Minimale Ziekenhuisgegevens (MZG)

De MZG zijn een wettelijk verplicht registratiesysteem voor alle niet-psychiatrische ziekenhuizen; sinds 2008 vervangen ze de Minimale Klinische Gegevens (MKG) en de Minimale Verpleegkundige Gegevens (MVG), en de registratie verloopt via het beveiligde Portahealth-portaal^[1]. In het Frans heet de registratie Résumé Hospitalier Minimum (RHM)^[12]. Volgens artikel 1 van het KB van 27 april 2007 geldt de registratie voor de algemene niet-psychiatrische ziekenhuizen^[2]; psychiatrische ziekenhuizen en PAAZ-diensten registreren de Minimale Psychiatrische Gegevens (MPG)^[3].

De MZG bestaan uit 6 domeinen: structuur-, personeels-, administratieve, verpleegkundige, medische en facturatiegegevens, samen 27 bestanden^[2]. Naast de MKG- en MVG-gegevens gaat het onder meer om verpleegeenheden en bedindexen per campus, personeelsgegevens, de verzekerbaarheid van patiënten, de doodsoorzaak, het al dan niet aanwezig zijn van een pathologie bij opname (POA) en gegevens over de spoedafdeling^[2].

De registratie omvat alle verblijven die in het budget van financiële middelen (BFM) zijn opgenomen, en daarnaast verblijven met overnachting buiten het BFM, dagopnames, pasgeborenen en alle contacten binnen het specialisme spoedgevallen^[2][2].

Verpleegkundige gegevens. Domein 4 is de VG-MZG, de opvolger van de MVG: een registratie van uitgevoerde verpleegkundige interventies tijdens de eerste 15 dagen van maart, juni, september en december^[4][13]. Details over de codeerhandleiding (6 domeinen, 19 klassen, 62 items) en de tegenstrijdigheid over het aantal items staan op die pagina.

Personeelsgegevens opgeschort. Vanaf MZG 2017 is de verplichte registratie van de dagelijkse personeelsgegevens (EMPLODAY) opgeschort; het bestand mag leeg blijven^[14]. Ook de periodieke personeelsgegevens (EMPLOPER) zijn vanaf MZG 2017 niet meer verplicht, al blijft vrijwillig aanleveren mogelijk^[14]. Het KB legt nochtans een dagelijkse registratie van verpleegkundige en personeelsgegevens tijdens de vier periodes van 15 dagen vast^[5], en het KCE beval in 2019 aan de dagelijkse personeelsregistratie zo snel mogelijk opnieuw te activeren om patiënt-per-verpleegkundige-ratio's te kunnen monitoren^[15].

Versies en bestandsformaat

• Registratieversies. Versie 1.0 gold tot en met MZG 2011, 2.0 van MZG 2012 tot en met 2014, 3.0 van MZG 2015 tot en met 2025 en 3.1 vanaf MZG 2026^[2]. De wissel naar 3.1 volgt uit een aangepaste sleutel van het bestand TRANSPOR: CODE_TRANSPORT wordt deel van de sleutel, zodat ambulance en PIT bij hetzelfde verblijf geregistreerd kunnen worden^[16].
• Bestanden. De MZG-bestanden zijn ASCII-bestanden met de verplichte extensie .TXT en worden als ZIP-bestand opgeladen; het is een bestandsgebaseerde aanlevering, geen berichtenstandaard zoals HL7/FHIR^[2]. Vanaf MZG 2026 is UTF-8-encoding voorgeschreven en zijn hoofdletters in de extensie .TXT verplicht^[16]. Het formaat kent één veldtype (alfanumeriek), met # als velddelimiter^[2]. De bestandsnaam volgt het patroon XXX-Z-VERS-D-ABCDEFGH-YYYY-P.TXT (erkenningsnummer, registratiesysteem, versie, domein, bestandsnaam, jaar, periode)^[2]. Elk bestand moet steeds aangemaakt worden, ook als het leeg is^[2]. Na een fusie kan vanaf de fusiedatum slechts één set van 27 bestanden voor de gefusioneerde instelling worden doorgestuurd^[2].
• Recente inhoudelijke wijzigingen. Sinds MZG 2025 bestaat voor het geslacht de code 4 (genderneutraal)^[17], en maakt TRANSPOR geen onderscheid meer tussen erkende ambulancedienst en PIT, omdat beide sinds 1 januari 2024 op dezelfde manier gefinancierd en in AMBUREG geregistreerd worden^[17]. Vanaf MZG 2026 mag bij spoedgevallen de waarde G niet meer gebruikt worden^[18] en kan bij anonieme adoptie of draagmoederschap een anoniem patiëntennummer (ANONxxx) voor de moeder gebruikt worden^[18]. Een omzendbrief van 25 juni 2026 verduidelijkt de registratie van prestaties van lijst A van het chirurgisch dagziekenhuis, na een foutieve interpretatie van een omzendbrief uit 2022^[19].

Codering: ICD per registratiejaar

Tot en met MZG 2014 werd voor de diagnosen uitsluitend ICD-9-CM gebruikt^[6]; het KB van 10 april 2014 verving dat vanaf 1 januari 2015 door ICD-10-CM en ICD-10-PCS^[2], in België samen ICD-10-BE^[6]. De richtlijnen van februari 2026 aanvaarden ICD-9-CM-codes enkel nog tot en met MZG 2014/2^[20]. Diagnosen worden gecodeerd in de versie die tijdens de registratieperiode geldt^[6]:

• Registratieperiode. Het KB bepaalt een registratieperiode van 6 maanden^[5]; administratieve en medische gegevens worden tijdens die periode continu geregistreerd^[5]. De gegevens worden per semester doorgestuurd en bevatten de verblijven van patiënten die in dat semester ontslagen zijn^[2].
• Termijn en ondertekening. Ziekenhuizen dragen de gegevens uiterlijk 5 maanden na het einde van de registratieperiode over, na controle en validering, met een document ondertekend door de beheerder, de hoofdgeneesheer en het hoofd van het verpleegkundig departement^[5]. Voor MZG 2025/1 was de deadline 30 november 2025, voor MZG 2025/2 31 mei 2026^[17]. Elk ziekenhuis wijst minstens één contactpersoon voor de FOD aan^[5].
• Controle in Portahealth. De gegevens komen pas ter beschikking van de FOD als aan alle voorwaarden voldaan is, onder meer dat er geen blokkerende fouten (severity 1) meer zijn^[2]. Vanaf 1 juli 2025 kan elke nieuwe zending zonder blokkerende fouten ter beschikking van de FOD gesteld worden^[17].
• Aanspreekpunt. Het team Datamanagement van de dienst Data en Beleidsinformatie is het aanspreekpunt voor vragen over de registratie en de aanpassingen^[18].
• Pseudonimisering. Bij gecodeerde registraties, waaronder de MZG, wordt de anonimiteit gewaarborgd doordat de gegevens via het eHealth-platform worden aangeleverd, met gebruikers- en toegangsbeheer^[21]. Volgens de FOD hebben noch het eHealth-platform noch de FOD toegang tot de versleuteld verzonden persoonsgegevens^[21].

De Technische Cel is een samenwerking tussen de FOD Volksgezondheid en het RIZIV, met medewerkers van beide instellingen^[7]. Sinds 1997 koppelt ze de MZG aan de terugbetalingsgegevens van ziekenhuisverblijven die de verzekeringsinstellingen aan het RIZIV overmaken: AZV voor klassieke hospitalisatie, ADH voor dagverblijven^[22]. De gegevens worden bewaard en verwerkt binnen de dienst Data en Beleidsinformatie van de FOD^[7]. Een aparte pagina voor de Technische Cel is er (nog) niet.

• Wettelijke basis. Het KB van 1 juli 2013 regelt hoe algemene niet-psychiatrische ziekenhuizen de Technische Cel informatie bezorgen voor de samenvoeging van klinische en anonieme financiële gegevens^[23]. Voor alle MZG-verblijven gaat het om het erkenningsnummer, de registratieperiode, het MZG-verblijfsnummer, het type verblijf volgens de facturering en het INSZ van de rechthebbende^[24], mee te delen binnen vijf maanden na het registratiejaar of tegelijk met de MZG^[24]. Volgens de FAQ staat de deadline in art. 4, §2 van dat KB en worden de tabellen normaal samen met de MZG doorgestuurd^[25].
• Correspondentietabellen. De koppeling gebruikt twee correspondentietabellen: één van de ziekenhuizen en één van de verzekeringsinstellingen^[22], met dubbele hercodering van de patiëntidentificatoren^[22]. Zone 1 van het ziekenhuisbestand bevat het INSZ (of een MUT- of fictief nummer), zone 2 de MZG-index van het verblijf, versleuteld met de privésleutel^[26]. Een TXT-bestand mag maximaal 10 MB of 65.000 records groot zijn; grotere bestanden worden gesplitst, één per verzending, alle op dezelfde dag^[26].
• Kanaal. Het ziekenhuis bezorgt de versleutelde tabel via de eHealthBox in de productieomgeving, met FLOWTCT als verzender en TTP als bestemmeling^[8]; daarvoor is een eHealth-certificaat met applicatie-ID FLOWTCT nodig, aangevraagd met het RIZIV-nummer van de instelling^[8]. Het eHealth-platform ontsleutelt het bestand, codeert het INSZ met een voor de Technische Cel gecreëerde sleutel en bezorgt het dan aan de Technische Cel^[24]; bij de dienst batchcodering treedt het op als vertrouwde derde partij^[27]. Na een geslaagde zending volgt een melding in de eHealthBox; zonder positieve melding is de zending mislukt^[8].
• Kwaliteitsdrempel. Het minimale koppelingspercentage is 95% voor klassieke hospitalisaties en daghospitalisaties^[25] en 80% voor chronische (categorale) ziekenhuizen^[25]; vanaf MZG 2019 moeten chronische ziekenhuizen door de Zesde Staatshervorming geen correspondentietabellen meer bezorgen^[25].

• Wettelijke doelen. Artikel 3, §1 van het KB bepaalt dat de MZG het gezondheidsbeleid ondersteunen, onder meer voor de behoeftebepaling, de erkenningsnormen, de organisatie van de ziekenhuisfinanciering, het beleid inzake de uitoefening van de geneeskunst en het epidemiologisch beleid^[2][5]. Sinds 1 april 2013 ondersteunt de registratie ook de opdrachten van het Observatorium voor patiëntenmobiliteit^[2]. De MZG ondersteunen ook het ziekenhuisbeleid via algemene en individuele feedback, zodat ziekenhuizen zich kunnen positioneren en hun intern beleid bijsturen^[5].
• Ziekenhuisfinanciering. De organisatie van de ziekenhuisfinanciering is uitdrukkelijk een wettelijk doel^[2]. Ongeveer 40% van het BFM (deel B2) wordt op basis van verantwoorde activiteit aan elk ziekenhuis betaald^[9]. In België wordt aan het DRG-systeem een subklasse voor de ernst van de ziekte toegevoegd (APR-DRG)^[9]; de APR-DRG wordt door de grouper van de FOD berekend, niet door het ziekenhuis meegegeven^[20]. Voor de gebundelde financiering van laagvariabele zorg wordt vanaf 1 januari 2026 de APR-DRG-grouper versie 42 toegepast op gegevens in ICD-10-BE versie 2025^[28].
• Verpleegkundige zorg (NRG). In het BFM krijgen ziekenhuizen extra financiering voor patiëntdagen met een NRG-gewicht boven het nationale mediaan, berekend met de NRG-groepering op basis van de VG-MZG^[9][29].
• Onderzoek. Het KCE gebruikt MZG- en VG-MZG-gegevens in zijn rapporten, onder meer over verpleegkundige bestaffing^[15] en over de koppeling met de permanente steekproef, waarbij verzekeringsinstellingen, het NIC, het eHealth-platform, de KSZ, de FOD, de Technische Cel, het IMA en het KCE betrokken waren (onderzoeksbevinding)^[22].
• Secundair gebruik. Het reglement van de FOD voor gegevensovermaking aan derden geldt voor de MZG, MKG, VG-MZG, MVG, MPG, MPG light, MUGREG, AMBUREG en TCT^[10]. Voor gegevens op individueel niveau of een koppeling met andere gegevenshouders verwijst de FOD naar het Informatieveiligheidscomité^[1]; voor gecodeerde persoonsgegevens is een gemotiveerde aanvraag bij de Kamer sociale zekerheid en gezondheid nodig^[10]. Gegevens kunnen aan derden ter beschikking worden gesteld in het kader van een eenmalige en tijdelijke studie^[5]. Bij anonieme geaggregeerde gegevens toont de dienst bij aantallen kleiner dan 5 enkel '< 5'^[10].
• EHDS en SPE. Volgens de FOD is een Secured Processing Environment verplicht voor secundair gebruik van gecodeerde persoonsgegevens uit MZG-registraties vanaf 26 maart 2029^[10]; de HDA moet zulke SPE's registreren^[10]. Een beschrijving van de MZG in een EHDS-datasetcatalogus werd niet gevonden.
• Bewaring. Gegevens in de FOD-databank worden 30 jaar bewaard^[5]; de sleutel die ze met het medisch dossier van de patiënt verbindt, wordt na 10 jaar vernietigd^[5].

De MZG worden beheerd door de Dienst Data en Beleidsinformatie van DG Gezondheidszorg van de FOD Volksgezondheid^[1]; volgens het KB is de minister bevoegd voor Volksgezondheid verantwoordelijk voor de verwerking^[5] en is de directeur-generaal van het bevoegde directoraat-generaal de verwerker^[5]. De registratie is geregeld bij het KB van 27 april 2007, gewijzigd door de KB's van 28 maart 2013 en 10 april 2014^[2]; Titel I (MZG) trad in werking op 1 januari 2008^[5]. De voorloper MKG werd verplicht door het KB van 6 december 1994, de MVG door het KB van 14 augustus 1987^[2]; het KB van 2007 heft het MKG-KB uitdrukkelijk op^[5]. De geschiedenis van de MVG staat op Verpleegkundige Gegevens van de MZG (VG-MZG).

Vlaamse opheffing? Het BVR van 7 december 2018 voert het decreet van 6 juli 2018 uit over de overname van onder meer de psychiatrische verzorgingstehuizen, beschut wonen en de revalidatieziekenhuizen^[11]. Artikel 367, 15° somt het KB van 27 april 2007 op bij de opgeheven regelingen^[11]. De MZG-richtlijnen van februari 2026 noemen het KB, ook gewijzigd door het KB van 10 april 2014, als wettelijke basis zonder verwijzing naar een Vlaamse opheffing (interpretatie: de FOD past het KB nog toe voor alle algemene ziekenhuizen)^[2]. Zie 'Onzekerheden'.

• Verplichting: registratie voor alle algemene niet-psychiatrische ziekenhuizen^[2], per semester via Portahealth^[2], met een termijn van 5 maanden en een ondertekend begeleidend document^[5]; daarnaast de correspondentietabel voor de Technische Cel via de eHealthBox, met een FLOWTCT-certificaat^[8][8].
• Financieringsvoorwaarde: de codering voedt de APR-DRG-berekening, de verantwoorde activiteit en de financiering van laagvariabele zorg^[20][9][28], en de VG-MZG de NRG-financiering^[9]. Een te laag koppelingspercentage met de facturatiegegevens (onder 95%) voldoet niet aan de minimumnorm^[25].
• Softwarefuncties: bestanden in UTF-8 met het voorgeschreven naamformaat en registratieversie 3.1 vanaf MZG 2026^[16][2][2].
• Aanbeveling (eigen): behandel de kwaliteit van de ICD-10-BE-codering, de foutcontroles in Portahealth en het koppelingspercentage van de Technische Cel als financieel kritieke processen, en volg de versiewissels van ICD-10-BE, de grouper en het bestandsformaat per registratiejaar op.

• ICD-10-BE-versie vanaf 2026. De MZG-richtlijnen van februari 2026 vermelden ICD-10-BE versie 2023 vanaf MZG 2024, zonder latere versie^[6][6], terwijl de FOD voor laagvariabele zorg vanaf 1 januari 2026 met gegevens in versie 2025 werkt^[28]. Zie ook de pagina ICD-10-BE.
• Draagwijdte van de Vlaamse opheffing. Het BVR van 7 december 2018 somt het KB van 27 april 2007 op bij de opgeheven regelingen^[11], maar het is een uitvoeringsbesluit voor overgehevelde sectoren^[11], en de FOD blijft het KB als wettelijke basis noemen^[2]. Of de opheffing enkel geldt voor de overgehevelde voorzieningen, is in de geraadpleegde bronnen niet uitgewerkt.
• Datum van de wijziging in 2013. De MZG-richtlijnen noemen een wijzigend KB van 28 maart 2013^[2], het BVR een KB van 18 maart 2013^[11]; welke datum juist is, werd niet nagegaan in Justel.
• Personeelsgegevens. Het KB voorziet een dagelijkse personeelsregistratie^[5], maar de verplichting is sinds MZG 2017 opgeschort^[14][14]; het KCE vroeg om heractivering^[15].
• Aantal VG-MZG-items (62 of 78). Zie Verpleegkundige Gegevens van de MZG (VG-MZG).
• Naam van de beherende dienst. De MZG-pagina en de rondzendbrieven van 2025-2026 noemen de Dienst Data en Beleidsinformatie^[1][18], de contactgegevens op de Portahealth-pagina (november 2025) de Dienst Data en Strategische Informatie^[30]. Of het om een naamswijziging gaat, is niet gevonden.
• Niet gevonden: aantallen ziekenhuizen, verblijven of zorgperiodes per MZG-jaar, de Franstalige richtlijnen en een actuele technische BFM-nota; dat zijn hiaten, geen bewijs van afwezigheid.