3BT (Belgische huisartsenthesaurus)

3BT is een interfaceterminologie: een lijst termen dicht bij de taal van de arts, die achter de schermen aan classificaties gekoppeld is. Volgens de FOD is 3BT de meest gebruikte interfaceterminologie in de Belgische huisartsgeneeskunde; de meer dan 51.000 termen hebben een unieke IBUI-code (Identificateur Belge Unique / Belgische Unieke Identificator) en een mapping naar ICD-10 en ICPC-2^[1]. Een artikel uit 2006 beschrijft 3BT als een medisch semantisch netwerk van klinische labels en gezondheidsproblemen dicht bij de dagelijkse taal van artsen; het kiezen van een label levert de ICPC- en ICD-codes en de vertaling op^[2].

Naam. De bronnen schrijven de afkorting verschillend uit. De release notes van de Belgische SNOMED CT-editie spreken van 'Bilingual Biclassified Belgian Thesaurus'^[9], de FOD-pagina van de 'Bilingual Biclassified Belgian' thesaurus^[1] en het artikel uit 2006 van 'Bilingual Biclassified Belgian Terminology'^[2]. 'Bilingual' slaat op de Nederlandse en Franse termen^[7], 'biclassified' op de koppeling van elk concept aan een paar ICPC-2/ICD-10-codes^[3].

IBUI. De thesaurus steunt op een unieke conceptidentificator per regel, de IBUI^[2]. Volgens de KMEHR-referentietabel is de IBUI een louter technisch instrument zonder wetenschappelijke of analytische waarde^[3]. De IBUI-thesaurus is sinds januari 2008 beschikbaar, werd via de site van de FOD Volksgezondheid verspreid en is nu deel van 3BT^[3].

Ouderdom van de bronnen. Wat over 3BT bekend is, steunt voor een deel op oudere documenten: een artikel uit 2006 ^[2], een KMEHR-tabel uit 2009^[3] en een FOD-pagina die enkel als archiefkopie uit 2022 gevonden werd^[1]. Het Terminology Portal noemt 3BT vandaag niet bij de terminologiestandaarden die België gebruikt; het vermeldt wel dat de Belgische thesaurus op basis van de IBUI vertrekt vanuit de ICD-10- en ICPC-2-codificatie ^[10]. Een actuele beschrijving van 3BT door de FOD werd niet gevonden.

Koppeling aan ICPC-2 en ICD-10

Elk tweetalig concept is aan minstens één paar ICPC-2/ICD-10-codes gekoppeld^[3]. Procedures en interventies zijn niet aan ICD gekoppeld, maar enkel aan één ICPC-code^[3]. De registratiecriteria 2019 voor huisartsensoftware stellen dat men via de thesaurus minstens over IBUI-, ICPC-2- en ICD-10-codes moet beschikken ^[11]. Welke ICD-10-variant bedoeld is, staat onder 'Onzekerheden'.

Beheer, versies en bestand

In 2006 werd 3BT ontwikkeld en bijgewerkt door de vakgroepen huisartsgeneeskunde van de ULB en de Universiteit Gent, onder leiding van de federale overheidsdienst Volksgezondheid^[2] (zie FOD Volksgezondheid). Volgens de FOD-pagina (archiefkopie 2022) is de uniforme 3BT een eenmalige versie, samengesteld uit de bestaande historische versies, die in die vorm niet verder evolueert^[1]. De KMEHR-referentietabel IBUI (CD-CLINICAL) draagt status Published en de datum 4 november 2009^[3]. Sinds juli 2026 bevat de documentenbibliotheek van het Terminology Portal een document '3BT-thesaurus' met het Excel-bestand 3BT_20211215 (lezing van de portaal-API) ^[4]. Licentievoorwaarden voor 3BT werden niet gevonden.

Opvolging in SNOMED CT

De huisartsenthesaurus werd als 'General Practitioner Reference Set' in de Belgische extensie van SNOMED CT geïntegreerd en wordt daar verder onderhouden en uitgebreid^[1]. Die Belgian GP subset ontstond uit een map tussen 3BT en SNOMED CT en werd daarna uitgebreid^[9]; ze staat beschreven op Belgische SNOMED CT-referentiesets (refsets) en hoort bij de SNOMED CT Belgische editie (releases, vertalingen, BE Maps). Voor die integratie voorziet het Terminologiecentrum maps 3BT–SNOMED CT, GP subset–ICD-10 en GP subset–ICPC-2 ^[12], en het laat (stand maart 2025) de GP refset en de mappingtabel 3BT–SNOMED CT met externe partijen ontwikkelen en onderhouden^[12].

De map van 3BT naar SNOMED CT koppelt termen met hun IBUI-code aan hun semantisch equivalent in SNOMED CT ^[5]. Ze is een tussenproject, enkel bedoeld om bestaande 3BT-gegevens te bewaren of te converteren, en telt in MLDS zeven versies, van september 2020 tot november 2023^[5]; ook op 9 november 2026 is november 2023 de recentste versie^[5]. Toch melden de release notes van de Belgische editie van november 2026 dat de GP subset werd bijgewerkt met nieuw gemapte concepten uit het package '3BT - SNOMED CT Simple Map'^[6]. Interpretatie: het mappingwerk loopt dus door, maar een nieuwe versie van de map zelf staat (nog) niet in MLDS. Volgens een congresabstract (gedeponeerd 2023) werden voor die conversie de meest gebruikte termen gemapt: 8.250 van de 11.099 geëxtraheerde termen (74,3%) kregen een exacte SNOMED CT-match^[7], en de niet-exacte matches (enger, ruimer of zonder mapping) waren toen nog in behandeling^[7].

Het vereistendocument voor SNOMED CT in het EPD (v1.0) laat interfaceterminologieën bestaan als invoerhulp of afgeleide uitvoer, gebonden aan een SNOMED CT-concept-ID, maar niet als concurrerende primaire standaard^[13]; zie SNOMED CT-implementatievereisten voor EPD's.

3BT is een terminologie van de huisartsenpraktijk, geen codering die een ziekenhuis zelf moet toepassen. Een ziekenhuis komt ze tegen in ontvangen gegevens: diagnosen in een Sumehr kunnen naast ICPC-2- en ICD-10-codes ook IBUI-codes dragen ^[8]. Voor bestaande 3BT-gegevens bestaat een map naar SNOMED CT, bedoeld voor bewaren of conversie ^[5].

• Aanbeveling: bewaar bij ontvangen huisartsgegevens de oorspronkelijke IBUI-code en term naast een eventuele SNOMED CT-code, en gebruik de map van 3BT naar SNOMED CT enkel voor conversie van bestaande gegevens.
• Aanbeveling: behandel de ICD-10-koppeling van 3BT niet als codering in ICD-10-BE voor de MZG; zie ICD-10-BE.

• Naam: drie uitschrijvingen van de afkorting, met 'Thesaurus' (release notes), zonder laatste woord (FOD-pagina) en met 'Terminology' (artikel 2006)^[9][1][2].
• Oude bronbasis: de beschrijving van beheer en opbouw komt uit 2006 en uit een archiefkopie van 2022 ^[2][1]; bij het bestand 3BT_20211215 op het portaal werd geen toelichting over status of gebruik gevonden^[4].
• Verplicht of niet: het congresabstract spreekt van een verplicht beschikbare thesaurus^[7], terwijl het volledige registratietraject voor huisartsensoftware vrijwillig is^[15]. Interpretatie: de verplichting loopt vermoedelijk via de registratiecriteria^[11]; een rechtsgrond werd niet gevonden.
• Aantal termen: meer dan 51.000 volgens de FOD^[1], ongeveer 50.000 volgens het abstract ^[7]; beide zijn afgeronde cijfers.
• ICD-10-variant: de bronnen spreken van een koppeling aan 'ICD10' zonder te zeggen of dat WHO-ICD-10 of ICD-10-BE is^[3].
• Conversie: of de niet-exacte matches intussen verwerkt zijn, werd niet gevonden^[7]; de recentste versie van de map in MLDS dateert van november 2023^[5], terwijl de notes van november 2026 nieuw gemapte concepten uit dat package noemen^[6].