ISO/IEEE 11073-nomenclatuur (MDC)

De ISO/IEEE 11073-nomenclatuur is de terminologie van de ISO/IEEE 11073-normenfamilie voor communicatie met medische toestellen, zowel toestellen aan het bed (point-of-care) als persoonlijke gezondheidstoestellen (PHD)^[4]. Ze is gespecialiseerd in vitale parameters en toestelinformatica, met begrippen voor onder meer ECG, hemodynamica, ademhaling, bloedgassen, urine, vochtbalans en neurologie, plus eenheden, toestelgebeurtenissen, alarmen en lichaamsplaatsen^[1].

De basisnorm is IEEE 11073-10101 (Nomenclature)^[1]. Een aparte deelnorm, IEEE 11073-10103, de IDC-nomenclatuur (Implantable Device, Cardiac), definieert de termen voor de uitlezing van pacemakers, defibrillatoren, toestellen voor cardiale resynchronisatie en implanteerbare hartmonitoren, zodat die gegevens uit de systemen van de fabrikant naar het EPD of een toestelopvolgsysteem kunnen^[14]. IEEE 11073-10102 breidt de basisnomenclatuur uit met termen voor ECG-annotaties^[15]. De nomenclatuur levert de codes voor een datamodel dat in een andere deelnorm staat: IEEE 11073-10201, het objectgeoriënteerde domeininformatiemodel (DIM) dat de structuur van de uitgewisselde informatie vastlegt^[16].

Let op de afkorting. MDC staat hier voor medical device communication; het voorvoegsel van de referentie-ID's wordt onder meer in HL7 gebruikt om termen uit deze nomenclatuur aan te duiden^[3]. In de Belgische ziekenhuisfinanciering staat dezelfde afkorting in het BFM-KB van 25 april 2002 voor Major Diagnostic Category, de grote diagnosegroepen die elk een systeem of een orgaan omvatten^[17]; dat begrip staat los van deze nomenclatuur. Deze pagina gaat evenmin over de Europese EMDN of de GMDN.

Codes, partities en referentie-ID's

MDC-codes zijn gehele getallen van 32 bit: de meest significante 16 bit geven de partitie, een termengroep zoals de partitie 'dimension' met alle eenhedencodes, en de minst significante 16 bit de termcode^[2]. Die 16-bitcode is contextgevoelig: ze mag alleen gebruikt worden als de klasse van de informatie al vastligt^[3]. Sommige partities worden in de praktijk enkel voor persoonlijke gezondheidstoestellen gebruikt en andere enkel voor toestellen aan het bed, maar de normen 11073-10201, 11073-20601 en 11073-10101 beperken geen enkele partitie tot één van beide^[2].

Naast de numerieke code heeft elke term een tekstuele referentie-ID (reference identifier), zoals MDC_PULS_RATE^[3]. In een HL7 v2-bericht van het IHE Devices-domein draagt het veld OBX-3 beide samen met het codesysteem, bijvoorbeeld 69641^MDC_DEV_ANALY_SAT_O2_MDS^MDC^[6]. In FHIR wordt het codesysteem aangeduid met de URI urn:iso:std:iso:11073:10101^[2].

De eenheden staan in een eigen partitie: volgens het IHE Devices Technical Framework komen de basiseenheden uit de eenhedenpartitie van ISO/IEEE 11073-10101, al kunnen sommige implementaties een mapping naar andere terminologiesystemen nodig hebben^[3]; de FHIR-gids voor toestellen aan het bed vraagt voor de waarde zelf UCUM^[8].

Privécodes en voorlopige termen. MDC voorziet privécodebereiken waarin fabrikanten eigen codes definiëren voor begrippen zonder standaardcode; het IHE-profiel SDPi raadt die zoveel mogelijk af omdat ze de interoperabiliteit ondermijnen^[9]. Ontbreekt een begrip in de basisnorm, dan vraagt het IHE Devices Technical Framework een aanvraag bij de bevoegde standaardenorganisatie, en zo nodig worden voorlopige termcodes toegekend^[3]. In RTMMS mogen zulke voorlopige termen gebruikt worden voor ontwikkeling en interoperabiliteitstests, maar niet in toestellen in productie^[2]. Elke term in RTMMS draagt ook een eigenschap 'harmonized' die zegt of de code in het open Rosetta-harmonisatieproces is overeengekomen^[2]; zie IHE Rosetta Terminology Mapping (RTM).

Edities en verwante delen

Beheer

Binnen de IEEE 11073 Point-of-Care Devices-werkgroep ontwikkelt en onderhoudt de subgroep RTM (Terminology) de nomenclatuur voor toestellen aan het bed en persoonlijke gezondheidstoestellen^[25]. De subgroep IDCO van dezelfde werkgroep maakt de nomenclatuur voor implanteerbare hartapparaten, zoals 11073-10103^[25]. IEEE geeft de normen uit^[1]; ISO neemt ze over als dubbelgelabelde ISO/IEEE-norm in de catalogus van ISO/TC 215^[19]. De eerste editie werd door ISO en IEEE samen gepubliceerd^[18].

Wat nog niet in een gepubliceerde editie staat, komt via de Rosetta-tabel van IHE RTM: die dient als tijdelijke opslagplaats voor nieuwe termen die nog niet in ISO/IEEE 11073-10101 staan^[26]. RTMMS, het beheersysteem van die gegevens, wordt door NIST onderhouden en bevat ook nieuwe codes die nog in publicatie zijn^[2]. Een Belgisch beheer, zoals een nationaal releasecentrum bij SNOMED CT, werd voor MDC niet gevonden.

Licentie en toegang

De normtekst van 11073-10101 moet worden aangekocht; wie enkel de codes, referentie-ID's en beschrijvingen nodig heeft, vindt ze gratis in het NIST-instrument RTMMS^[2]. IEEE stelt de termen via de RTMMS-databank en een royaltyvrije overeenkomst met NIST beschikbaar voor de ontwikkeling van IEEE 11073-conforme producten en de documentatie daarbij^[2]. NIST maakt de toestelterminologie zo vrij en publiek beschikbaar op basis van een memorandum of understanding met IEEE^[27]. De volledige set MDC-codes is uit RTMMS te downloaden als Excel-bestand of als FHIR CodeSystem^[8]; RTMMS werkt met een aanmeldpagina^[28]; zie IHE Rosetta Terminology Mapping (RTM).

Mappings

• LOINC. Volgens HL7 Terminology kunnen de fysiologische metingen in de meeste gevallen naar LOINC worden gemapt met een equivalentietabel van LOINC^[2]. Regenstrief, de ontwikkelaar van LOINC, en IEEE werken samen aan interoperabele toestelcommunicatie; daaruit komt de LOINC/IEEE Medical Device Code Mapping Table^[8]. De FHIR-gids voor persoonlijke gezondheidstoestellen verwijst Amerikaanse implementatoren naar een gratis te gebruiken mappingtabel van MDC naar LOINC^[7].
• SNOMED CT en andere vocabularia. RTMMS voorziet het vastleggen van equivalentiemappings van toestelterminologie naar andere vocabularia, waaronder LOINC en SNOMED CT^[27]. Een officiële, gepubliceerde mapping tussen MDC en SNOMED CT, vergelijkbaar met de LOINC/IEEE-tabel, werd niet gevonden.
• Eenheden. Voor alternatieve eenheden voorziet het IHE Devices Technical Framework mappings naar andere terminologiesystemen^[3].

De IHE Devices-profielen leggen via RTM ook vast welke codes, eenheden en opgesomde waarden per parameter zijn toegelaten^[26]. Voor SDC is een uitbreiding van de nomenclatuur met commando's voor externe bediening van toestellen in ontwikkeling (IEEE P11073-10107)^[31].

In België

• Terminologieserver. De anoniem bereikbare FHIR-terminologieserver dte-tx van het eHealth-platform vermeldt het MDC-codesysteem (urn:iso:std:iso:11073:10101) met versie 2024-12-05^[10]; zie Belgische terminologieserver (FHIR). Welke editie die versie weerspiegelt, staat er niet bij.
• Belgische norm (PHD-protocol). Het NBN registreerde in 2016 NBN EN ISO 11073-20601:2016, het uitwisselingsprotocol voor persoonlijke gezondheidstoestellen, als Belgische norm^[32]. Dat is de protocolnorm, niet de nomenclatuur zelf.
• Aanbesteding voor CIED-software. Een Belgische ziekenhuisaanbesteding voor software voor implanteerbare hartapparaten (TED 674691-2026, 1 oktober 2026) vermeldt dat met nexuzhealth (leverancier van het EPD KWS) een mapping werd gemaakt van de gewenste velden naar IEEE 11073-10103^[33]. Volgens dezelfde aanbesteding toonde een voorstudie dat de fabrikanten van deze toestellen die norm nog niet uniform toepassen^[33].

Niet gevonden in Belgische specificaties. De terminologiepagina van de Belgische Patient Monitoring-IG (in ontwikkeling) noemt SNOMED CT de eerste keuze in België en vermeldt MDC niet^[11]. In het BMUC-overzicht van 14 januari 2026 telt menufunctionaliteit 11 de patiënten met thuismonitoring van wie vitale parameters als discrete gegevens in het EPD staan, zonder een codesysteem te noemen^[34]; de Belgische Meaningful Use Criteria van 2016 lieten al toe vitale parameters automatisch via gekoppelde toestellen te registreren (historisch)^[35]. De mHealth-goede praktijken van het Informatieveiligheidscomité vragen open standaarden, bij voorkeur die van het eHealth-platform, maar noemen geen toestelnomenclatuur^[36]. Een codezoekopdracht in de GitHub-repositories van HL7 Belgium op '11073' en 'MDC' gaf op 9 november 2026 geen treffers. Niet gevonden betekent niet dat MDC in Belgische projecten nergens gebruikt wordt.

• Amendement 10101c. P11073-10101c moet termen toevoegen voor endoscopie en hoogfrequente chirurgie, en generieke termen voor alle deelnemers in een SDC-systeem^[21]; het is sinds 3 december 2020 een lopend project zonder publicatiedatum op de IEEE-pagina^[21].
• Amendement 10103b. P11073-10103b moet termen toevoegen voor implanteerbare hartapparaten, zoals de firmwareversie, 'brady mode off', het sessietype en meer detail over leadlokalisatie^[24]; het project werd op 10 september 2025 goedgekeurd^[24].
• Commando's voor externe bediening. P11073-10107 moet de nomenclatuur uitbreiden voor SDC^[31].
• Overdracht van RTMMS. Het NIST Health IT-programma loopt af en veel test- en conformiteitsinstrumenten gaan naar externe organisaties^[12]; voor RTMMS liggen tijdlijn en toegang nog niet vast^[12][13] (zie IHE Rosetta Terminology Mapping (RTM)).

• Toestelintegratie via HL7 v2. Wie gegevens van monitoren, beademingstoestellen of infuuspompen in het EPD wil, krijgt die bij IHE-conforme gateways als HL7 v2-berichten met MDC-codes in OBX-3^[6][6]; bij implanteerbare hartapparaten via het profiel IDCO met de IDC-nomenclatuur^[6].
• FHIR en SDC. In de internationale FHIR-gidsen voor toestellen is een MDC-code verplicht in de observatie^[7][8], en in SDC is MDC het standaardcodesysteem^[9]; de gids voor toestellen aan het bed is nog geen officiële versie^[8].
• Belgische context. Een Belgische verplichting om MDC te gebruiken werd niet gevonden; de Belgische Patient Monitoring-IG kiest SNOMED CT als eerste keuze^[11], terwijl de toestellen en gateways internationaal MDC leveren^[6][7].
• Aanbeveling: vraag bij de aankoop of test van een toestelgateway, een monitoringsysteem of software voor implanteerbare hartapparaten welke editie van de nomenclatuur en welke stand van de Rosetta-tabel de leverancier gebruikt, of er privécodes in de berichten zitten, en wie de codes in het EPD of het integratieplatform naar LOINC of SNOMED CT vertaalt.

• Overdracht RTMMS. Het NIST-overzicht van 20 oktober 2026 zegt 'Transitioning to IEEE', de informatiefiche van 21 juli 2026 'Transition to IHE (In discussion)'; beide laten tijdlijn en toegang open^{[12][12][13][13]}. Of de codes daarna gratis blijven, werd niet gevonden.
• Verouderde editie in HL7 Terminology. De THO-pagina over MDC noemt als normatieve specificatie nog de editie van 2004, niet die van 2019 of 2020^[2][1].
• 11073-10102. IEEE zet de norm sinds 30 maart 2023 op 'Inactive-Reserved', terwijl de ISO-versie 10102:2014 in de ISO/TC 215-catalogus bevestigd is^[15][19]; dat is een statusverschil tussen twee uitgevers, geen tegenspraak over de inhoud.
• ISO-amendement 2026. Of ISO/IEEE 11073-10101:2020/Amd 1:2026 de overname van IEEE 11073-10101b-2023 is, staat niet in de geraadpleegde bronnen; de titel 'aanvullende definities' wijst in die richting (interpretatie)^[19][5].
• Versie op dte-tx. De versie 2024-12-05 op de terminologieserver valt niet samen met een publicatiedatum van een editie in de tabel hierboven^[10]; welke stand ze weerspiegelt, is onbekend.