Preventieve jeugdgezondheidszorg (digitale gegevensstromen)

Preventieve jeugdgezondheidszorg is de opvolging van gezonde kinderen en jongeren buiten de curatieve zorg: groei, ontwikkeling, zintuigen en vaccinatie (interpretatie op basis van de geregistreerde gegevens)^[9][12]. In Vlaanderen registreert Kind en Gezin (deel van het agentschap Opgroeien regie) het preventieve zorgtraject van kinderen, hoofdzakelijk van 0 tot 3 jaar, in een elektronisch kinddossier^[1]. Vanaf 3 jaar zet het centrum voor leerlingenbegeleiding (CLB) die preventieve opdracht verder^[2], en het CLB volgt naast de leerlingenbegeleiding ook de gezondheid van de leerlingen op^[13]. In de Franse Gemeenschap houdt het ONE een medisch dossier bij met vaccinatie- en diagnosegegevens voor preventieve opvolging^[3]. In de Duitstalige Gemeenschap richt Kaleido Ostbelgien zich op de gezonde fysieke en sociale ontwikkeling van alle jongeren van 0 tot 20 jaar^[5].

Het aanbod is vrijwillig: de dienstverlening van Kind en Gezin is vrijblijvend^[1], en de vaccinaties die het CLB aanbiedt, zijn niet verplicht^[13]. Toch bereikt Kind en Gezin volgens de aanvraag bij het Informatieveiligheidscomité meer dan 90% van de pasgeborenen in Vlaanderen^[1].

De bijzondere wet van 8 augustus 1980 maakt de activiteiten en diensten op het vlak van de preventieve gezondheidszorg tot een bevoegdheid van de gemeenschappen, terwijl de federale overheid bevoegd blijft voor de nationale maatregelen inzake profylaxis^[14].

Vlaanderen: Kind en Gezin

Opgroeien regie is een intern verzelfstandigd agentschap, opgericht bij het decreet van 30 april 2004, met onder meer de taak preventieve gezinsondersteuning aan te bieden^[1]. Het kinddossier heet 'Mirage'^[1] en bevat onder meer biometrie, vaccinaties en de psychomotorische opvolging (Van Wiechen)^[9]. Kind en Gezin voert ook de gehoortest bij baby's uit, vóór de leeftijd van drie weken^[15]. Kind en Gezin is de grootste vaccinator van Vlaanderen^[1], en alle vaccinaties die het toedient, worden geregistreerd in Vaccinnet^[7]. Details staan op Opgroeien regie (Kind en Gezin).

Vlaanderen: centra voor leerlingenbegeleiding

Het decreet van 27 april 2018 laat de CLB's in het multidisciplinair dossier van een leerling medische, somatische, psychologische, pedagogische en sociale gegevens verwerken^[16]. Sinds 2011 werken alle CLB's met hetzelfde elektronisch leerlingendossier LARS^[6]. De gratis vaccinaties van het Vlaamse programma worden automatisch aangeboden via de consultaties van Kind en Gezin en via de CLB's^[17]. Details staan op Centra voor leerlingenbegeleiding (CLB).

Brussel

Volgens een (ongedateerde) pagina van de Vlaamse overheid is Vaccinnet bedoeld voor de artsen-vaccinatoren in Vlaanderen en Brussel^[17]. Volgens de business rules van Vaccinnet, die steunen op het preventiedecreet dat nog werd aangepast, zal de registratieplicht gelden voor toedieners in het Nederlandse taalgebied en in de Vlaamse unicommunautaire instellingen in Brussel^[18]. Tegelijk is Vaccicard volgens het onboardingdocument het vaccinatieregister van het Waals en het Brussels Gewest^[19]. Het ONE deelt schoolvaccinaties met de gezondheidskluis van het gewest waar het kind woont^[4]. Welk kanaal Kind en Gezin en de Nederlandstalige CLB's in Brussel gebruiken, en hoe de interregionale uitwisseling hen raakt, is niet gevonden.

Franse Gemeenschap: ONE en schoolgezondheid

Het ONE is een openbare instelling met rechtspersoonlijkheid van de Franse Gemeenschap voor alle kwesties rond het kind^[20]. Het decreet van 1 februari 2024 regelt zijn verwerking van persoonsgegevens voor begeleiding, preventieve geneeskunde en ouderschapsondersteuning^[3]. Groei-, visus- en vaccinatiegegevens uit de ONE-kinderconsultaties mogen worden doorgegeven aan zorgprofessionals met een relatie met het kind^[3]. Voor het schoolvaccinatieprogramma is het ONE verwerkingsverantwoordelijke^[4], en schoolvaccinaties worden geregistreerd in het register e-vax^[4]. Die gegevens worden gedeeld met de gezondheidskluis van het gewest waar het kind woont, voor artsen, ONE-consultaties en de diensten voor gezondheidspromotie op school (PSE) met een zorgrelatie^[4]. Het ONE stelt de vaccinatiegegevens uit het FWB-programma geleidelijk ter beschikking van Vaccicard, te beginnen met die van de ONE-consultaties^[21]. Volgens de Waalse minister (november 2025) staan de authentieke vaccinatiegegevens tot 18 jaar in de databank van het ONE en zijn ze via een gegevensstroom beschikbaar in de kluis van het Réseau Santé wallon^[11]; vanaf 18 jaar wordt die kluis de authentieke bron^[11]. De stroom tussen ETNIC en het RSW zou volgens de minister actief zijn voor 15 december 2025 (aankondiging; productie niet bevestigd)^[11]. De databank van de neonatale gehoorscreening van het ONE staat in de kluis van het Réseau Santé Wallon^[3].

Duitstalige Gemeenschap: Kaleido

Kaleido Ostbelgien werd opgericht bij het decreet van de Duitstalige Gemeenschap van 31 maart 2014 over het centrum voor de gezonde ontwikkeling van kinderen en jongeren^[5]. Het is een geïntegreerde dienst voor de vroege bevordering van de gezonde fysieke en sociale ontwikkeling van alle jongeren van 0 tot 20 jaar in de Duitstalige Gemeenschap^[5]. Vaccicard is een gezamenlijk project van AVIQ, Vivalis en de Duitstalige Gemeenschap^[19]. Welk dossiersysteem Kaleido gebruikt en of het in Vaccicard registreert, is niet gevonden; de enige gelezen bron over Kaleido is secundair (EU Youth Wiki).

Gegevensstromen

De Vlaamse dossiers zijn in gebruik: consultatiebureau-artsen registreren in Mirage (functiebeschrijving zomer 2026)^[23] en de CLB's werken sinds 2011 in LARS^[6]. Het Informatieveiligheidscomité liet op 13 januari 2026 de verwerking van gegevens uit Vaccinnet 2.0 door Opgroeien toe^[1]. Volgens de minister zijn de vaccinaties sinds 15 januari 2026 beschikbaar in Vitalink 2.0 en wordt voor de kindrapporten gewerkt aan beschikbaarheid tegen eind 2026^[10]. In de Franse Gemeenschap kondigde het ONE in 2019 een geïnformatiseerd medisch-sociaal dossier voor 0 tot 18 jaar aan, samen met ETNIC en FRATEM^[24]; of het in gebruik is, is niet gevonden.

• Materniteit: de geboortekennisgeving via eBirth leverde in 2014 de nieuwe geboortes aan Kind en Gezin^[22], en in de Franse Gemeenschap verzamelen ONE-verbindingsdiensten gegevens in de geboorteregisters van materniteiten^[3].
• Gehoorscreening: bij twee negatieve resultaten verwijst Kind en Gezin via het eHealth-platform door naar een diagnostisch centrum gehoor^[9].
• Raadpleging: specialisten zoals pediaters mogen het Kindrapport via Vitalink raadplegen^[2]; het bevat onder meer het resultaat van de gehoorscreening en een CMV-infectie tijdens de zwangerschap^[2].
• Vaccinaties: Vaccinnet blijft de authentieke bron van Vlaamse vaccinatiegegevens^[1]; in de Franse Gemeenschap ligt de authentieke bron tot 18 jaar volgens de Waalse minister (november 2025) in de ONE-databank, die via een aangekondigde stroom in Vaccicard raadpleegbaar zou worden^[11].

Aanbeveling: raadpleeg bij kinderen voor de vaccinatiestatus ook Vaccinnet of Vaccicard, niet enkel het kinddossier of het Kindrapport.

• e-vax tegenover Vaccicard: het PSE-toestemmingsformulier (juli 2026) noemt e-vax als beveiligd vaccinatieregister en deling met de gewestelijke gezondheidskluis^[4], terwijl Vaccicard het vaccinatieregister van Wallonië en Brussel is waarin registratie volgens Vivalis sinds januari 2026 verplicht is^[19][21]. Volgens het ONE-voornemen van 2019 diende E-VAX voor de online bestelling van vaccins en de registratie van vaccinatiedata^[24], en volgens de Waalse minister blijft de ONE-databank tot 18 jaar de authentieke bron die via een stroom in de RSW-kluis beschikbaar wordt^[11]. Open blijft hoe e-vax technisch samenhangt met de ONE-databank, en of de stroom naar Vaccicard (aangekondigd voor 15/12/2025) in productie is^[11].
• eBirth naar Kind en Gezin: de machtiging was beperkt tot 1 oktober 2015^[22]; een latere beraadslaging is niet gevonden.
• Vaccinnet 2.0 naar Mirage: de dagelijkse opvraging staat in toekomende tijd in de beraadslaging^[1]; productie is niet bevestigd.
• Brussel: Vaccinnet is volgens een ongedateerde pagina bedoeld voor vaccinatoren in Vlaanderen en Brussel^[17], terwijl Vaccicard het Brusselse register is^[19]; welk register Nederlandstalige preventiediensten in Brussel gebruiken, is niet gevonden.
• Kaleido: enkel een secundaire bron^[5]; de decreettekst en digitale stromen zijn niet gevonden.