Verpleegkundige Gegevens van de MZG (VG-MZG)

De Verpleegkundige Gegevens van de MZG (VG-MZG) maken integraal deel uit van de Minimale Ziekenhuisgegevens, als domein 4 (verpleegkundige gegevens)^[1]. Het doel is een minimaal beeld te geven van de verpleegkundige interventies die zorgverleners uitvoeren^[1]; het is uitdrukkelijk een minimale registratie en geen registratie van alle zorg bij de patiënt^[1]. De registratie moet informatie opleveren voor onder meer een minimale verpleegkundige dataset, personeelsallocatiesystemen, de financiering van verpleegkundige zorg, kwaliteitsprocessen en het meten van zorgzwaarte^[1].

De MVG (1988-2007). Volgens het KCE werd de eerste versie van de Minimale Verpleegkundige Gegevens (MVG) ontwikkeld in 1985 en ingevoerd in 1988^[6]; de wettelijke verplichting steunde op het KB van 14 augustus 1987^[7]. Deze Belgische Nursing Minimum Data Set (B-NMDS) was een landelijke registratie van 23 verpleegkundige activiteiten^[8]. Een studie over registratiejaar 2003 analyseerde de B-NMDS van alle 115 Belgische acute ziekenhuizen, met 690.258 ligdagen van 298.691 patiënten op 1637 verpleegeenheden (onderzoeksbevinding)^[8]. In de financiering gebruikte men twee zorgindicatoren op basis van de MVG: een gemiddeld kostengewicht voor heelkunde, interne geneeskunde en pediatrie, en een gewogen ratio voor intensieve zorg^[6].

De herziening. De herziening van de B-NMDS werd in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid uitgevoerd door universitaire onderzoeksteams; het onderzoek startte in 2000^[9]. De beoogde toepassingen waren de beoordeling van de geschiktheid van het verblijf, personeelsbezetting, ziekenhuisfinanciering en kwaliteitsbeheer^[9]. De alfaversie telde 79 items over 22 NIC-klassen en 196 NIC-interventies (onderzoeksbevinding)^[10] en werd van december 2003 tot maart 2004 getest op 158 verpleegafdelingen in 66 Belgische ziekenhuizen^[11]. Volgens de minister werd de nieuwe registratie op punt gesteld door universiteitsteams, met honderden ervaren verpleegkundigen uit de betrokken ziekenhuissectoren^[2].

Invoering in de MZG. In 2007 was de MVG geüpdatet naar versie II en werkte men aan regelgeving om MVG-I te vervangen en de dataset samen met de medische gegevens in de MZG te integreren^[6]. Volgens het antwoord van de minister in de Senaat (2012) werd de MVG in 1988 ingevoerd en is ze sinds 2008 afgeschaft^[2]. Het KB van 27 april 2007 heft uitdrukkelijk het KB van 6 december 1994 over de MKG op^[12]. Sinds 2008 krijgen ziekenhuizen een bijkomend budget van 16,3 miljoen euro om het verpleegkundig deel van het patiëntendossier te informatiseren, zodat VG-MZG-gegevens automatisch uit het dossier gehaald kunnen worden^[2].

• Taxonomie. De VG-MZG baseert haar structuur op de Amerikaanse Nursing Interventions Classification (NIC)^[1]. De taxonomie heeft drie hiërarchische niveaus: 6 domeinen, 19 klassen en 62 items^[1][1]. NIC-domein 7 en de klassen A, J, O, T, U, X en Y worden niet (meer) weerhouden^[1].
• Itemcode. Een itemcode bestaat uit vier karakters: een letter voor de klasse, een cijfer voor het item en twee reservecijfers^[1].
• Versies. De veranderingen tussen codeerhandleiding 1.6 (januari 2011) en 2.0 (september 2017) zijn gedocumenteerd in een Excel-overzicht van de FOD; 2.1 is de opvolger uit 2021^[1]. Versie 2.1 is de zevende officiële versie, gepubliceerd door de FOD Volksgezondheid^[1], en de definitieve versie voor registratie vanaf registratiejaar 2018^[1]. De herwerking steunde op eerdere handleidingen, FAQ's, statistische analyse, audits, veldfeedback en overleg met de wetenschappelijke werkgroep NRG - DI-VG^[1].
• Adviesgroep VG-MZG. Het team Standaarden van de dienst Data en Beleidsinformatie besliste in 2023 een adviesgroep op te richten^[13], met 12 leden en een representatieve spreiding over het ziekenhuislandschap^[13]. Op de 12 plaatsen kwamen 44 kandidaturen; de laatste wijzigingen in de codeerhandleiding dateerden toen van 2017^[14]. De groep toetst de richtlijnen aan de klinische praktijk en de recentste evidentie^[13], aligneert de Nederlandstalige en Franstalige versies^[13] en komt gemiddeld om de twee maanden bijeen^[13]. Ze is niet bevoegd voor de bepaling van de NRG's en de toepassing in de financiering^[13].

• Periodes. De VG-MZG wordt vier keer per jaar geregistreerd, telkens de eerste 15 dagen van maart, juni, september en december^[3]; het KB van 27 april 2007 legt die periodes vast voor de verpleegkundige en de personeelsgegevens^[12]. In 2020 waren de periodes maart en juni wegens de COVID-19-pandemie niet verplicht^[15].
• Per dag en per zorgperiode. Artikel 13 van het KB bepaalt dat per patiënt, per verpleegeenheid en per dag de verpleegkundig toegediende zorgen worden geregistreerd, maar niet voor psychiatrische ziekenhuisdiensten^[12]. In de praktijk gebeurt de registratie per verpleegkundige zorgperiode, een begrip dat niet als zodanig in de 27 MZG-bestanden zit^[3]; een zorgperiode duurt maximaal 24 uur en begint bij opname, bij verandering van verpleegeenheid en om middernacht^[3].
• Welke eenheden. Enkel verpleegeenheden met bedden of plaatsen (type 1) registreren verpleegkundige items^[3]. Uitgesloten zijn eenheden met meer dan de helft psychiatrische bedden^[3], de fictieve eenheden DAYMIX, OUT en TRANS^[3] en de operatiezaal (wel de recovery)^[3]. Op de spoedgevallendienst worden de items voorlopig niet geregistreerd^[3]; het KB voorziet die uitzondering voor niet-gehospitaliseerde spoedpatiënten tot een door de Koning te bepalen datum^[12].
• Open registratie. Enkel uitgevoerde zorg wordt geregistreerd^[3]. Interventies door patiënten of niet-verpleegkundig personeel (arts, kinesist, paramedicus, sociaal assistent, psycholoog, logistiek assistent) mogen niet geregistreerd worden^[1]. Om een activiteit te valideren brengt de uitvoerende zorgverlener een paraaf, handtekening of elektronische identificatie aan in het dossier^[1].
• Bestand en controles. Het bestand ITEMDIVG bevat per record het verblijfsnummer, het volgnummer van de verpleegeenheid, de observatiedatum en de uitgevoerde zorgcode met score^[3]. Sleutelvelden en foreign keys worden bij het opladen in Portahealth gecontroleerd^[3]. Voor niet-beëindigde verblijven worden de gegevens volledig en definitief aangeleverd en mogen ze in het volgende semester niet opnieuw worden doorgestuurd^[3].

• Financiering via NRG. De NRG-groepering deelt verpleegkundige zorgperiodes op basis van VG-MZG-gegevens in groepen met gelijkaardige geregistreerde zorg in^[16]. In het BFM krijgen ziekenhuizen extra financiering voor patiëntdagen met een NRG-gewicht boven het nationaal mediaan NRG-gewicht, voor chirurgie, interne geneeskunde, pediatrie en intensieve zorg^[4].
• Feedback en rapportage. Het nationale VG-MZG-rapport 2020 geeft een globaal beeld van de geregistreerde verpleegkundige zorg in dat jaar^[17] en selecteert zorgperiodes van klassieke hospitalisatie, zoals het NRGnew-model^[15]. De FOD voerde een thematische mini-datavalidatie uit voor item M100 (beleid van de thermoregulatie)^[17].
• Onderzoek. Het KCE beschreef de VG-MZG in 2019 als een limitatieve lijst van 78 items^[5]; wegens gevoeligheid voor upcoding gebruikte het slechts 55 items voor zijn berekening van zorgintensiteit, en audits toonden variatie in codeerpraktijken (onderzoeksbevinding)^[5]. Volgens het KCE gebruiken weinig Belgische ziekenhuizen de VG-MZG samen met bestaffingsgegevens om het personeelskader van een afdeling te toetsen^[5].

De overheid wilde met het budget voor informatisering van het verpleegdossier de registratie ontlasten door VG-MZG-gegevens automatisch uit het dossier af te leiden^[2]. Voor de adviesgroep zocht de FOD uitdrukkelijk kennis van 'automatische afgeleiden', waarmee informatie uit het verpleegkundig dossier automatisch in VG-MZG-data wordt omgezet^[13]. Leveranciersclaim: volgens ChipSoft regelt een gebruiker van HiX de aanlevering vanuit het dossier, met een grotendeels geautomatiseerde integratie van de registraties^[18], en worden de VG-MZG-scores berekend en rechtstreeks aan de overheid aangeleverd^[18]. Andere leveranciers met gedocumenteerde VG-MZG-functies werden in dit onderzoek niet gevonden; dat is een hiaat, geen bewijs van afwezigheid.

• Verplichting: registratie tijdens vier periodes van 15 dagen per jaar^[3], op eenheden van type 1 en niet op spoed of de operatiezaal^[3][3][3], met validatie door de uitvoerende zorgverlener in het dossier^[1].
• Financieringsvoorwaarde: de VG-MZG voedt via de NRG-gewichten een deel van de BFM-financiering van verpleegkundige zorg^[4].
• Aanbeveling (eigen): leg bij de keuze of evaluatie van een EPD vast welke VG-MZG-items automatisch uit het verpleegdossier worden afgeleid en hoe de validatie per zorgperiode gebeurt, en volg de werkzaamheden van de adviesgroep op voor een eventuele nieuwe codeerhandleiding.

• 62 of 78 items. Codeerhandleiding 2.1 beschrijft 6 domeinen, 19 klassen en 62 items^[1], terwijl de MZG-richtlijnen domein 4 van februari 2026 nog 78 items noemen^[3] en het KCE in 2019 eveneens van 78 items sprak^[5]. Een eigen telling in de FOD-referentielijst van de itemcodes (62 codes geldig vanaf 2018) wijst erop dat 78 een historisch getal van de vorige versie is, maar die interpretatie is niet door de FOD bevestigd en daarom hier niet als feit opgenomen.
• Datum van invoering. De onderzoekers voorzagen de nationale implementatie voor januari 2007^[11], het KCE noemde in 2007 een geplande implementatie in september 2007^[6], en de minister spreekt van afschaffing van de MVG sinds 2008^[2], het jaar waarin de MZG van start ging.
• Opheffing van het MVG-KB. Het KB van 2007 heft uitdrukkelijk het MKG-KB van 1994 op^[12]; een uitdrukkelijke opheffing van het MVG-KB van 14 augustus 1987 werd niet gevonden.
• Personeelsgegevens. Het KB koppelt de personeelsregistratie aan dezelfde periodes van 15 dagen^[12], maar de verplichte registratie is sinds MZG 2017 opgeschort (zie Minimale Ziekenhuisgegevens (MZG))^[19].
• Registratielast. Een Belgische bron die de registratielast van de VG-MZG meet, werd niet gevonden.