EHDS in andere lidstaten (uitvoering)

De EHDS (European Health Data Space) (Verordening (EU) 2025/327) is rechtstreeks toepasselijk, maar de lidstaten moeten instanties aanwijzen en nationale keuzes maken. Volgens de Commissie moet de uitwisseling van patiëntsamenvattingen en e-voorschriften onder de EHDS uiterlijk in 2029 operationeel zijn in alle EU-lidstaten^[1]. Deze pagina volgt hoe tien lidstaten dat voorbereiden. Labels: aangenomen (wet gepubliceerd), ontwerp (kabinetsversie, concept of voorontwerp, geen geldend recht), consultatie, secundaire bron (vakpers of portaal) en niet gevonden (geen bewijs van afwezigheid). De Belgische situatie staat op EHDS in België (uitvoering).

Vergelijkingstabel

Duitsland. Het kabinetsontwerp GeDIG (15 juli 2026) is een ontwerp, geen wet^[4]. Het federale ministerie noemt het een belangrijke stap voor de tijdige uitvoering voor primair en secundair gebruik^[10]. Het ontwerp richt bij het BfArM een coördinerende toegangsinstantie op^[9], die ook het contactpunt secundair gebruik wordt^[9] en de toegangsinstantie van art. 55 is tenzij een domeinspecifieke instantie bevoegd is^[9]; het ontwerp raamt daarvoor eenmalig circa 11,3 miljoen euro^[9]. Het BSI wordt markttoezichtautoriteit en de gematik draagt de kosten^[9]. Het bestaande contactpunt (DVKA) wordt op 26 maart 2029 omgedoopt tot nationaal contactpunt voor digitale gezondheid^[9]. Het bezwaar tegen secundair gebruik kan beperkt worden tot bepaalde doeleinden^[9]. Het grootste deel van de wet zou de dag na afkondiging in werking treden, met latere data in 2029, 2030 en 2031^[9].

Nederland. De Wet GIS is een conceptwetsvoorstel en de eerste wetgevingstranche^[5]; ze regelt de aanwijzing van de instanties, het toezichtkader en de aanpassing van de conformiteitssystematiek in de Wegiz^[5]. De Gezondheidsdata-autoriteit krijgt de taken van autoriteit, toegangsinstantie en contactpunt secundair gebruik^[8] en coördineert de autoriteiten voor digitale gezondheid^[8]. Voor EPD-systemen vervangt zelfbeoordeling de certificering door een derde^[5]. Of Nederland een doorbrekingsmechanisme gebruikt, is nog open^[11].

Finland. Het ministerie wijst erop dat voor de taken van de digitale-gezondheidsautoriteit geen overgangstermijn geldt^[14]. Het ontwerp voor secundair gebruik voorziet in een aanvullende wet met sancties^[6] en wijzigt bestaande wetten^[6]; voor de wijzigingen is geen financiering gereserveerd^[6]. Het voorstel voor primair gebruik werd in april 2025 gepland voor consultatie en indiening in het najaar van 2025^[14]; later is het tweede voorstel voor 2026 aangekondigd^[6].

Spanje. Het voorontwerp is een voorstel; het ministerie motiveert een norm met kracht van wet door de bevoegdheidsverdeling met de autonome gemeenschappen en door de verplichtingen voor de private sector^[7]. Het voorontwerp wil alle EPD-systemen afstemmen op de Europese standaard^[7] en alle publieke en private zorgverleners aansluiten op MyHealth@EU, via de gemeenschappen of het nationale knooppunt^[7]. Secundaire bron: het overheidsportaal datos.gob.es noemt het dossier en e-voorschrift een uitgerolde basis voor primair gebruik^[19].

Oostenrijk. De wet BGBl. I 71/2025 (3 november 2025) wijzigt het GTelG 2012 en het ASVG^[2]; ze is volgens de toelichting geen uitvoeringshandeling maar een vooruitloper, mede omwille van EU4Health-cofinanciering^[22]. Het contactpunt knoopt aan bij de ELGA-infrastructuur^[22]. Het Sozialministerium coördineert de uitvoering met onder meer ELGA GmbH en Gesundheit Österreich^[20].

Ierland. De Health Information Act 2026 geeft verdere uitwerking aan de verordening^[3]; de inwerkingtreding kan per bepaling verschillen en een inwerkingtredingsbesluit is niet gevonden^[3].

Denemarken. Sundhedsdatastyrelsen voert twee projecten uit voor e-voorschrift en patiëntsamenvatting, uitgaand en inkomend^[25]. Voor Denen in het buitenland is de patiëntsamenvatting gepland voor Q4 2026 met Finland als eerste partner; werkelijke livegang niet bevestigd^[25]. Inkomend wordt livegang eind 2028 verwacht^[25]. De stakeholderconsultaties over de ontwerpspecificaties lopen via het project Xt-EHR^[28].

Estland. Het ministerie kondigt in de e-gezondheidsstrategie 2025-2030 aan het rechtskader in overeenstemming te brengen met de EHDS^[26]. Het project EST-2-MyHealth loopt sinds november 2023 tot november 2027^[29] en wil de patiëntsamenvatting naar een nieuw platform brengen^[29]. Uitwisseling verloopt via een door de Commissie beheerd platform^[29].

Frankrijk. Frankrijk neemt via de ANS en het Health Data Hub deel aan MyHealth@EU en aan TEHDAS^[30]. Volgens een interview (secundaire bron) is de ANS aangewezen; een officieel besluit is niet gevonden^[27]. De verhouding met het Health Data Hub moet nog worden gepreciseerd^[27].

Luxemburg. Agence eSanté meldt dat het land actief meewerkt aan de uitvoering^[31]; het gedeelde zorgdossier (DSP) wordt functioneel aangepast voor de EHDS^[32].

Vier bouwstenen keren terug: een digitale-gezondheidsautoriteit voor primair gebruik, een of meer toegangsinstanties voor secundair gebruik (zie HealthData@EU), nationale contactpunten voor MyHealth@EU en een markttoezichtautoriteit voor EPD-systemen (EHDS-eisen voor EPD-systemen (hoofdstuk III)). Landen combineren ze verschillend: Nederland bundelt autoriteit, toegangsinstantie en contactpunt secundair in één zbo^[8], Duitsland verdeelt ze over ministerie, gematik, BfArM en BSI^[9]. Oostenrijk bereidt de toegangsinstantie voor via een project^[21].

Van tien landen heeft alleen Oostenrijk een nationale wet met direct verband (voorloper) en Ierland een wet met nog te bepalen inwerkingtreding^[2][3]. De rest staat in ontwerp of consultatie^[4][5][6][7]. Voor Frankrijk, Estland, Luxemburg en Denemarken is geen uitvoeringswet gevonden.

Enkel vergelijking met wat EHDS in België (uitvoering) al zegt, geen eigen advies. - Aanwijzingen: België moet ze uiterlijk 26 maart 2027 melden^[12]; een formele aanwijzing is niet gevonden, terwijl Nederland en Duitsland ze in een ontwerp uitschrijven^[8][9]. Het HDA is beoogd als coördinerende toegangsinstantie, nog afhankelijk van politieke goedkeuring^[13]. - Wetgevend traject: België trok het KB toegang gezondheidsgegevens in^[33] en kondigde wetgeving over opt-out en vergoedingen aan^[34]; Nederland plant de opt-out in een tweede tranche^[11]. - MyHealth@EU: het Belgische NCPeH is in voorbereiding met go-live uiterlijk begin 2029^[35]; België staat, net als Duitsland, Nederland en Spanje, niet in de lijst van de Commissie met live landen^[1]. - Voor een ziekenhuis: de EU-termijnen gelden los van de nationale aanwijzingen; zie EHDS (European Health Data Space) en EHDS in België (uitvoering).

• Ontwerpen: Duitsland, Nederland, Finland en Spanje zijn ontwerpen of consultaties^[4][5][6][7]; de aangenomen tekst kan afwijken.
• Frankrijk: de aanwijzing van de ANS berust op één interview^[27].
• Lijst van de Commissie: zonder peildatum; Oostenrijk en Denemarken worden als toetredend in 2025 genoemd, niet als live^[1]; Denemarken zelf noemt 17 landen in routinegebruik begin 2026^[25].
• Spanje: de status van de gemeenschappen komt uit een secundaire bron^[19].
• Ierland en Finland: Ierse projectdetails en Finse formele aanwijzing van Findata zijn niet gevonden^[15].