: de pagina's van Terminologiecentrum en Technische Cel vermelden "Dienst Data en Beleidsinformatie"^[2]. De contactgegevens op de Portahealth-pagina (bijgewerkt november 2025) noemen daarentegen "Dienst Data en Strategische Informatie"^[18]. Mogelijk gaat het om een reorganisatie; dat is niet bevestigd.
• MZG-KB en Vlaanderen: Justel vermeldt dat het KB van 27 april 2007 opgeheven is voor het Vlaams Gewest bij een BVR van 7 december 2018^[31], terwijl de FOD de MZG blijft voorstellen als verplicht voor alle niet-psychiatrische ziekenhuizen^[12]. Welk deel of welke instellingen de opheffing betreft, is niet uitgeklaard.
• ICD-10-PCS: de MZG-bron schrijft "ICD-10-PSC", vermoedelijk een typfout^[13].
• BMUC-financiering: interpretatie — de BMUC-middelen zijn BFM-lijnen die de FOD bepaalt binnen het RIZIV-budget^[11][10]; een primaire bron die dit expliciet "cofinanciering FOD-RIZIV" noemt, is niet gevonden.
• Samenwerkingsakkoord: de FOD wil een samenwerkingsakkoord over elektronische gegevensuitwisseling afsluiten met het BIHR als basis^[5]; of dat al gebeurd is, is niet gevonden (zie ook Samenwerkingsakkoord eHealth & BelRAI).