Elektronische overlijdensaangifte (eDeath)

Na een overlijden moeten verschillende actoren snel en betrouwbaar dezelfde gegevens krijgen: de arts die het overlijden vaststelt, de gemeente van overlijden, de uitvaartondernemer, crematoria en de overheid die de doodsoorzaken verwerkt^[12]. De ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente van overlijden stelt de overlijdensakte op op basis van het overlijdensattest en het rijksregisternummer van de overledene, en controleert vóór de toestemming tot begraven of cremeren of er een laatste wilsbeschikking geregistreerd is^[6]. Tegelijk voedt de vaststelling de doodsoorzakenstatistiek, die steunt op het KB van 17 juni 1999 met model IIIC (overlijden vanaf één jaar) en model IIID (overlijden van een kind jonger dan één jaar of doodgeboorte)^[5].

Naam. Deze pagina gebruikt 'eDeath' als herkenbare zoekterm naar analogie met eBirth. In de primaire bronnen komt 'eDeath' enkel voor op een Statbel-slide van januari 2019 over de gegevensstroom van overlijdensbulletins naar de doodsoorzakenstatistiek, als toekomstperspectief met een vraagteken^[1]. De gerealiseerde oplossing in Vlaanderen heet eLys, het platform voor overlijdensadministratie^[2].

De keten bestaat uit vijf stappen. Per stap staan het kanaal en de uitwisseling uit het uitwisselingsregister vermeld.

1. Vaststelling door de arts. - Vlaams Gewest: de arts die een overlijden vaststelt, maakt via het platform een vaststelling van overlijden op conform artikel 4 van het KB van 17 juni 1999^[13]. Dat gebeurt in eLys, met aanmelding via het eHealth-platform (CSAM) en roltoekenning via CoBRHA^[14]. De inhoud van de modellen IIIC en IIID bleef in de digitale vaststelling behouden^[10]. In het uitwisselingsregister staat deze stap als edeath-vaststelling-ziekenhuis-elys en edeath-vaststelling-huisarts-elys (arts → burgerlijke stand en gemeenschapsdienst, via eLys, productie)^[2][4]. - Brussel, Wallonië en de Duitstalige Gemeenschap: de arts vult de stroken A, B en C van het papieren formulier in en steekt strook C (doodsoorzaak) in een gesloten omslag^[5]. Een digitale variant werd voor deze gebieden niet gevonden (zie Onzekerheden).

2. Burgerlijke stand, overlijdensakte en lijkbezorging. - De ambtenaar van de burgerlijke stand stelt de akte op^[6]. Sinds 31 maart 2019 beschikt België over de centrale Databank voor Akten van de Burgerlijke Stand (DABS), waarin de ambtenaar een digitale akte opmaakt en elektronisch ondertekent met de identiteitskaart^[7]. Wanneer een akte in DABS gewijzigd wordt, wordt het Rijksregister automatisch bijgewerkt^[7]. - In Vlaanderen registreert het lokaal bestuur het overlijden volgens de blauwdruk van het project via de lokale toepassing burgerlijke stand en DABS in het Rijksregister, en geeft het het nummer van de overlijdensakte door aan het platform^[15]. eLys is geïntegreerd in de gemeentelijke software voor de burgerlijke stand, waarvoor CEVI en Cipal Schaubroeck/Remmicom een oplossing aanbieden^[16]. - Laatste wilsbeschikking. Iedereen kan bij leven een laatste wilsbeschikking over de wijze van lijkbezorging aan de ambtenaar van de burgerlijke stand richten; die verklaringen worden opgenomen in de bevolkingsregisters^[17]. Zowel de ambtenaar van de gemeente van overlijden als de uitvaartondernemer kan die wilsbeschikking via eLys consulteren^[18]. - Niet-natuurlijk overlijden. Politie en parket hebben geen toegang tot eLys; bij een (vermoedelijk) niet-natuurlijk overlijden meldt de arts dit mondeling aan de politie, en de vrijgave van het lichaam verloopt buiten eLys^[19]. Het parket bezorgt het 'niet-verzet tegen begrafenis of crematie' aan de burgerlijke stand, die daarna de definitieve toestemming in eLys opmaakt^[19].

3. Stroken naar de gemeenschappen. - Papieren stroom: de gemeente stuurt de stroken B, C en D naar de arts-ambtenaren van de gemeenschappen (voor Brussel: de GGC) vóór de 20ste van de volgende maand^[5]. Enkel de verantwoordelijke arts-ambtenaar mag strook C openen^[5]. Registerentry: doodsoorzaken-papier-gemeente-gemeenschappen (Brussel, Wallonië, DG). - Vlaamse stroom: het Departement Zorg haalt de informatie voor dossierverwerking en statistieken automatisch op via een technische koppeling^[20], via een datadeling-API van eLys^[21]. Registerentry: elys-datadeling-departement-zorg.

4. Codering van de doodsoorzaken. De gemeenschappen verifiëren, coderen en voeren de gegevens in; de doodsoorzaken worden sinds 1998 met ICD-10 gecodeerd^[8]. Het Departement Zorg codeert voor het Vlaamse en het Brusselse Gewest^[22], met het IRIS-softwarepakket^[22]. Zie Doodsoorzakenregistratie en -statistiek en ICD-10-BE.

5. Statistiek en secundair gebruik. - De finale overlijdensstatistiek wordt door Statbel opgemaakt uit het Rijksregister en de statistische overlijdensformulieren die de gewesten en gemeenschappen aanleveren^[9]. Het Departement Zorg levert jaarlijks via een beveiligde SFTP-verbinding, uiterlijk 18 maanden na het referentiejaar^[23]. Registerentries: doodsoorzaken-departement-zorg-statbel en doodsoorzaken-gemeenschappen-statbel. - Het Departement Zorg wisselt geboorte- en overlijdensgegevens voor wetenschappelijk onderzoek uit met onder meer het Kankerregister, Sciensano en het SPE^[24] (registerentry doodsoorzaken-departement-zorg-onderzoek). Het IVC liet in oktober 2025 toe dat de KSZ gepseudonimiseerde socio-economische gegevens van overleden inwoners van het Vlaams Gewest aan het departement meedeelt^[25] (registerentry ksz-departement-zorg-socio-economisch-overlijden).

Doodgeboorte. Bij doodgeboorte is enkel een eLys-aangifte nodig en geen eBirth-aangifte^[26]. De vaststellings-API van eLys heeft een apart endpoint voor overlijdens tot 1 jaar, doodgeboorte inbegrepen^[27].

Donatie na overlijden. Volgens de Belgische wet stemt elke ingeschreven burger stilzwijgend in met donatie van menselijk lichaamsmateriaal na overlijden, tenzij hij bij leven verzet aantekent^[28]. Orgadon is de webtoepassing waarin transplantatiecoördinatoren en banken voor menselijk lichaamsmateriaal die wilsverklaring raadplegen; gemeenten, huisartsen en burgers kunnen een verklaring registreren^[28]. Een koppeling tussen Orgadon en eLys werd niet gevonden.

Doorslaggevend is de plaats van overlijden: alle overlijdens in het Vlaams Gewest verlopen via eLys, ongeacht de woonplaats, en bij een overlijden in een ander gewest blijft de papieren stroom bestaan^[4]. De datum van overlijden bepaalt of eLys verplicht is, niet die van de vaststelling^[29]. Ook Franstalige artsen die in het Vlaamse Gewest een overlijden vaststellen, moeten eLys gebruiken; de toepassing is enkel Nederlandstalig^[30].

Voor Wallonië meldt enkel een persbericht van een uitvaartverzekeraar (juni 2026) dat er nog geen vergelijkbaar geïntegreerd systeem is^[31]; dat is geen overheidsbron. De inhoud van het overlijdenscertificaat werd in eLys niet gemoderniseerd omdat het een federale bevoegdheid is en gelijk moet lopen met de andere gewesten^[10].

• Federaal: de doodsoorzakenstatistiek en de modellen IIIC/IIID steunen op het KB van 17 juni 1999^[5]. Dat KB laat elektronische overdracht toe, op voorwaarde van een voorafgaande overeenkomst over de technische details met de statistiekdienst^[5].
• Vlaanderen: het decreet over het platform voor overlijdensadministratie dateert van 14 juli 2025 en werd gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad van 18 augustus 2025^[13]. Het trad in werking op 1 november 2025^[13]. Vanaf 1 januari 2026 is het niet meer toegestaan de papieren formulieren IIIC/D in te vullen voor overlijdens in het Vlaams Gewest^[10]. Er is geen overgangsperiode waarin papier en eLys naast elkaar bestaan^[32].
• Beheer en financiering: het platform wordt ontwikkeld en beheerd door het Vlaams Datanutsbedrijf Athumi, opgericht met toepassing van het decreet van 2 december 2022^[25]. Het decreet van 2025 breidt de taken van het datanutsbedrijf uit met onder meer de rol van vertrouwde derde partij voor pseudonimisering^[33]. In de operationele fase betaalt de uitvaartondernemer een platformretributie van 25 euro exclusief btw, tenzij de Vlaamse Regering een ander bedrag vastlegt^[33]. Details staan op eLys (platform voor overlijdensadministratie).

• Verplichting (Vlaams Gewest): alle overlijdens in het Vlaams Gewest, ook in ziekenhuizen, verlopen via eLys^[4]. Enkel een arts met een RIZIV-nummer die in eHealth geregistreerd is, kan registreren; verplegend of ondersteunend personeel kan niet indienen^[10]. Sterke authenticatie (itsme of eID) is verplicht^[32].
• Verplichting (Brussel, Wallonië, DG): voor overlijdens in ziekenhuizen buiten het Vlaams Gewest blijft de papieren stroom met de modellen IIIC/IIID bestaan^[4][5].
• Integratie met het EPD: een EPD kan eLys openen met een POST-URL die het rijksregisternummer automatisch meegeeft; de login met itsme of kaartlezer blijft nodig^[32]. Een ziekenhuis kan per vaststelling een bericht in zijn eHealthBox ontvangen^[11] en dat via rijksregisternummer of medisch dossiernummer aan het patiëntendossier koppelen^[11] (registerentry elys-ehealthbox-notificatie-ziekenhuis).
• Administratieve registratie: de registratie van het overlijden in het EPD blijft ongewijzigd; veel EPD's zijn gekoppeld met het Rijksregister/INSZ of Codabank, zodat een officieel geregistreerd overlijden automatisch kan terugkoppelen^[32].
• Medische inhoud: de doodsoorzaken kunnen niet één-op-één uit het EPD worden overgenomen, omdat dat steeds een interpretatie van de arts vereist^[32].
• Aanbeveling (eigen): ziekenhuizen met campussen in meer dan één gewest documenteren best per campus welke stroom (eLys of papier) van toepassing is, omdat de plaats van overlijden bepalend is.

• Technisch: eLys werkt met een webtoepassing en een REST-API waarvan de requests JSON-LD moeten volgen^[27]. Een KMEHR- of FHIR-profiel voor overlijden werd niet gevonden.
• Codering: de arts codeert niet zelf; de gemeenschappen coderen volgens ICD-10^[8]. In eLys is minstens één doodsoorzaak (de onmiddellijke) verplicht^[34].
• Politie en parket: zij werken buiten eLys^[19].
• Doorlooptijd statistiek: het lange traject via gemeente en deelstaten naar Statbel verklaart volgens IBSA de lange productietijd van deze statistieken^[8].
• Toegang tot gedeelde dossiers: het hub-metahubreglement werd op 2 september 2025 gewijzigd en regelt onder meer toegang voor een wachtarts die een overlijdensattest opstelt^[35]; zie Hubs-metahubsysteem.

• 'eDeath' als federale dienst: niet gevonden (raadpleging 30/09/2026). Er werd geen dienst van het eHealth-platform, de FOD Volksgezondheid, BOSA of FOD Binnenlandse Zaken gevonden die de rol van eBirth voor overlijdens vervult; de enige primaire vermelding is de Statbel-slide van 2019^[1]. Niet gevonden is geen bewijs van afwezigheid.
• Brussel, Wallonië en de DG: niet gevonden. Er werd geen digitale overlijdensaangifte of plan daarvoor gevonden; enkel een persbericht van een uitvaartverzekeraar zegt dat Wallonië geen vergelijkbaar systeem heeft^[31]. Welke Waalse dienst de doodsoorzaken codeert en met welke software, werd niet gevonden.
• Cijfers: niet gevonden. Gebruikscijfers van eLys sinds 1 januari 2026 en het aandeel papieren formulieren buiten Vlaanderen werden niet gevonden. Het enige volumegegeven is een schatting van ongeveer 60.000 overlijdens per jaar in het Vlaams Gewest^[25].
• EPD- en softwareintegraties: niet gevonden. Welke EPD- of huisartsenpakketten de POST-URL, de eHealthBox-notificatie of de API effectief gebruiken, werd niet gevonden; bij de start werkte eLys enkel via de webtoepassing^[32].
• Dossiers na overlijden: niet gevonden. Een publieke beschrijving van het afsluiten of markeren van dossiers in hubs, kluizen, het GMD of Mijngezondheid na een overlijden werd niet gevonden; enkel de terugkoppeling via het Rijksregister naar EPD's is beschreven^[32].
• Euthanasiewilsverklaring: digitale raadpleging bij overlijden werd niet onderzocht (buiten de kern van het onderzoek).
• Ontvangende Vlaamse dienst (tegenstrijdigheid): de geverifieerde bronnen noemen het Departement Zorg als ontvanger van de gegevens^[13][36]. Een VVSG-tekst spreekt volgens het onderzoek van het 'Departement Welzijn'; die afwijking staat als open tegenstrijdigheid geregistreerd, waarschijnlijk een verschrijving, zonder eigen geverifieerde claim.
• Verplichting voor uitvaartondernemers (tegenstrijdigheid): Athumi en Vlaanderen.be stellen het gebruik van eLys verplicht voor overlijdens sinds 1 januari 2026 en beschrijven de samenwerking met uitvaartondernemers^[2][12]. Volgens de nota aan de Vlaamse Regering werd na het advies van de Raad van State een deeltoepassing voor de uitvaartondernemer facultatief; dat detail steunt niet op een geverifieerde claim en de verplichting kan per deeltoepassing verschillen (open tegenstrijdigheid).
• Plannen versus realisatie: het subsidiedossier voorzag registratie via webapplicatie, mobiele applicatie of eigen artsentoepassing en een wilsbeschikking via Mijn Burgerprofiel; niet al die plannen zijn gerealiseerd^[15].
• Parlementaire vragen: federale of Vlaamse parlementaire vragen over eLys of eDeath (2024-2026) werden niet gevonden; de Kamerwebsite was bij het onderzoek in onderhoud.