Elektronische laboaanvragen

Hoe komt een aanvraag voor klinisch-biologisch onderzoek elektronisch en gestructureerd bij het labo? Het gaat om twee stromen: van voorschrijver (huisarts, specialist, ziekenhuisdienst) naar labo, en van labo naar labo bij onderaanneming (Lab2Lab). De resultaatzijde staat op Uitwisseling van laboresultaten; zie daar ook het resultatenproject DIGIRELAB (digitalisering van laboresultaten) (of de order binnen dat project valt, werd niet vastgesteld). De orderstroom binnen het ziekenhuis, van EPD naar LIS, volgt internationaal IHE Laboratory Testing Workflow op HL7 v2; zie Koppeling LIS en ziekenhuis-EPD.^[1]

Het volume is groot: in de ambulante sector worden jaarlijks ongeveer 16 miljoen voorschriften voor laboratoriumonderzoek uitgevoerd, voor meer dan 670 miljoen euro per jaar aan de verplichte ziekteverzekering^[2]. De Sciensano-Praktijkrichtlijn (versie 4) legt de minimale inhoud van het aanvraagformulier vast: patiëntidentificatie, voorschrijver met RIZIV-nummer en handtekening, datum, staaltype, afnamedatum, gevraagde analysen, klinische inlichtingen en urgentiegraad^[3]. Onderaanneming omschrijft de richtlijn als analysen op hetzelfde voorschrift die het eerste laboratorium niet zelf uitvoert^[3].

Kanalen en status

FHIR-profilering (HL7 Belgium)

De guidance van de Belgische Lab-IG zegt dat ook een FHIR-artefact voor de labo-order werd gemaakt; omdat het voortbouwt op een basisstructuur voor andere verwijsvoorschriften, is het in het Referral-IG gepubliceerd, gebaseerd op ServiceRequest^[14]. Het oorspronkelijke profiel BeLabPrescription (status draft, 2021) was bedoeld voor de niet-geadresseerde stroom van labo-orders; de bestaande kanalen vielen aanvankelijk buiten scope^[4]. Het profiel schrijft voor dat testen bij voorkeur in LOINC volgens de FOD-subset (ReTaM) gecodeerd worden, met Albertcodes als terugval^[4].

Het gepubliceerde Referral-IG 1.0.0 bevat een guidance-sectie over het laboratoriumvoorschrift (prioriteit, meerdere testcodes via code en orderDetail, koppeling staal-test, intent/status) en sluit de fysieke stalenworkflow uitdrukkelijk uit^[12]. Ontvangers moeten zowel code als orderDetail lezen om te bepalen welke testen gevraagd zijn^[12]. Welke voorschrifttypes daarin normatief zijn, werd niet bevestigd^[11]. Zie ook Belgische FHIR-implementatiegidsen.

Lab2Lab (onderaanneming)

Het Lab2Lab-testplan werd op 23 januari 2026 aan de repository van HL7 Belgium toegevoegd (status: ontwerp)^[15]; wie het project draagt, staat niet in de bronnen. Het beschrijft een aanvraagbundel waarin het doorsturende labo zijn RIZIV-nummer, naam en contactgegevens opneemt, en eventueel het ziekenhuis waar de patiënt verblijft en de facturatiedienst^[13]. Het testplan onderscheidt aanvragen voor gehospitaliseerde patiënten (met ziekenhuis, afdeling, verblijf en facturatiedienst) van aanvragen voor andere patiënten^[13]. In december 2025 werd in een open issue voorgesteld dat het LAB2LAB-project extra elementen in het labo-verwijsvoorschrift nodig heeft^[16].

Beslissingsondersteuning (RIZIV/FOD)

PSS Klinische Biologie wordt samen ontwikkeld door het RIZIV en de FOD Volksgezondheid^[2]. Het RIZIV plant voor 2028 een digitale verwijsvoorschrift-tool voor labo-aanvragen in de voorschrijfsoftware van de eerste lijn; zorgprofessionals krijgen er toegang toe in de loop van 2028^[2]. Vóór de uitrol wordt de tool op beperkte schaal getest^[2]. Het project richt zich ook tot private labo's en ziekenhuislabo's^[2].

Elektronische laboaanvragen bestaan in de praktijk, maar via lokale, bilaterale of leveranciersspecifieke kanalen^[4][8]. Een nationale gestandaardiseerde route is in ontwerp langs drie sporen: FHIR-guidance in het Referral-IG^[12], een Lab2Lab-aanvraag^[13] en een RIZIV-tool met beslissingsondersteuning in 2028^[2].

• Ziekenhuislabo's zijn doelgroep van PSS Klinische Biologie^[2]; volgens de Praktijkrichtlijn is het labo eindverantwoordelijk voor zijn LIS^[3].
• Voor onderaanneming zijn ziekenhuis- en facturatiegegevens onderdeel van het Lab2Lab-ontwerp^[13]; dat raakt de koppeling tussen LIS, EPD en facturatie.
• Er werd geen verplichting of financieringsvoorwaarde voor elektronische laboaanvragen gevonden; de genoemde FHIR-artefacten zijn trial-use of ontwerp^[11][15].
• Aanbeveling: leg de aanvraagcatalogus nu al vast met LOINC/ReTaM-codes en de minimale inhoud van de Praktijkrichtlijn, zodat een latere overstap naar het FHIR-labovoorschrift of Lab2Lab vooral een mapping is.

• De fysieke stalenworkflow valt buiten het Referral-IG^[17].
• Bestaande EMD-koppelingen zijn per labo te configureren^[8].
• Voor klinische biologie is de uitvoerder een arts-specialist, zodat het domein volgens een visietekst van de vzw Recip-e (secundaire bron) onder de digitale verwijsvoorschriften valt^[18]; zie Recip-e (elektronisch voorschrift in de ambulante sector) en UHMEP en het digitaal verwijsvoorschrift (eReferral).

• Waar staat het laboprofiel? De Lab-IG-guidance zegt dat het labo-orderartefact in het Referral-IG gepubliceerd is^[14], maar in de gepubliceerde release 1.0.0 werd enkel guidance bevestigd, geen normatief laboprofiel^[12][11]. Of het ontwerpprofiel uit 2021^[4] nog actief in de broncode zit, is een open vraag.
• KMEHR: de pagina 'Laboratory request' definieert de transactie als een aanvraag voor iets anders dan een labo-onderzoek, wat op een kopieerfout lijkt^[10].
• PSS voor klinische biologie: Domus Medica (secundaire bron) noemt klinische biologie bij de beslissingsondersteuning van het verwijsplatform^[19]; het RIZIV plant de labo-tool pas voor 2028^[2].
• Niet gevonden: primaire Belgische bronnen over HL7 v2-orderberichten tussen ziekenhuis-EPD en LIS, gebruikscijfers van orderportalen, een juridische basis of een labo-fase in de UHMEP-planning.