Gedeeld medicatieschema

Het RIZIV definieert het medicatieschema als een schematisch en globaal overzicht van alle actieve geneesmiddelen van een patiënt, zichtbaar voor zorgverleners met een therapeutische link en mits geïnformeerde toestemming; het is een belangrijk hulpmiddel bij opname in het ziekenhuis^[1]. De zorgverleners zijn verantwoordelijk voor de kwaliteit van de gegevens en werken het schema bij via hun eigen software^[15].

Het gedeeld medicatieschema wordt beschikbaar gesteld en bijgewerkt via de regionale kluis: Vitalink in Vlaanderen, RSW in Wallonië en het Brussels Gezondheidsnetwerk^[1]. De KMEHR-specificatie spreekt van de regionale kluizen Vitalink, RSW en RSB-BGN^[2]. Vitalink was de eerste kluis met een multidisciplinair gedeeld medicatieschema^[16]. De kluizen zijn verbonden: bij verhuis naar een ander gewest verhuist het schema automatisch mee^[17].

Daarnaast bestaat een farmaceutisch medicatieschema (KMEHR-transactie 'pharmaceuticalmedicationscheme'), bewaard in de PCDH van FarmaFlux en gedeeld via het hubs-metahubsysteem^[18]. Die transactiespecificatie (versie 1.0) heeft status Published, datum 31/05/2023 en het eHealth-platform als eigenaar^[18]. CoZo is daar sinds december 2022 mee geïntegreerd^[19].

• Het schema bestaat uit drie KMEHR-transacties: 'medicationscheme', 'medicationschemeelement' en 'treatmentsuspension', die samen de use cases in de regionale kluizen realiseren^[2].
• De inhoudelijke specificatie is het Medication Scheme Cookbook v5.8 (31/03/2021) met de bijlage Posologie (versie 8, 20/04/2021)^[3].
• Het eHealth-platform stelt de documentatie centraal ter beschikking voor de drie kluizen^[20].
• In Vitalink draait het schema in de legacy KMEHR-omgeving (toegang via witte lijst)^[21].

VIDIS is het interfederale project voor medicatie-informatie-uitwisseling, getrokken door het RIZIV; volgens de Vlaamse minister (2025) voorziet het pilootprojecten met ziekenhuizen^[22]. Een officiële deelnemerslijst of planning daarvan werd niet gevonden (interpretatie, gap)^[11]. Volgens het RIZIV bouwt VIDIS verder op bestaande toepassingen zoals het gedeeld medicatieschema en visualiseert het dat schema^[4]. Voor softwareleveranciers legt VIDIS interoperabiliteitscriteria vast in registratiecycli (read 2019-2020, write 2021-2022, geactualiseerde read 2023-2026) binnen de TRIO-werkgroep^[3]. De registratiecyclus 2023-2026 is bedoeld voor pakketten in ambulante settings: huisartsen en groepspraktijken, tandartsen, thuisverpleegkundigen en vroedvrouwen^[3]; voor de write-criteria blijft de versie van cyclus 2021-2022 geldig^[3]. Pakketten die slagen voor het Vitalink-audittraject hoeven voor VIDIS geen afzonderlijke audit meer af te leggen; software die met RSW/RSB integreert volgt het registratietraject via Smals^[3]. De bron beschrijft een registratietraject voor leveranciers; een wettelijke verplichting om te voldoen werd er niet in gevonden. Voor ziekenhuissoftware werd geen VIDIS-registratiecyclus gevonden (gap, geen bewijs van afwezigheid). In het actieplan eGezondheid 2026-2029 valt het medicatieschema onder As 2, de BIHR-rubriek Medicatieoverzicht^[3] (zie BIHR (Belgian Integrated Health Record)). In VIDIS fase 2 wordt voorschrijven enkel mogelijk met zicht op het medicatieschema^[23].

Registratie en toegang van software

• VIDIS-registratie (RIZIV/eHealth-platform): de VIDIS-interoperabiliteitscriteria bepalen hoe software de gegevens van het gedeeld schema correct en ondubbelzinnig leest en schrijft^[24]. Voor de lopende cyclus gelden de read-criteria versie 1.0 van 16/04/2024 en de write-criteria versie 1.0 van 1/12/2021^[24]. De registratietests liepen van 5 januari tot 27 maart 2026^[24]. Na een geslaagde test moeten de functies binnen 30 dagen bij alle eindgebruikers zijn uitgerold; die termijn is bindend^[24]. Na een mislukte test beslissen het beheerscomité van het eHealth-platform en de betrokken akkoorden- en overeenkomstencommissies of de registratiestatus blijft^[24]. Het eHealth-platform heeft een evaluatiesysteem voor softwarepakketten, waarop het RIZIV zich baseert voor eventuele telematicapremies^[6].
• Vitalink-UX-criteria: de must-have-UX-criteria zijn verplicht om toegang tot Vitalink te krijgen en te behouden; de Vitalink-gebruikersgroep keurde ze op 18 januari 2024 goed^[5]. Ze gelden voor software voor zorgverleners in de eerste lijn die volgens de eHealth-matrix en met een therapeutische relatie toegang hebben tot het schema^[5].
• Vitalink-toegangsprocedure: een applicatie krijgt pas toegang tot de Vitalink-productieomgeving na een procedure van vijf stappen. In de laatste stap adviseert het Overlegcomité van Vitalink, via de voorzitter, over de toelating^[25]. In de interoperabiliteitsstap controleert het InteropLab van imec het correcte gebruik van informatiestandaarden^[25]. Wie toegang wil behouden, moet de procedure na twee jaar opnieuw doorlopen^[25]. Zie Vitalink.
• Ziekenhuissoftware (gap): de eHealth-pagina over softwareregistratie noemt criteria voor huisartsengeneeskunde, verpleegkunde, fysiotherapie en tandheelkunde, maar geen doelgroep 'ziekenhuis'. Voor ziekenhuis-EPD's werd geen registratie- of homologatietraject voor het medicatieschema gevonden (interpretatie, gap)^[6].

Financieringsvoorwaarde (huisartsen): voor de geïntegreerde praktijkpremie moest een huisarts in het tweede semester van 2025 minstens 5 medicatieschema's aanmaken of aanpassen^[26].

• Het BE Medication-IG (FHIR R4) definieert BeMedicationLine, de FHIR-tegenhanger van een schemalijn, naast BeMedicationDispense en BeMedicationPrescription^[8]; de huidige versie is 1.1.1 (Trial Use)^[9]. Zie Belgische FHIR-implementatiegidsen.
• In de RIZIV-planning (fase 2026-2027 'Consolidatie, Interoperabiliteit en FHIR-implementatie', acties voorzien in 2026) ondersteunt het RIZIV Vitalink, RSW, RSB en softwareleveranciers bij de implementatie van FHIR voor medicatiegegevens^[4]. Dit is een planning, geen productie; de bron noemt BE Medication of BeMedicationLine niet, dus dat die de basis vormen is een hypothese.
• Volgens VIVEL erkennen alle actoren dat het huidige KMEHR-schema in Vitalink geen oplossing op lange termijn is^[7]. VIVEL kreeg eind 2022 van het Departement Zorg de opdracht het vertrouwen in het Vitalink-medicatieschema te herstellen^[7]; na de tests besloot het testteam, mede in afwachting van VIDIS, de testen te stoppen en voorlopig niet te herlanceren^[7]. VIVEL pleit voor doorgedreven standaardisatie van FHIR-resources omdat verschillen in de uitwerking van de cookbookregels interoperabiliteitsproblemen veroorzaken^[7].
• VIDIS fase II als toekomstmodel: de Vitalink-UX-criteria verwijzen naar VIDIS fase II, waarin een medicatieschema ontstaat zodra de eerste medicatielijn wordt aangemaakt, in plaats van de huidige KMEHR-werkwijze^[5]. De ontwerpanalyse van fase II (draft) voorziet een mapper tussen KMEHR en FHIR^[27]; zie VIDIS.
• Testtraject TG1 (issues vanaf 3/8/2026): in de repository 'TG1' (Be.MedicationLine en Be.MedicationRequest) van de GitHub-organisatie vidis-riziv-inami vraagt een deelnemer op 3/8/2026 hoe medicatielijnen en voorschriften in de tweede lijn moeten^[11], en meldt één gebruiker op 9/9/2026 een foutmelding bij de eerste testcase op de FHIR-testserver^[28]. Dat is een testtraject, geen productie; startdatum en deelnemers werden niet gevonden. Zie VIDIS.
• CareSet 'Medication Scheme': binnen BeSafeShare is voor het medicatieschema de FHIR-CareSet 'Medication Scheme' al gepubliceerd. Ze bevat gestandaardiseerde informatie over de actieve medicatie, inclusief dosering, indicatie en gebruiksaanwijzingen^[10]. Een CareSet wordt als Belgisch FHIR-profiel gepubliceerd in de implementatiegids voor softwareleveranciers^[29]. Hoe deze CareSet zich tot het BE Medication-IG en TG1 verhoudt, werd niet gevonden.
• Omschakeling KMEHR-FHIR (BIHR): de BIHR-roadmap verloopt in drie stappen: publicatie van de CareSets, een periode van voorbereiding en test door kluizen, leveranciers en connectoren, en een gecoördineerde omschakeling waarbij FHIR operationeel wordt en KMEHR read-only^[12]. Dat omslagpunt ligt 12 maanden na de publicatie van de laatste patient summary CareSet^[12]. Of het medicatieschema onder dat moment valt, staat niet in de bron.
• Stand bij Vitalink (29/09/2026): de EHDS-roadmap (versie 20 mei 2026) plande voor de CareSet Medication (profiel BeMedication) implementatie in de regionale kluizen op 15/07/2026 en in software op 15/10/2026, met status 'Development Ongoing'; dat is planning^[13]. Interpretatie: geen gepubliceerde Vitalink FHIR-release note van november 2025 tot september 2026 vermeldt een medicatieresource, en de productie-CapabilityStatement van 3/9/2026 declareert er geen; op 29/09/2026 is er dus geen publiek teken dat het medicatieschema in Vitalink FHIR in productie is^[14][30]. Geen Vitalink-bron bevestigt de roadmapdata. Voor RSW en RSB is de stand niet onderzocht. Zie Vitalink FHIR-migratie (van KMEHR naar Vitalink 2.0).
• Vlaams beleid: de beleidsnota Welzijn en Volksgezondheid 2024-2029 kondigt aan dat het gedeeld elektronisch patiëntendossier met medicatieschema tijdens deze regeerperiode wordt uitgerold; dat is een beleidsvoornemen zonder datum^[31].
• Binnen BIHR is de planning afgestemd op de EHDS: 26 maart 2029 voor onder meer ePrescription/eDispensation via VIDIS^[32].

• Volgens de Vlaamse minister (antwoord op vraag nr. 327 van 5 februari 2025) was het toen eenrichtingsverkeer: ziekenhuizen konden Vitalink raadplegen maar zelf geen gegevens toevoegen of bijwerken; dit zou aangepakt worden met Vitalink FHIR en interfederale projecten^[22]. Met Vaccinnet 2.0 (Vitalink FHIR) zullen ziekenhuizen volgens dezelfde bron voor het eerst gegevens schrijven^[22]; dat betreft vaccinaties, niet het medicatieschema.
• Financieringsvoorwaarde: de BFM-voorwaarden in het KB van 10 april 2025 vragen raadpleging van onder meer het medicatie-overzicht via hubs en gezondheidskluizen door zorgverleners in de instelling^[33] (zie BMUC: financiering van het geïntegreerd EPD).
• VIDIS-softwareregistratie: de lopende VIDIS-registratiecyclus 2023-2026 richt zich op ambulante pakketten^[3], niet op ziekenhuis-EPD's. Ook de Vitalink-UX-criteria gelden voor eerstelijnssoftware^[5]. Er werd geen aparte cyclus of criteriaset voor ziekenhuissoftware gevonden (gap).
• Schrijven door ziekenhuizen: de RIZIV-brochure (augustus 2021) beschrijft spelregels voor ziekenhuizen die het schema in de kluis aanpassen, maar noemde dat toen eerder uitzondering dan regel^[34]. Het ontwerp van VIDIS fase II heeft een apart blok voor ziekenhuissoftware^[27]. Zie Use case: medicatieschema bij opname en ontslag.
• Toegang veronderstelt een therapeutische relatie en geïnformeerde toestemming^[1].
• Voor het proces bij opname en ontslag: zie Use case: medicatieschema bij opname en ontslag.
• Aanbeveling (eigen): bouw het lezen van het schema nu op KMEHR (cookbook v5.8), maar ontwerp de interne medicatie-datastructuur zo dat ze naar BeMedicationLine kan worden gemapt; volg de RIZIV-planning 2026-2027 op, en de door de minister aangekondigde VIDIS-pilots met ziekenhuizen, indien ze starten.

Verschillen in de interpretatie van de cookbookregels tussen softwarepakketten veroorzaken aanhoudende interoperabiliteitsproblemen^[7]. Ambulante softwarepakketten (huisartsen, tandartsen, thuisverpleging, vroedvrouwen) registreren zich voor de VIDIS-registratiecyclus 2023-2026 met geactualiseerde read-criteria^[3]; voor write-criteria geldt nog cyclus 2021-2022^[3]. Of en welke criteria gelden voor ziekenhuissoftware, is niet gevonden.

• VIDIS vervangt of bouwt voort? De Vlaamse minister stelt dat VIDIS op termijn het huidige Vitalink-medicatieschema vervangt^[22]; het RIZIV beschrijft VIDIS als voortbouwend op het gedeeld medicatieschema^[4]. De uitgewerkte analyse en de eigen interpretatie staan op VIDIS; de tegenstrijdigheid blijft open.
• Tijdlijn FHIR (geen tegenspraak): de RIZIV-planning voorziet FHIR-implementatie in 2026 (fase 2026-2027)^[4], terwijl binnen BIHR nieuwe en aangepaste uitwisselingen vanaf 2028 via FHIR verlopen^[32]. Eigen lezing (interpretatie): dat is verenigbaar, want volgens de huidige BIHR-planning volgt implementatie tegen eind 2027 en productiegebruik vanaf 2028^[32]; beide zijn planningen. Er werd geen go-live-datum voor een FHIR-medicatieschema bij de kluizen gevonden; de roadmapdatum 15/07/2026 voor de kluizen^[13] is bij Vitalink niet zichtbaar gerealiseerd (interpretatie)^[14].
• Lezen versus schrijven: volgens de minister hebben alle ziekenhuizen toegang tot Vitalink-medicatieschema's^[22], terwijl het Vlaams Apothekers Netwerk stelt dat de digitale deling van het ontslagschema met de eerste lijn nog niet vlot verloopt^[35]. Dat is geen harde tegenspraak (lezen versus terugsturen).
• Cookbook v5.8 dateert van 2021; nieuwere versies werden niet gevonden, wat niet betekent dat ze niet bestaan.