Meldingsplicht infectieziekten

Welke infectieziekten moeten gemeld worden, door wie, en langs welke digitale weg? Artsen en laboratoria in België moeten bepaalde infectieziekten melden aan de bevoegde agentschappen; de lijst verschilt licht per regio en Sciensano kan ondersteunen op vraag van het bevoegde agentschap^[1]. In Vlaanderen moeten artsen en labo's voor klinische biologie die ziekten verplicht melden aan het Departement Zorg^[2], binnen 24 uur na vaststelling of vermoeden^[3]. Meldingsplichtig zijn alle artsen, het hoofd van een laboratorium van klinische biologie en artsen belast met toezicht in onder meer scholen, bedrijven en residentiële zorginstellingen^[3]. Wie de verplichtingen niet nakomt, kan een administratieve geldboete krijgen^[3]. De melding gaat naar een ambtenaar-arts^[3]. De rechtsgrond is het decreet van 21 november 2003 betreffende het preventieve gezondheidsbeleid^[3].

Meldkanalen in Vlaanderen

De Vlaamse meldpagina schrijft melding van een meldingsplichtige infectie of een vermoeden ervan binnen 24 uur aan het Departement Zorg voor^[3]. De procedure voor labo-infectiemeldingen instrueert labo's om het XSD naar versie 2.0 bij te werken^[2]. De labostroom staat in het uitwisselingsregister als meldingen-infectieziekten-vlaanderen (klinisch labo → Vlaamse overheid, XML volgens XSD 2.0)^[2]. Let op: de contactpagina van het Departement Zorg zegt dat infectiemeldingen niet per post mogen worden verstuurd^[4], wat botst met de post-rij in de tabel (zie 'Onzekerheden').

Het Departement Zorg noemt als voordeel van de XML-melding één uniforme, beveiligde manier in Vlaanderen met automatische upload naar de dossiersystemen^[2]. Als hulpmiddel voor de labomelding publiceert het departement de ICD-10-codes en de namen van de meldingsplichtige ziekten^[2]. Voor labresultaten in het algemeen wordt de Belgische set laboratoriumcodes beheerd in ReTaM^[5]; zie LOINC en de Belgische labosubset (ReTaM) en Uitwisseling van laboresultaten. Interpretatie: in de labomelding wordt de ziekte dus met ICD-10 aangeduid, terwijl labtests elders met LOINC/ReTaM gecodeerd worden; de bron van het departement vermeldt LOINC of ReTaM niet.

Meldingsplicht versus surveillance

Naast de regionale meldingsplicht werkt Sciensano voor de surveillance van infectieziekten samen met labo's via peillaboratoria (sinds 1983) en Nationale Referentiecentra (sinds 2011)^[6]. Peillabo's nemen vrijwillig deel aan EPILABO (geen eigen conceptpagina)^[7] en sturen testresultaten via HD4DP v2 naar Be-HERA (HD4DP v2 (healthdata.be))^[7]. Dat is een andere stroom met een ander doel: verplichte individuele melding aan de regio tegenover vrijwillige surveillance (interpretatie op basis van de bronnen).

De meldingsplicht is een wettelijke verplichting met een uitgewerkt digitaal kanaal: de eHealthBox van het eHealth-platform^[3][2]. Voor labo's bestaat een gestructureerd XML-formaat^[3]. Artsen zonder e-form kunnen melden via het meldformulier, de eHealthBox, beveiligde e-mail, post of telefoon; dringende meldingen gebeuren altijd telefonisch^[3]. Volgens het departement kunnen momenteel enkel labo's elektronisch melden; een uitrol naar individuele artsen is gepland, en proefgebruik via de eHealthBox kan nu al^[3].

• Wettelijke verplichting: alle artsen, dus ook ziekenhuisartsen, en het hoofd van het laboratorium klinische biologie zijn meldingsplichtig binnen 24 uur^[3]; bij niet-naleving is een administratieve geldboete mogelijk^[3].
• Labo: het laboratoriuminformatiesysteem kan via XML over de eHealthBox automatisch melden, na een testfase met het Departement Zorg^[2].
• Artsen in het ziekenhuis: het gevonden e-form zit in het huisartsenpakket^[3]; een ziekenhuis-EPD-variant werd niet gevonden (gap). Ziekenhuisartsen kunnen melden via het meldformulier, de eHealthBox, beveiligde e-mail, post of telefoon^[3]; dringende meldingen altijd telefonisch^[3].
• Aanbeveling (eigen): ga na of het LIS de XML-melding (XSD 2.0) ondersteunt en of de ICD-10-lijst van het departement in het LIS onderhouden wordt; spreek intern af wie meldt bij een klinisch vermoeden zonder labobevestiging.

Voor de XML-route gelden strikte eHealthBox-regels (één melding per bericht, base64, versleuteling, transporttype)^[2]. Wie de eHealthBox als webservice gebruikt, heeft een eHealth-certificaat en een versleutelingsdienst nodig^[8]; zie ook Technische integratie met de eHealth-infrastructuur.

• De regeling in Wallonië en Brussel werd niet onderzocht; de lijsten verschillen licht per regio^[1].
• Er zijn geen cijfers gevonden over het aantal labo's dat elektronisch meldt; niet gevonden ≠ geen gebruik.
• Interpretatie: twee coderingswerelden naast elkaar: ICD-10 voor de ziekte in de melding^[2], LOINC/ReTaM voor labresultaten in het algemeen^[5].
• E-form versus 'enkel labo's': dezelfde pagina noemt een e-form in het huisartsenpakket als meldkanaal^[3], maar stelt ook dat momenteel enkel labo's elektronisch kunnen melden^[3]. Mogelijk doelt die zin enkel op de XML/UMM-route; niet verduidelijkt (opgenomen in het register van tegenstrijdigheden).
• De ingangsdatum van XSD 2.0 werd niet gevonden^[2]; de laboprocedure instrueert wel een update naar versie 2.0^[2].
• Post als meldkanaal: de meldpagina noemt post onder gesloten omslag als mogelijke meldwijze^[3], maar de contactpagina van het Departement Zorg zegt dat infectiemeldingen niet per post mogen worden verstuurd^[4]. Welke pagina voorgaat, is niet vastgesteld (opgenomen in het register van tegenstrijdigheden). Aanbeveling (eigen): kies post niet als meldkanaal zonder bevestiging van het Departement Zorg.