FHIR, openEHR en OMOP: vergelijking

Welke rol spelen HL7 FHIR, openEHR en OMOP CDM naast elkaar, en wat moet een Vlaams ziekenhuis ervan kennen in het licht van de EHDS (European Health Data Space)? Als kader gebruikt deze pagina de drie datadomeinen van de HL7 FHIR-to-OMOP IG: klinische zorg en administratie, data-uitwisseling en longitudinale analyse^[1]. Die IG ziet FHIR en OMOP als complementair, niet als concurrenten^[1]. Een expertpanel komt tot dezelfde conclusie voor openEHR, ISO 13606 en FHIR: elk is nuttig voor een eigen doel en ze zijn samen inzetbaar^[2].

Volgens een JMIR-artikel (2025) gebruiken FHIR en OMOP dezelfde internationale terminologieën, en past OMOP beter bij analyse dan bij operationele uitwisseling^[22]. In de Belgische FHIR-profielen is SNOMED CT de voorkeurscodering^[23], en in de Belgische Lab-IG (v1.0.0, trial use) moeten de meeste gangbare labometingen in LOINC volgens de FOD-subset gecodeerd worden^[24]. De registratieclassificatie ICD-10-BE valt buiten deze drie modellen; in OMOP worden ICD-codes als broncodes op SNOMED-standaardconcepten gemapt^[17].

• FHIR → OMOP: de HL7 Vulcan FHIR-to-OMOP IG v1.0.0 (Informative, FHIR R5) behandelt enkel die richting, voor een IPA-kern plus Encounter en Procedure (US Core), met CDM v5.4 als doel^[1]. Een 2.0.0-ballot staat als continuous build online (ontwerp)^[25]. De IG stelt dat de transformatie niet verliesvrij kan zijn en onderscheidt fideliteits-, informatie-, relatie- en accuraatheidsverlies^[1].
• openEHR ↔ FHIR: een implementatiegids die openEHR-datatypes op FHIR-datatypes mapt, is in ontwikkeling (R5; op GitHub in de organisatie openehr-fhir, geconfigureerd als HL7 FHIR IG met publisher HL7 FHIR Infrastructure; een formele HL7-publicatie werd niet vastgesteld)^[26]. FHIRconnect is een onderzoeksvoorstel (preprint 2025) dat 24 archetypes naar 15 FHIR-profielen mapte ^[27].
• openEHR ↔ OMOP: geen officiële mappingstandaard gevonden (gap).

• Toepassingsdata: de verordening is van toepassing vanaf 26 maart 2027^[28]. De bepalingen over registratie en uitwisseling (art. 3-15) gelden vanaf 26 maart 2029 voor patiëntsamenvatting, e-voorschrift en e-aflevering, en vanaf 26 maart 2031 voor beeldvorming, testresultaten en ontslagverslagen ^[28]. Hoofdstuk IV (secundair gebruik) geldt vanaf 26 maart 2029^[28], met enkele categorieën van art. 51(1) pas vanaf 26 maart 2031^[28].
• Wel (met die toepassingsdata): de Commissie legt tegen 26 maart 2027 de technische specificaties van het EEHRxF vast^[28]; zorgverleners zullen prioritaire gegevens in een EPD-systeem moeten registreren ^[28]; gegevenshouders zullen onder meer EPD-gegevens beschikbaar moeten stellen voor secundair gebruik ^[28].
• FHIR-richting: HL7 Europe publiceerde Base- en Core-FHIR-IG's ter ondersteuning van de EHDS^[29]; België pleit voor één Europese FHIR-standaard per berichttype^[30]. Dit is een Belgisch standpunt, geen EU-besluit.
• Niet (gevonden): een expertpanel stelde eind 2023, over het toenmalige EHDS-voorstel, dat de EHDS geen concrete standaarden regelt^[2]; de definitieve verordening delegeert de technische specificaties van het EEHRxF wel naar uitvoeringshandelingen^[28], die concrete standaarden kunnen bevatten (interpretatie). OMOP was in de HealthData@EU-pilot een optie, geen verplichting^[31]; een academisch raamwerk noemt OMOP als standaard, maar dat is een voorstel^[22]. Voor openEHR werd geen EHDS-verwijzing gevonden (gap).

Bevindingen: de drie standaarden zijn volgens de geraadpleegde bronnen complementair^[1][2] en mappings verliezen informatie^[1]. Van de drie modellen raakt enkel het uitwisselingsformaat (EEHRxF) aan een EU-verplichting^[28]; voor openEHR en OMOP werd geen EHDS-verplichting gevonden (gap) ^[31]. De EHDS bevat daarnaast verplichtingen die los van deze modellen staan, zoals registratie in een EPD-systeem en terbeschikkingstelling voor secundair gebruik (vanaf 2029/2031, zie hierboven).

Aanbeveling: behandel FHIR (Belgische en EU-profielen) als de verwachte buitenkant van het EPD voor uitwisseling, en volg de EEHRxF-uitvoeringshandelingen op om te zien of FHIR normatief wordt voorgeschreven. Codeer zo veel mogelijk aan de bron in SNOMED CT en LOINC (dat verlaagt de kosten van elke latere FHIR-, openEHR- of OMOP-omzetting), en beschouw OMOP als optionele onderzoekskopie en openEHR als architectuurkeuze die een eigen businesscase vraagt. Houd brondata altijd bij als referentie, omdat een OMOP-kopie per definitie verlies bevat.

• Verplichting (EU, toekomstig): prioritaire gegevens registreren in een EPD-systeem en uitwisselen in het EEHRxF, gefaseerd vanaf 26 maart 2029 (patiëntsamenvatting, e-voorschrift, e-aflevering) en 26 maart 2031 (beeldvorming, testresultaten, ontslagverslagen)^[28]. Het technische formaat wordt via uitvoeringshandelingen vastgelegd; dat dit FHIR wordt, is niet bevestigd.
• Beleidskeuze België: EEHRxF-velden worden ook in de Belgische caresets gebruikt^[30].
• Netwerk: er bestaat een Belgische OHDSI-node, ontstaan uit de EHDEN-gemeenschap^[20]. Aanbeveling: overweeg OMOP-deelname via EHDEN of de Belgische OHDSI-node bij een concrete onderzoeksvraag.
• Aanbeveling: zie Conclusie.

Belgische IG's zijn R4, terwijl de FHIR-to-OMOP IG op R5 en US Core steunt^[19][1]; een directe toepassing vraagt dus vertaling. Voor SNOMED CT-gebruik in de Belgische core-clinical profielen is een Affiliate-licentie nodig^[32].

• De FHIR-to-OMOP IG richt zich op CDM v5.4, terwijl OHDSI v5.5 als huidige versie noemt; v5.5 is compatibel met v5.4, dus dit is een tijdsverschil^[1][5][14].
• De uitvoeringshandelingen voor het EEHRxF worden pas begin 2027 verwacht^[29]; of ze FHIR normatief voorschrijven is open.
• openEHR-gebruik in België: niet gevonden (gap, geen bewijs van afwezigheid).
• De uitspraak dat de EHDS geen concrete standaarden regelt^[2] dateert van december 2023 en gaat over het toenmalige voorstel; de definitieve verordening delegeert de technische specificaties naar uitvoeringshandelingen ^[28]. Beide uitspraken zijn niet strijdig, maar de eerste is gedateerd.