VIVEL

VIVEL (Vlaams Instituut voor de Eerste Lijn) is sinds 1 mei 2019 door de Vlaamse overheid erkend en gefinancierd als partnerorganisatie voor de eerste lijn^[1]. De wettelijke basis is artikel 19 van het eerstelijnsdecreet, dat de Vlaamse Regering toelaat organisaties te erkennen en te subsidiëren als partnerorganisatie^[2]. VIVEL verenigt eerstelijnsactoren, zorgraden, vertegenwoordigers van personen met een zorgnood, mantelzorgers, lokale besturen, expertisecentra én de ziekenhuizen^[1].

VIVEL versterkt de zorgraden en zorgaanbieders en verleent de Vlaamse en Brusselse overheid strategisch advies voor het eerstelijnsbeleid^[3]. Tot de kernopdrachten hoort het ondersteunen, adviseren en coachen van de zorgraden, en het aanbieden van tools, methodieken, informatie en data gebaseerd op onderzoek^[4]. In 2025 ondersteunde VIVEL de 60 zorgraden in Vlaanderen en Brussel structureel^[5]; zie Eerstelijnszones en zorgraden.

VIVEL werkt op Vlaams niveau met een adviserende rol ook voor Brussel^[3]. Erkenning en financiering komen van de Vlaamse overheid^[1]. In het najaar van 2025 werd een drastische besparing op VIVEL aangekondigd; bij publicatie van het jaaroverzicht 2025 was er nog geen finale beslissing over beleidskader en financiering voor 2026^[5]. Volgens de conceptnota mesoniveau (juli 2026) wordt VIVEL een ondersteunende structuur op Vlaams niveau voor kennisdeling, praktijkverbinding en methodische ondersteuning^[6]. Dat is een beleidskeuze in een conceptnota, nog geen regelgeving.

In de geraadpleegde bronnen beheert VIVEL geen gegevensdelingsplatform en is zijn digitale werk ondersteunend (interpretatie op basis van de opdrachten in^[4][3]):

• Werkgroep e-gezondheid en e-welzijn – in 2025 bracht VIVEL via een strategische werkgroep experten uit verschillende disciplines samen rond digitale gegevensdeling, in 9 bijeenkomsten^[5].
• Standpuntnota's over BIHR en zorgepisodes – zie de sectie hieronder.
• Uniforme digitale ontsluiting – VIVEL faciliteerde in 2025 115 webmasters via de werkgroep elz.be^[5].
• E-learnings – op 19 juni 2026 lanceerde VIVEL de e-learning 'Informatiedeling tussen professionals' over beroepsgeheim, discretieplicht en informatiedeling binnen juridische grenzen^[7]. VIVEL biedt ook de e-learnings 'Veilig digitaal communiceren in de zorg' en 'De patiënt en zijn gezondheidsgegevens' aan, over onder meer centrale gegevensdeling, patiëntenportalen en digitale gezondheidsvaardigheden^[7] (zie Patiënttoegang en patiëntportalen en Mijngezondheid (Masanté)).
• Toetsingskader (onderzoek/voorstel) – VIVEL ontwikkelde een toetsingskader met 8 'caring technology'-principes voor digitale toepassingen in zorg en welzijn en onderzoekt de haalbaarheid van een centraal toetsingspanel^[8].
• Vitalink-medicatieschema (stopgezet herlanceringstraject) – VIVEL kreeg eind 2022 van het Departement Zorg de opdracht een methodologie uit te werken om het vertrouwen in het Vitalink-medicatieschema op het terrein te herstellen^[9]. Na keten- en praktijktesten besloot het testteam de testen te stoppen en voorlopig niet over te gaan tot een herlancering^[9], mede omdat de vastgestelde problemen de scope van het project overstegen en rekening moest worden gehouden met de ontwikkelingen van het VIDIS-project^[9]. Volgens VIVEL erkennen alle actoren dat het huidige Vitalink-medicatieschema in KMEHR geen oplossing op lange termijn is^[9]. VIVEL stelt vast dat verschillen in de uitwerking van de cookbookregels aanhoudende interoperabiliteitsproblemen veroorzaken en pleit voor doorgedreven standaardisatie van FHIR-resources^[9].
• Alivia (pilot) – volgens het VIVEL-jaaroverzicht 2025 werd het digitale zorginstrument Alivia in 2025 verder getest in pilootprojecten^[5]. Op 28 april 2026 blikten de 15 woonzorgcentra van de tweede piloot samen met het Departement Zorg, de Academie voor de Eerste Lijn en VIVEL terug op die piloot^[10].

De strategische werkgroep e-gezondheid en e-welzijn brengt experten uit de eerste lijn samen, met als missie geïntegreerd samenwerken (gezondheid en welzijn samenbrengen) via gegevensdeling meer ingang te doen vinden^[11]. Ze schreef twee nota's die het bestuursorgaan goedkeurde; het zijn standpunten van VIVEL, geen overheidsdocumenten^[11]. Bij het onderzoek (1 oktober 2026) bleek van beide nota's een Nederlandse en een Franse versie in de mediabibliotheek van vivel.be te staan (vaststelling, geen bronclaim); de Summer Day-slides verwijzen naar de Franse versie van de nota authentieke bronnen^[12]. Een begeleidende webpagina werd niet gevonden (hiaat).

• Zorgepisodes (zie Zorgepisode (Episode of Care)): VIVEL stelt een geleidelijke uitrol voor, startend met huisartsen, apothekers, kinesitherapeuten en thuisverpleegkundigen^[13]. Standpunt van VIVEL: de overheid creëert een governancekader voor afspraken tussen eerste lijn, tweede lijn en softwareleveranciers^[13], een gemeenschappelijke testomgeving is een meerwaarde^[13], en de technologie wordt bij voorkeur open source ontwikkeld^[13]. De werkgroep vraagt ook een 'architect' met overzicht over de vele e-gezondheids- en e-welzijnsinitiatieven^[13].
• Authentieke bronnen (zie BIHR (Belgian Integrated Health Record)): de nota werkt 15 rubrieken uit^[11] en vraagt per rubriek aandacht voor twee basisprocessen voor primair gebruik: registratie en visualisatie^[11]. Ze laat de opslag in regionale kluizen of federale hubs open als interfederale beslissing^[11].
• Doorwerking: de BIHR Summer Day-slides (24 augustus 2026) verwijzen naar beide nota's^[12]. Een formele reactie van RIZIV of eHealth-platform werd niet gevonden (hiaat).

Zie de automatisch gegenereerde tabel uit de frontmatter. Samenhang: Departement Zorg (erkenning, opdrachten), Eerstelijnszones en zorgraden (ondersteunde zorgraden), Gedeeld medicatieschema en Vitalink (herlanceringstraject), Alivia (digitaal zorg- en ondersteuningsplan) (pilootbegeleiding), BIHR (Belgian Integrated Health Record) en Zorgepisode (Episode of Care) (standpuntnota's), Vlaams eHealth-landschap (overzicht).

• Geen verplichting: er werd geen regelgeving gevonden die ziekenhuizen een verplichting oplegt tegenover VIVEL. Ziekenhuizen zijn wel deel van het netwerk dat VIVEL verenigt^[1].
• Aanbeveling: gebruik de e-learnings over informatiedeling en beroepsgeheim en de lessen uit het stopgezette medicatieschema-traject als input bij transmurale afspraken, bijvoorbeeld rond ontslagmedicatie.
• Standpunten over ziekenhuizen: in de visie van VIVEL werken ziekenhuizen aanvankelijk niet systematisch met zorgepisodes, maar sturen ze verslagen gestructureerd terug^[13]; ziekenhuizen moeten wel zo vroeg mogelijk betrokken worden^[13]. Dat is een standpunt, geen verplichting.
• Aanbeveling: gebruik het VIVEL-toetsingskader als vergelijkingspunt bij de keuze van digitale toepassingen die patiënten of eerstelijnspartners mee gebruiken, maar behandel het als voorstel en niet als norm^[8].

In de geraadpleegde bronnen werd geen operationele of regelgevende bevoegdheid van VIVEL over gegevensdeling gevonden (interpretatie, geen bewijs van afwezigheid). Het decreet regelt VIVEL als erkende en gesubsidieerde partnerorganisatie^[1][2]. Die financiering is sinds najaar 2025 onzeker^[5].

• De definitieve financiering 2026 na de aangekondigde besparing werd niet gevonden (gap)^[5]. De conceptnota van juli 2026 geeft VIVEL een ondersteunende rol^[6], maar het budget en de omvang van die rol zijn niet bekend.
• De datum waarop de testen van het herlanceerde medicatieschema werden stopgezet, staat niet in de bron^[9].
• Van de werkgroep e-gezondheid en e-welzijn werden twee standpuntnota's gevonden^[13][11]; andere adviezen en een begeleidende webpagina bij de nota's werden niet gevonden (hiaat).
• De nota's zijn standpunten van VIVEL; de nota van 2024 wilde caresets in Vitalink publiceren^[13], die van 2026 laat de opslaglocatie open^[11] (evolutie van het standpunt).