Therapeutische relatie

Welke zorgverlener heeft een legitieme band met de patiënt om diens gegevens elders op te vragen? Een zorgverlener die de patiënt persoonlijk behandelt of verzorgt, heeft een zorgrelatie met de patiënt^[1]; gaat het om een zorgverlener uit de wet van 10 mei 2015 betreffende de uitoefening van de gezondheidszorgberoepen, dan is er bovendien een therapeutische relatie^[1]. Raadpleging van een gezondheidsgegeven via de uitwisselingssystemen vereist de voorafgaande verificatie van een therapeutische relatie tussen de raadplegende zorgverlener en de patiënt^[1]. Zonder therapeutische relatie krijgt een zorgverlener geen toegang, behalve in nood via 'breaking the glass'^[2]; dan is geen voorafgaande verificatie van toestemming, therapeutische relatie of zorgrelatie vereist^[1]; wel moet in de loggegevens worden geregistreerd dat de zorgverlener een noodsituatie heeft ingeroepen^[1].

Normatieve bron. De termijnen hieronder komen uit het reglement over de elektronische bewijsmiddelen van een therapeutische relatie en een zorgrelatie, goedgekeurd door het Beheerscomité van het eHealth-platform op 13 november 2018 en door het Informatieveiligheidscomité op 3 maart 2020^[3]. De nota zelf vermeldt als basis beraadslaging nr. 11/088 van 18 oktober 2011, laatst gewijzigd door de kamer sociale zekerheid en gezondheid van het Informatieveiligheidscomité op 6 juli 2021^[4].

Wie controleert wat. De hub van waaruit het raadplegingsverzoek vertrekt, moet nagaan of er een therapeutische relatie is; de metahub slaat zelf geen therapeutische relaties op, maar ontsluit wel relaties uit authentieke bronnen zoals het GMD^[1]. Bij een interhub-raadpleging controleert de vragende hub toestemming en therapeutische relatie, en de bewarende hub de documentspecifieke toegangsrechten^[1]. Een uitsluiting door de patiënt blokkeert elke toegang, ook bij een bestaande therapeutische relatie^[2], behalve bij break-the-glass, waar ook geregistreerde uitsluitingen niet gelden^[1].

De uitbreiding voor kinesitherapeuten staat in de Toegangsmatrix (reglement eHealth-platform en Informatieveiligheidscomité); die werd op 4 juni 2024 opnieuw gewijzigd, en het IVC bepaalt later wanneer die wijzigingen in werking treden^[8].

Grens binnen het ziekenhuis. De inschrijving geeft niet alle zorgverleners in het ziekenhuis toegang: artsen die niet bij de behandeling betrokken zijn, kunnen er zich niet op beroepen^[4]. De inschrijving kan in het ziekenhuis als bewijs van een therapeutische relatie met de behandelende zorgverleners worden beschouwd^[4]. Welke technische diensten ziekenhuizen aanroepen, staat op TherLink-, TherExclusion- en Link-diensten van het eHealth-platform; de Metahub-diensten Consent, Therlink en Exclusions zijn naargelang het geval ook toegankelijk voor bepaalde zorginstellingen zoals ziekenhuizen^[2].

Zorgrelatie. Het reglement onderscheidt de therapeutische relatie van de zorgrelatie: wordt, mits uitdrukkelijke machtiging, uitwisseling voorzien met zorgverleners die niet onder de wet van 10 mei 2015 vallen, dan vereist raadpleging de voorafgaande verificatie van een zorgrelatie^[1]. Ook break-the-glass geldt voor beide: in een noodsituatie is geen voorafgaande verificatie van toestemming, therapeutische relatie of zorgrelatie vereist^[1].

De therapeutische relatie is, naast toestemming, het ontbreken van een uitsluiting en de toegangsmatrix, een vaste toegangsvoorwaarde^[1][2]. In het ontwerp van BIHR (Belgian Integrated Health Record) (als geheel in ontwerp; enkele bouwstenen in productie) zullen gegevens vóór visualisatie gefilterd worden op rol, rechten, therapeutische relatie en toestemming^[9]. Ook diensten voor medicatie filteren op de relatie: in het integratievoorbeeld van Smals verifieert UHMEP en het digitaal verwijsvoorschrift (eReferral) de therapeutische relatie via de eHealth Attribute Authority voordat voorschriften teruggegeven worden (interpretatie van een voorbeeld)^[10], en in FarmaFlux heeft elke gezondheidszorgbeoefenaar met een therapeutische relatie met de patiënt toegang tot de afleverhistoriek^[11]. Het gedeelde Gedeeld medicatieschema is eveneens enkel zichtbaar voor zorgverleners met therapeutische link en mits geïnformeerde toestemming^[12].

• Reglementair: de inschrijving van de patiënt kan als bewijs gelden, maar alleen voor behandelende zorgverleners^[4]; het ziekenhuis moet dus kunnen aantonen wie behandelt.
• Reglementair: bij break-the-glass vervalt de voorafgaande verificatie van toestemming, therapeutische relatie of zorgrelatie^[1].
• Financieringsvoorwaarde (geldend: KB van 10 april 2025, bijlage 19): kernfunctionaliteit 9 ('Automatische communicatie met hub's') meet de beschikbaarheid van documenten in de eHealth-diensten tegenover de patiënten die toestemming gaven voor gegevensdeling^[13]; kernfunctionaliteit 7 ('Geïnformeerde toestemming van de patiënt') gaat over toestemming voor behandelingen^[13]. Een expliciete verwijzing naar de therapeutische relatie is in die criteria niet teruggevonden. Zie BMUC: financiering van het geïntegreerd EPD.
• Historisch (BMUC v0.1, 22/08/2016, uitgefaseerd): de oude kernfunctionaliteit 12 koppelde de registratie van de toestemming in het EPD aan het ontstaan van een therapeutische relatie in de context van het hub-metahubproject^[14].
• Technisch: volgens een bericht van het eHealth-platform van 8 oktober 2025 was de inproductiestelling van de volledig herschreven TherLink-diensten gepland op 2 december 2025^[15]; een bevestiging van de ingebruikname is niet gevonden. De technische details staan op TherLink-, TherExclusion- en Link-diensten van het eHealth-platform. De noodprocedure van het eHealth-platform schakelt Metahub en de bijbehorende diensten Consent, Therlink en Exclusions naar een functionele zone van een infrastructuur met twee zones^[16]; dat ook de controle van therapeutische relaties bij storing op beide zones geraakt is, is een eigen afleiding.
• Aanbeveling: laat het EPD de geldigheidsduur (drie maanden, één maand na spoed/MUG) en de koppeling aan het behandelteam afdwingen, en controleer na de TherLink-refactoring de integratie met de leverancier.

Medewerkers die een zorgverlener bijstaan (bv. secretariaat of verpleegkundige) mogen enkel binnen een organisatie die het reglement cirkel van vertrouwen naleeft en onder verantwoordelijkheid van die zorgverlener opvragen, met lokale logging per medewerker^[1]. Registratie vanuit software verloopt via eHealthTherlink voor gemachtigde zorgverleners^[6], en hubs bieden hun klanten een eigen intrahub-dienst om relaties te melden^[1]. De diensten voor toestemming, therapeutische relaties en uitsluitingen zijn ook als REST-diensten beschikbaar voor mobiele of webapplicaties van derden^[2]. Patiënten beheren hun therapeutische relaties, toestemming en uitsluitingen zelf via de webtoepassing van het eHealth-platform, bereikbaar via MijnGezondheid^[2]. De technische diensten eHealthTherlink, Therapeutic Exclusion en WS Link staan op TherLink-, TherExclusion- en Link-diensten van het eHealth-platform^[6][17][18].

• Geldigheidsduur. De 15 maanden is geen louter CoZo-gegeven: de nota zelf legt 15 maanden vast voor eID- of ISI+-lezing bij een huisarts of arts-specialist buiten het ziekenhuis^[4] en noemt de ziekenhuistermijn bij eID-lezing uitdrukkelijk een afwijking van die algemene regel^[4]; CoZo vat dat samen als 'gewoonlijk 15 maanden'^[5]. Voor ziekenhuiscontacten noemt de nota drie maanden of één maand^[4], voor organisaties in de zorg 24 maanden^[4] en voor de GMD-houder de duur van het GMD^[4]. Welke termijn een hub in een concreet geval toepast, is niet onderzocht; de nota formuleert de ziekenhuistermijnen als mogelijkheid ('kan worden vastgesteld'), niet als vaste regel.
• Refactoring 2025. Het bericht noemt in de Nederlandse versie twee releasenummers (R20252.1 en R2023.1.2), terwijl de Franse versie twee keer R20252.1 noemt; waarschijnlijk een tikfout^[15]. De release notes R20252.1 (v1.0, 30/09/2025) plannen de minor release van 2 tot 9 december 2025 volgens de canary-methode (vooraankondiging)^[19]; voor PADAC Therapeutic Link vermelden ze evolutief onderhoud zonder voorziene impact voor externe partners en pakketleveranciers^[19]. Het bericht beschrijft een plan (8 oktober 2025); of de ingebruikname op 2 december 2025 effectief plaatsvond en of er functionele gevolgen zijn, is op 29/09/2026 niet gevonden.