ICD-9-CM

ICD-9-CM is gebaseerd op de negende revisie van de WHO-classificatie van ziekten (ICD-9); in de Verenigde Staten was het het officiële systeem om codes toe te kennen aan diagnosen en procedures bij ziekenhuisgebruik^[1]. Het is dus een classificatie met zowel een diagnose- als een proceduredeel, en daarmee meer dan de WHO-versie ICD-9^[1].

In Belgische ziekenhuiscontext is ICD-9-CM vooral bekend als de codering van de medische gegevens in de Minimale Ziekenhuisgegevens (MZG): tot en met MZG 2014 werd voor de diagnosecodering uitsluitend ICD-9-CM gebruikt^[2].

Het beheer lag bij twee Amerikaanse overheidsdiensten: het National Center for Health Statistics (NCHS) en de Centers for Medicare and Medicaid Services (CMS) waren verantwoordelijk voor alle wijzigingen en aanpassingen^[1]. België was dus gebruiker en geen beheerder^[1]. Bij haar analyse van alternatieven noteerde de FOD Volksgezondheid in 2014 dat ICD-9-CM meer dan 30 jaar oud was en sinds 2013 niet meer onderhouden werd^[3]. Licentievoorwaarden voor ICD-9-CM in België werden niet onderzocht.

• Versies in de MZG. De MZG gebruikte achtereenvolgens ICD-9-CM-versie oktober 2004 (MZG 2008), oktober 2008 (MZG 2009-2010) en oktober 2010 (MZG 2011-2014)^[2].
• Stand 2014. Volgens een FOD-presentatie van 2014 werden diagnose- en procedure-informatie in de MZG toen nog in ICD-9-CM gecodeerd; vanaf 1 januari 2015 zou dat ICD-10-CM en ICD-10-PCS worden^[3].
• Overgangsvoorstel. Als overgangsmaatregelen stelde de FOD in dezelfde presentatie onder meer voor dat de registratie in ICD-9-CM afgewerkt kon worden, dat in 2015 een oplopende registratiegraad in ICD-10-BE gold en dat de gegevens van 2015 niet voor de ziekenhuisfinanciering gebruikt zouden worden; dat was een voorstel en de definitieve toepassing staat niet in die bron^[3].
• Vervanging. Het KB van 10 april 2014 verving vanaf 1 januari 2015 de MZG-registratie in ICD-9-CM door ICD-10-CM (diagnosen) en ICD-10-PCS (ingrepen)^[4][4]. Volgens het Terminologieportaal van de FOD werd ICD-10-CM in januari 2015 officieel in België ingevoerd^[5]. De opvolger heet in België ICD-10-BE^[2]. In dezelfde analyse van 2014 noteerde de FOD dat een latere overgang naar een ICD-11-variant makkelijker zou verlopen via ICD-10-BE^[3]; zie ICD-11.

De geldende MZG-richtlijnen (februari 2026) aanvaarden ICD-9-CM-codes nog voor historische registraties tot en met MZG 2014/2 en ICD-10-BE-codes vanaf MZG 2015/1^[6]. Voor nieuwe registraties is ICD-9-CM dus uitgefaseerd^[6].

De APR-DRG wordt door de grouper van de FOD berekend op basis van een geldige ICD-9-CM-code tot en met MZG 2014/2 of een ICD-10-BE-code vanaf MZG 2015/1 als geverifieerde opnamediagnose^[6]. Voor de overgang bood de FOD-codeertool (stand 2014) onder meer conversie tussen ICD-9-CM en ICD-10-BE^[3].

• Geen verplichting meer voor nieuwe gegevens: nieuwe MZG-registraties gebeuren in ICD-10-BE; ICD-9-CM-codes zijn enkel nog geldig voor periodes tot en met 2014/2^[6].
• Historische reeksen: MZG-gegevens van 2008 tot en met 2014 zijn in ICD-9-CM gecodeerd, in drie verschillende versies^[2].
• Aanbeveling (eigen): gebruik de Amerikaanse GEMs hooguit als hulpmiddel met controle per code, en vraag de FOD (Cel Standaarden) of er een officiële Belgische conversie bestaat voordat historische reeksen omgezet worden.
• Aanbeveling (eigen): documenteer bij longitudinale analyses over de jaargrens 2014/2015 welke classificatie en welke versie per periode gold, en welke conversie werd toegepast.

ICD-9-CM wordt sinds 2013 niet meer onderhouden^[3]. Een conversie naar ICD-10-BE bestond als functie in de FOD-codeertool van 2014^[3]. De huidige codeertool (29/09/2026) biedt enkel ICD-10-CM en ICD-10-PCS in de versies 2025 en 2023 als zoekfilter; de conversie ICD-9-CM ↔ ICD-10-BE werd in de interface en het script niet teruggevonden (interpretatie)^[7]. Ook de ICD-pagina van het Terminology Portal biedt geen mappingtabel ICD-9-CM ↔ ICD-10-BE aan (interpretatie)^[5].

Amerikaanse GEMs (uitgefaseerd). De enige gevonden publiek onderhouden tabellen zijn de Amerikaanse General Equivalence Mappings (GEMs) tussen ICD-9-CM en ICD-10-CM/PCS, beheerd door CMS (procedures) en CDC/NCHS (diagnosen); ze werden na FY2018 niet meer bijgewerkt, omdat ze maar ongeveer drie jaar na de invoering van ICD-10 onderhouden zouden worden^[8]. Interpretatie: het is geen Belgisch product, en de GEMs volgen Amerikaanse versies, terwijl de MZG andere ICD-9-CM- en ICD-10-BE-versies per registratiejaar gebruikte^[2].

• Toepassing van de overgangsmaatregelen. De bron van 2014 formuleert voorstellen^[3]; of de MZG 2015 effectief buiten de financiering bleef, is niet bevestigd.
• Afbakening. De pagina ICD-10-BE beschrijft de overgang en de versietabel per MZG-jaar (ook de ICD-9-CM-versies); deze pagina is de canonieke plek voor ICD-9-CM zelf.
• Conversie naar ICD-10-BE. In 2014 een functie van de codeertool^[3], in 2026 niet meer teruggevonden^[7]; een officiële Belgische tabel werd niet gevonden. Niet gevonden ≠ bestaat niet.
• Begin van het gebruik. Sinds wanneer ICD-9-CM in de Belgische ziekenhuisregistratie (MKG) gebruikt werd, is niet in een primaire bron gevonden.