Terminologiecentrum (FOD Volksgezondheid)

Het Terminologiecentrum (FR: Centre de Terminologie du SPF Santé publique)^[1] beheert, coördineert, faciliteert en stimuleert het gebruik van gestandaardiseerde terminologieën in de Belgische gezondheidszorg^[2]. Het hoort bij het Directoraat-generaal Gezondheidszorg, Dienst Data en Beleidsinformatie, van de FOD Volksgezondheid^[2]. Het multidisciplinaire team maakt deel uit van de Standards Unit binnen die dienst^[3].

België is sinds 2013 lid van SNOMED International; het Terminologiecentrum is het National Release Center (NRC) en het enige contactpunt voor licenties en ontwikkeling van SNOMED CT in België^[4]. Een wettelijke basis (wet of KB) voor die opdracht is niet gevonden (hiaat).

Interpretatie: het centrum werkt aan een gemeenschappelijke, tweetalige semantiek voor EPD's, afgeleide registraties en FHIR-uitwisseling; de roadmap ziet SNOMED CT als bron voor documentatie én afgeleide classificaties en rapporteringen^[5], en de terminologieserver moet de nationale terminologiebronnen in FHIR-formaat verspreiden^[6]. De roadmap van maart 2025 steunt op drie pijlers: inhoud, technische voorzieningen en implementatie^[7]. Volgens de nieuwsbrief 2024/1 verschuift de focus geleidelijk naar het faciliteren van SNOMED CT-gebruik in de praktijk, in co-creatie met het werkveld en softwareleveranciers^[5].

Het centrum is een federale dienst met nationale reikwijdte^[2][4]. Voor de inhoudelijke pijler (vertalingen, subsets, maps) doet het beroep op externe partijen, waaronder (universitaire) ziekenhuizen^[8]. Voor het implementatieprogramma wordt een governancekader opgezet met onder meer overheidsinstanties, zorgverleners, het eHealth-platform, IT-partners en representatieve organisaties^[9].

SNOMED CT – Belgische editie. In november 2024 publiceerde het Terminologiecentrum de eerste Belgische editie van SNOMED CT, met de Belgische extensie en de meest recente internationale editie samen^[6]. In november 2025 waren meer dan 265.000 concepten vertaald naar klinisch gevalideerde Nederlandse en Franse termen^[10]. Volgens de Release Policy (document gedateerd juni 2025 volgens de bronmetadata) verschijnt de Belgische editie maandelijks op de 15de, behalve in januari en augustus^[11]. Externe bijdragen moeten uiterlijk de laatste werkdag van de maand vóór de release bij het NRC binnen zijn^[11].

Geneesmiddelen. De Belgische geneesmiddelenextensie wordt ontwikkeld op basis van een mapping van de belangrijkste SAM v2-concepten^[8] (zie SAM v2 – Authentieke Bron Geneesmiddelen).

Andere terminologieën en maps. Het centrum vermeldt dat het het onderhoud, de ondersteuning en de release verzorgt van SNOMED CT en LOINC en van de classificaties ICPC, ICD, ICHI en ICF^[12] (zie ICD-10-BE, ICPC-2 (en ICPC-3)). Het beheert een Belgische LOINC-subset die de internationale editie volgt^[8], en host het ReTaM-hulpmiddel voor labocodes^[13] (zie Uitwisseling van laboresultaten en UCUM). Volgens het terminologieportaal zullen de bestaande berichten voor laboresultaten geleidelijk plaatsmaken voor een bericht op basis van HL7 FHIR^[14]; voor een ouder formaat in de labowereld, zie Medidoc (labformaat). Voor de huisartsenthesaurus (3BT) voorziet het maps naar SNOMED CT, ICD-10 en ICPC-2^[8]; een map SNOMED CT–ICPC-3 is een lopend samenwerkingsproject^[8].

Technische voorzieningen. Het centrum beheert het Belgian Health Terminology Portal^[2]. Gebruikers kunnen via een verbinding met de Nationale Terminologieserver (Ontoserver) geautomatiseerde updates van de Belgische editie ontvangen^[10] (zie Belgische terminologieserver (FHIR)). Samen met het eHealth-platform stelt het NRC (stand november 2025) een docker-image met een lokale terminologieserver ter beschikking voor integratie in EPD-software; EPD-leveranciers mogen ook een eigen terminologieserver gebruiken^[10]. In maart 2025 was dat image nog in ontwikkeling^[6]. Voor eReferral kunnen integratoren het officiële Docker-image van het NRC gebruiken^[15] (zie UHMEP en het digitaal verwijsvoorschrift (eReferral)).

Implementatie. Het CMIO/SNOMED CT Implementation Support Network startte op 24 april 2025, samen met een ziekenhuisnetwerk^[16]. Meer dan 20 CMIO's en gelijkaardige profielen sloten aan^[16]. Het netwerk gebruikte een zelfbeoordelingstool met heatmaps om het implementatieniveau en de hinderpalen in kaart te brengen^[16]. Gebrek aan kennis is een van de grootste drempels; er wordt gewerkt aan een gelaagd opleidingsmodel met e-learning^[17].

• Planning (geen verplichting): het implementatieprogramma (juli 2026) wil SNOMED CT als semantische standaard voor de data-elementen van de Patient Summary (zie International Patient Summary (IPS) en EEHRxF (European EHR Exchange Format)), zodat die tegen maart 2029 gestructureerd kan worden uitgewisseld zoals de EHDS (European Health Data Space) vraagt^[18]. De beoogde eindsituatie is SNOMED CT ingebed in de dagelijkse praktijk en de IT-architectuur tegen 2029^[18]. De roadmap (stand 2024) mikt vanaf 2027 op SNOMED CT als primaire bron voor documentatie van het patiëntendossier^[5].
• Leveranciersrequirements: het programma verzamelt feedback van EPD-leveranciers over terminologieserver en terminology binding van de Patient Summary-velden, die moet uitmonden in geconsolideerde requirements^[9].
• Stand van zaken: het CMIO-netwerk bereikt volgens zijn coördinator ongeveer twee derde van de Belgische ziekenhuizen^[17], al neemt niet iedereen telkens deel^[17]; 'bereiken' is dus geen maat voor deelname of adoptie. Het netwerk stelt ook vast dat steeds meer ziekenhuizen formeel een CMIO aanstellen^[17].
• Verwachting: op een studiedag van 23 juni 2026 was een conclusie dat binnen twee jaar alle Belgische ziekenhuizen met SNOMED CT zullen werken^[19]; dat is een verwachting, geen verplichting.
• Aanbeveling: stem de keuze voor een terminologieserver (NRC-image of eigen server) af met de EPD-leverancier, volg de maandelijkse releases op, en sluit als ziekenhuis aan bij het CMIO-netwerk om de heatmap en opleidingen te benutten.

Toegang tot de nationale terminologieserver vereist registratie en een OAuth2-token^[20]. Het Terminologiecentrum erkent dat de concrete invulling van de SNOMED CT-roadmap nog vragen oproept (juni 2026)^[19]. Een HL7 Belgium-terminologie-IG bestaat als CI-build maar mag uitdrukkelijk niet gebruikt worden omdat eigenaarschap en governance voor terminologieën ontbreken^[21] (zie Belgische FHIR-implementatiegidsen, HL7 Belgium).

• Release-cadans: SNOMED International spreekt van een nieuwe release elke zes maanden via MLDS^[3][3], terwijl de Release Policy (document gedateerd juni 2025 volgens de bronmetadata) een maandelijkse editie beschrijft^[11]. Interpretatie: de maandelijkse cadans heeft de oudere halfjaarlijkse kalender vermoedelijk vervangen en de SNOMED International-pagina is waarschijnlijk verouderd; de Release Policy zegt dat zelf niet.
• Terminologieserver: de nieuwsbrief 2024/1 kondigde de ingebruikname aan^[5], de roadmap van maart 2025 plande ze tegen eind Q1 2025^[6], en in november 2025 was een verbinding voor automatische updates beschreven^[10]. Welk endpoint in productie is, blijft onduidelijk; zie Belgische terminologieserver (FHIR).
• Start ziekenhuisprogramma: het implementatieprogramma voor ziekenhuizen zou in de tweede helft van 2024 starten^[5]; de programmabeschrijving met doelen tegen 2029 dateert van juli 2026^[18]. Of het programma tussendoor al liep, is niet vastgesteld.
• Dienstnaam: de contactgegevens van het Terminologiecentrum noemen 'Dienst Data en Beleidsinformatie'^[2], de Portahealth-pagina (bijgewerkt november 2025) 'Dienst Data en Strategische Informatie'^[22] (zie FOD Volksgezondheid).