Vlaamse sociale bescherming (digitaal platform)

De Vlaamse sociale bescherming biedt extra bescherming bovenop de sociale zekerheid, zoals zorgbudgetten, mobiliteitshulpmiddelen en investeringen in zorgvoorzieningen^[10]. Ze wordt georganiseerd door zorgkassen in opdracht van de Vlaamse overheid; elk Vlaams ziekenfonds heeft een zorgkas en ook de Vlaamse overheid heeft er een^[1]. De VSB betaalt via de zorgkassen tegemoetkomingen voor zorg in de eerste lijn en in gespecialiseerde voorzieningen rechtstreeks aan de zorgverlener of zorgvoorziening^[11]. Ze investeert onder meer in woonzorgcentra, psychiatrische verzorgingstehuizen, initiatieven van beschut wonen, revalidatieziekenhuizen en -voorzieningen en palliatieve begeleidingsequipes^[1].

Deze pagina beschrijft vooral het digitaal platform VSB. Het decreet van 18 mei 2018 (art. 28) maakt het agentschap verantwoordelijk voor de uitbouw van dat platform en de gemeenschappelijke applicaties, in samenwerking met de zorgkassen^[12]. Het is één centrale zorgkassentoepassing: alle berichten van een zorgvoorziening gaan naar die ene toepassing, en de communicatie verloopt via VSB-net, de Vlaamse tegenhanger van MyCareNet^[2]. Het platform geldt voor revalidatieziekenhuizen, revalidatievoorzieningen, psychiatrische verzorgingstehuizen, initiatieven van beschut wonen, multidisciplinaire begeleidingsequipes voor palliatieve verzorging, woonzorgcentra, centra voor kortverblijf en centra voor dagverzorging^[2], en via eMOHM ook voor verstrekkers van mobiliteitshulpmiddelen^[6].

De modules van het platform zijn centrale toepassingen die aanvraag-, begeleidings- of opnamegegevens, indicatiestellingen en facturen van verstrekkers en zorgvoorzieningen ontvangen en verwerken; het zijn geen pakketten die bij de voorziening zelf geïnstalleerd worden^[4]. De verzekeringsstatus van een zorggebruiker is na te vragen vanuit het softwarepakket van de voorziening^[13]. Via de centrale zorgkassentoepassing wordt het zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden automatisch toegekend bij elke aanvaarde opname in een PVT, woonzorgcentrum, centrum voor kortverblijf of dagverzorging, mits voorwaarden^[2].

Omdat niet alle sectoren op 1 januari 2019 konden inkantelen, werd gekozen voor een gefaseerde inkanteling^[3]. Tijdens de overgangsperiode vanaf 1/1/2019 bleven de ziekenfondsen de tegemoetkomingen voor revalidatie, PVT, IBW, MBE en rolstoeladviesteams uitbetalen, en factureerden deze voorzieningen aan de ziekenfondsen^[14]. Daarvoor golden de Vlaamse elektronische facturatie-instructies (VEFI) voor prestaties op rekening C, als aanvulling op de federale RIZIV-instructies (rekening A en B)^[14]. Vanaf 1 november 2025 gaan ook facturen met een prestatiedatum van vóór de inkanteling naar de zorgkas en niet langer naar het ziekenfonds^[14].

Status: productie. De overheid richtte een Agentschap Vlaamse Sociale Bescherming op dat de zorgkassen erkent en onderdeel is van het Departement Zorg^[1]; het departement beheert het agentschap en treedt namens die rechtspersoon op^[15]. Bij het agentschap is een Strategische Begeleidingscommissie VSB-ICT opgericht met experten van zorgkassen en agentschap, die onder meer adviseert over de architectuur van het platform^[12].

Financiering: de jaarlijkse zorgpremie bedroeg 58 euro in 2023 en 62 euro in 2024 (verlaagd: 29 en 31 euro)^[16] en 64 euro in 2025 (32 euro bij laag inkomen)^[1]. Het uitvoeringsbesluit (art. 68, versie vanaf 1 januari 2026) legt ze vast op 100 euro (35 euro bij verhoogde tegemoetkoming)^[17], met jaarlijkse indexering vanaf 2027^[17]. In 2023 werd 248 miljoen euro aan zorgpremies geïnd, tegenover ongeveer 3.620,1 miljoen euro uitgaven voor tegemoetkomingen^[16].

Sectoren, toepassingen en rechtsgronden

Facturatie. De digitale facturatie aan de zorgkassen is maandelijks: een voorziening stuurt per maand één zending per zorgkas via de VSB-toepassing, en een goedgekeurde aanvraag tot tegemoetkoming moet eerst gekend zijn^[5]. Het facturatieproces behoudt de algemene berichtstructuur die voorheen voor de facturatie aan de federale verzekeringsinstellingen gebruikt werd^[5]. Na verwerking gaat een afrekenbestand naar de voorziening en een betaalopdracht naar de zorgkas, die binnen zes weken na ontvangst betaalt^[5]. De technische documentatie van de facturatiestromen is sinds 20 juli 2023 over alle pijlers geconsolideerd; de cookbooks van het vorige facturatiesysteem golden tot maart 2026^[28]. De facturatie-cookbooks (reFact) beschrijven onder meer de stroom DF010 InvoiceList en de antwoordstromen DF011-DF015 en DF019 NotifyRectifications; in juli 2026 werd DF010 voor release PR27.03 gepubliceerd^[28].

VSB-net. VSB Net werd op 8 oktober 2025 bijgewerkt om ECC-certificaten te ondersteunen^[6]. Incidenten bij VSB Net worden aan het eHealth-platform gekoppeld: connectiviteitsproblemen 'bij VSB Net / e-Health' verhinderden in november 2022 de aflevering van berichten^[6]. Volgens een planningsdocument van een technische werkvergadering (april 2018) zou de eHealth-businessconnector voor de VSB-diensten met een pull-mechanisme werken, met antwoorden op te halen via de GenericAsync Get-operatie^[29]. De eHealth-business-connector kreeg in mei 2026 wijzigingen voor onder meer VSB-Net async^[30]. Een publieke lopende-tekstbeschrijving van het transport en de berichtstandaard van VSB-net werd niet gevonden (zie open vragen).

Revalidatieziekenhuizen: twee kanalen. De software van een revalidatieziekenhuis moet berichten via MyCareNet en VSB-net van twee instanties kunnen ontvangen, en opname- en ontslagberichten meestal gelijktijdig naar de mutualiteit en de centrale zorgkassentoepassing sturen^[7]. Elke opname moet via VSB-net aan de zorgkassentoepassing gemeld worden, parallel aan de kennisgeving 721000 via MyCareNet aan de mutualiteit^[7], binnen drie werkdagen (art. 534/59 uitvoeringsbesluit VSB)^[7]. De mutualiteit stuurt de betalingsverbintenis (721900) of bericht 730000 gelijktijdig naar het ziekenhuis en naar de zorgkassentoepassing^[7], ook bij een wijziging van het sociaal statuut tijdens de opname^[31]. Vóór 1 januari 2022 liep de facturatie van verpleegdagen via de mutualiteiten op 'rekening C'; de facturatie van nomenclatuurprestaties aan de mutualiteiten blijft ongewijzigd^[7]. De handleiding eRevaZfin (v2.3, 24 december 2025) betreft 8 revalidatieziekenhuizen^[7].

Revalidatievoorzieningen en persoonlijk aandeel. Sinds de integratie van de revalidatieovereenkomsten en de rolstoeladviesteams betaalt de zorgkas ook de reiskosten van de zorggebruiker uit^[22]. Voor ambulante revalidatie bevragen zowel VSB als de voorziening de federale dienst MemberData om het statuut verhoogde tegemoetkoming te kennen; VSB doet dat bij aanvaarding van de aanvraag en daarna wekelijks^[31]. Voor PVT en residentiële revalidatie wordt in samenwerking met de mutualiteiten een stroom PCRS gecreëerd om de informatie over het persoonlijk aandeel op te halen; de bron gebruikt de toekomende tijd^[31].

PVT en IBW. De PVT-opnameaanvraag bevat gezondheidsgegevens (een medisch verslag); voor migratiedossiers die vóór de inkanteling al door de mutualiteit waren goedgekeurd, is het medisch verslag beperkt tot diagnose en type gebruiker^[23]. Voor een IBW-migratiedossier moet altijd een medisch verslag worden meegestuurd^[24]. De handleiding ePVTfin (29 juni 2026) betreft 23 PVT^[23].

Ouderenvoorzieningen. Voor het merendeel van de gebruikers van woonzorgcentra, kortverblijf en dagverzorging wordt de afhankelijkheidscategorie voor de tegemoetkoming met de KATZ-schaal bepaald (handleiding eWZCfin v1.13)^[13]. De financiering van NAH-bedden en conventies voor Huntington, MS of ALS in woonzorgcentra is niet overgedragen en loopt nog via RIZIV en ziekenfondsen; die opnames kunnen niet via eWZCfin gemeld worden^[13]. Aansluiting bij de VSB is verplicht voor wie in Vlaanderen woont en niet verplicht in Brussel^[18].

Mobiliteitshulpmiddelen. Sinds 1/1/2019 behandelen de zorgkassen (niet langer de mutualiteiten en het VAPH) de aanvragen^[32]. De verstrekker dient de aanvraag digitaal in bij de zorgkas van de gebruiker, meldt de aflevering en factureert digitaal; de zorgkas bezorgt de beslissing digitaal aan de verstrekker en op papier aan de gebruiker^[32]. De arts en het rolstoeladviesteam staan als indicatiestellers buiten het digitale proces^[32].

BelRAI-indicatiestelling. Het VSB-decreet bepaalt dat de zorgbehoefte wordt geëvalueerd met BelRAI via een indicatiestelling door een indicatiesteller^[12]. Sinds 20 januari 2024 worden BelRAI-indicatiestellingen opgeslagen in een databank onder beheer van het Departement Zorg (art. 70/2)^[12], digitaal bezorgd door de individuele zorgverlener of op organisatieniveau^[12]. De BelRAI Screener telt 27 items in 5 modules^[33]. Los daarvan is BelRAI LTCF sinds 1 juni 2023 verplicht als zorgplanningsinstrument in Vlaamse woonzorgcentra^[34]; interpretatie: zorgplanning (BelRAI LTCF via het VIP BelRAI) en financiering (KATZ via eWZCfin) zijn in de woonzorg nog twee aparte stromen.

• Revalidatieziekenhuizen: gegevensuitwisselingsstructuur in productie op basis van beraadslaging 22/026 (11 januari 2022), inclusief gezondheidsgegevens^[19].
• Sinds 1 september 2025 is het aanvraagformulier voor het zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden bij een BelRAI Screener-indicatie niet langer verplicht; het budget wordt automatisch toegekend als het afkappunt wordt bereikt^[26].
• Sinds 1 maart 2026 wordt de verminderde zelfredzaamheid voor het zorgbudget voor ouderen met een zorgnood (thuiswonenden) met de BelRAI Screener vastgesteld, door gezinszorg, OCMW of de dienst maatschappelijk werk van het ziekenfonds^[35]. De overstap gebeurt gefaseerd, eerst voor wie nog geen zorgbudget ontvangt^[33].
• Maart 2026: een nieuwe facturatietoepassing werd in gebruik genomen voor eWZCfin, eMOHM, eRevaZfin, eRevaCfin, ePVTfin en eIBWfin; op 26 maart 2026 was de ingebruikname afgerond^[6].
• Planning: tussen 15 en 26 oktober 2026 wordt een nieuwe functionaliteit voor de ouderenvoorzieningen (eWZCfin) in gebruik genomen, met tijdelijk vertraagde facturatieverwerking voor alle VSB-toepassingen^[6]. De inhoud werd niet gepubliceerd.
• Beleidsintentie: de beleidsnota 2024-2029 plant een geïntegreerde en vereenvoudigde digitale aanvraagprocedure voor de zorgbudgetten op basis van een BelRAI-indicatiestelling^[36] en onderzoekt de integratie van CAW en CGG in de VSB^[36].

Zie de automatisch gegenereerde tabel uit de frontmatter. Samenhang: Departement Zorg, Vlaams IT-platform BelRAI en BelRAI 2.0 (federale databank en webservice), MyCareNet (federale tegenhanger van VSB-net), IrisCareNet en WalCareNet (regionale tegenhangers in Brussel en Wallonië), Cirkel van vertrouwen (Circle of Trust, COT), eHealth-certificaten en versleuteling (ETEE), Informatieveiligheidscomité (kamer sociale zekerheid en gezondheid), Samenwerkingsakkoord eHealth & BelRAI (toekomstig kader voor BelRAI-gegevens). Het Informatieveiligheidscomité beschouwt MyCareNet, VSBNet, WalCareNet en IrisCareNet als instanties van één en hetzelfde platform^[8]; facturatie aan zorgkassen voor zorg buiten de eigen deelstaat volgt het samenwerkingsakkoord van 31 december 2018 tussen de deelstaten^[8]. Dezelfde COT-plicht geldt voor andere Vlaamse toepassingen zoals Vitalink, Vaccinnet en Alivia (digitaal zorg- en ondersteuningsplan)^[37].

• Verplichting (revalidatieziekenhuizen): sinds 1 januari 2022 geïntegreerd in de VSB, met eHealth-certificaat, CoT-verklaring en geattesteerde software als voorwaarden^[20]; communicatie met het platform verloopt alleen digitaal^[20]. Hun software moet de MyCareNet- en de VSB-stroom parallel bedienen^[7].
• Revalidatieovereenkomsten en palliatieve equipes: revalidatievoorzieningen in de VSB hebben een eHealth-certificaat, een CoT-verklaring en geattesteerde software nodig^[38]; hetzelfde geldt voor palliatieve begeleidingsequipes^[25]. Hoeveel van die voorzieningen in algemene ziekenhuizen gesitueerd zijn, werd niet onderzocht.
• Algemene acute ziekenhuizen: geen rechtstreekse VSB-facturatiestroom gevonden (hiaat, geen bewijs van afwezigheid). Tabakologen en artsen ontvangen de Vlaamse tussenkomst voor rookstopbegeleiding via een web-based facturatiesysteem aan de ziekenfondsen, niet via de zorgkassen of VSB^[9]; registratie in het Vlaams kadaster van tabakologen en facturatie gebeuren met eID of itsme, binnen drie maanden na de prestatiemaand^[9]. In Brussel loopt de tabacologie van ziekenhuizen daarentegen via IrisCareNet^[39].
• Toegangsvoorwaarde: voor alle modules geldt dat enkel geattesteerde software mag communiceren^[4]; softwareontwikkelaars vragen de attestering aan bij het agentschap^[17]. Voor woonzorgcentra, kortverblijf en dagverzorging is een geattesteerde applicatie een voorwaarde om opnames aan te melden en te factureren^[17].
• Interpretatie (ontslag): sociale diensten die ontslag naar huis of woonzorg voorbereiden, krijgen onrechtstreeks te maken met zorgbudgetten die op BelRAI-indicaties steunen en met MDO-vergoedingen; de bronnen leggen dat verband met ziekenhuisontslag niet zelf. eMDOfin is enkel toegankelijk voor erkende overlegorganisatoren^[21], dus niet noodzakelijk rechtstreeks voor een ziekenhuisdienst.
• Aanbeveling: ziekenhuizen met een revalidatie- of psychiatrische component (revalidatieovereenkomsten, PVT, beschut wonen) controleren of hun software voor die activiteiten door het agentschap geattesteerd is en of de dubbele MyCareNet/VSB-berichtgeving correct loopt.

Uitwisselingen van persoonsgegevens met de VSB vereisen eerst een machtiging; de VSB verwijst ook naar de protocolplicht bij uitwisseling met federale instanties^[19]. Enkel door het agentschap geattesteerde pakketten mogen met de VSB-modules communiceren^[4]. Voor ouderenvoorzieningen vereist de eWZCfin-handleiding daarnaast een eHealth-certificaat en een Circle-of-Trust-verklaring^[13]; voor PVT geldt hetzelfde^[40]. Voor IBW werd die eis niet letterlijk gevonden.

• Startdatum eWZCfin. Het Departement Zorg schrijft dat het opname- en facturatieproces tussen ouderenvoorzieningen en zorgkassen sinds 1 januari 2019 digitaal via VSB verloopt^[18], en de handleiding situeert de elektronische verwerking bij prestaties vanaf 1 januari 2019^[13]. Een RIZIV-pagina over het eHealth-certificaat vermeldt dat woonzorgcentra, kortverblijf en dagverzorging sinds 1 april 2019 uitsluitend digitaal met de zorgkassen uitwisselen^[41]. Interpretatie: digitaal proces vanaf 1/1/2019 met een overgangsperiode tot 1/4/2019; de bronnen leggen dat verband niet zelf (zie tegenstrijdighedenregister).
• Versienummers handleidingen. De PVT- en IBW-pagina's linken 'versie 2.3' en 'versie 1.8' naar bestanden met 'versie2.2' en 'versie1.7' in de naam; wellicht enkel een bestandsnaam^[23][24].
• Zorgpremie. De hoofdpagina vermeldt zonder jaartal 100 of 35 euro, betaald door ruim 4,7 miljoen inwoners^[11], terwijl de pagina 'Over de VSB' 64/32 euro voor 2025 vermeldt^[1]. Het uitvoeringsbesluit bevestigt 100/35 euro vanaf 2026^[17]; interpretatie: de bedragen gelden voor verschillende jaren.
• BelRAI Screener voor het zorgbudget voor ouderen. Het Departement Zorg vermeldt 1 maart 2026 als startdatum^[35]. Het tegenstrijdighedenregister noteert bij een opleidingsaanbieder een afwijkende datum (zie open vragen); die afwijking is niet als aparte claim vastgelegd. Die secundaire bron meldt ook dat de Vlaamse Regering op 21 november 2025 principieel besliste de BelRAI Screener hiervoor te gebruiken^[42].
• PCRS-stroom. De bron beschrijft de stroom voor het persoonlijk aandeel in de toekomende tijd; de productiestatus is onzeker^[31].
• Ledenbeheer en federale berichtcodes berusten deels op een fuzzy-geverifieerd citaat^[2]; de gelijktijdige verzending van 721900/730000 door de mutualiteit is intussen letterlijk bevestigd^[7].
• Vlaamse en federale BelRAI-databank. Volgens de Vlaamse Raad WVG bestond begin 2024 geen juridische grondslag voor gegevensuitwisseling tussen het Vlaamse en het federale BelRAI-platform, enkel een protocolakkoord^[43]; het samenwerkingsakkoord dat dit moet regelen, was in 2026 nog niet gefinaliseerd^[44].
• Brussel. Het decreet is van toepassing op wie in het tweetalige gebied Brussel-Hoofdstad woont^[12], maar aansluiting is er niet verplicht^[18]; hoe Vlaams erkende voorzieningen in Brussel en niet-aangesloten Brusselaars in de praktijk factureren (VSB of IrisCareNet), werd niet gevonden.