UHMEP en het digitaal verwijsvoorschrift (eReferral)

Het eHealth-platform publiceert een "UHMEP eReferral Integration guide" voor software-integratoren^[15]; UHMEP (Unaddressed Health Message Exchange Platform) is het platform achter de veralgemening van digitale verwijs- en zorgvoorschriften^[16]. Een visietekst van de vzw Recip-e noemt UHMEP voluit "Unadressed Health Messages Exchange Platform"^[17]. Volgens Domus Medica (secundaire bron) wordt een verwijsplatform (UHMEP) ontwikkeld dat digitale verwijsvoorschriften opslaat in een centrale databank die toegankelijk is voor patiënt, voorschrijver en zorgverlener, vergelijkbaar met Recip-e^[18].

Volgens de M2M-onboardingprocedure (v1.0, 18/03/2026) is UHMEP een centraal uitwisselingsplatform waar verwijsvoorschriften en bijhorende medische voorstellen worden opgeslagen, gedeeld en veilig geraadpleegd door zorgverleners en patiënten^[1][4]. Dezelfde procedure definieert eReferral als de dienst voor het digitaal verwijsvoorschrift die UHMEP gebruikt: eReferral is de dienst, UHMEP het onderliggende platform^[1]. Naast het verwijsvoorschrift (voorschrijver naar zorgverlener) ondersteunt eReferral de omgekeerde stroom: de zorgverlener maakt een zorgvoorstel voor de voorschrijver, bv. om een behandeling te verlengen of een nieuwe te starten^[3].

Werking: toewijzing, ShortCode en zichtbaarheid

• Niet geadresseerd: de patiënt wijst het voorschrift toe aan een zorgverlener of organisatie; de voorschrijver mag enkel voor radiologievoorschriften zelf toewijzen, na expliciet akkoord van de patiënt^[2]. Toewijzing gebeurt nooit automatisch, ook niet bij een bestaande therapeutische relatie^[2].
• Organisaties: bij toewijzing aan een organisatie met een Circle of Trust-erkenning wordt het voorschrift op organisatieniveau beheerd en intern doorgegeven aan de juiste zorgverlener^[2].
• ShortCode: elk digitaal verwijsvoorschrift krijgt een ShortCode van 6 alfanumerieke tekens; samen met het rijksregister- of BIS-nummer van de patiënt kan een zorgverlener het voorschrift daarmee uniek opzoeken^[2].
• Zichtbaarheid: het voorschrift is zichtbaar voor de voorschrijver, voor zorgverleners met een therapeutische relatie en geïnformeerde toestemming, voor toegewezen zorgverleners of organisaties, en voor wie de ShortCode en het rijksregister- of BIS-nummer kreeg^[2]. Voorschrijvers en zorgverleners raadplegen via hun gekoppelde software of via de RIZIV-toepassing^[2]; patiënten zien digitaal opgemaakte voorschriften in Mijngezondheid^[19].
• Geldigheid en bewaring: volgens de RIZIV-FAQ moet de zorg voor de meeste types binnen maximaal 2 jaar na aanmaak starten, en eens gestart is er in principe maximaal 5 jaar om de behandeling af te ronden^[2]. De wet van 20 juli 2026 bewaart een verwijsvoorschrift maximaal twee jaar na het opstellen; zonder begin van uitvoering wordt het daarna verwijderd^[10]. Na een begin van uitvoering blijft het nog vijf jaar bewaard, en daarna nog voor de duur van de verjaringstermijnen van de ziekteverzekeringswet^[10].
• Centralisatie: alle verwijsvoorschriften en voorstellen worden gecentraliseerd in de UHMEP-databank, wat het RIZIV volgens de Integration Guide toelaat statistische analyses en bepaalde controles uit te voeren^[3]. De databank is bedoeld om de verwijsvoorschriften van alle Belgische burgers te bevatten^[1].

Het verwijsvoorschrift is vandaag een papieren proces; eReferral wil het foutlozer, efficiënter en toegankelijker maken tussen voorschrijver, zorgverlener, adviserend arts en patiënt^[19][15]. Het maakt elektronisch verzenden, ontvangen en verwerken van verwijsvoorschriften mogelijk^[5]. Volgens de memorie van toelichting bij het voorontwerp van wet werkten de gezondheidszorg en de verplichte ziekteverzekering op dat moment enkel met het papieren verwijsvoorschrift^[20]; het voorontwerp omschrijft als doel dat de uitvoerende zorgverlener het elektronisch opgestelde voorschrift van de voorschrijver uitvoert voor een bepaalde patiënt^[20].

Het portaal van de diensten eGezondheid vermeldt het RIZIV-INAMI als verantwoordelijke instelling voor eReferral^[11], en het RIZIV publiceert het eReferral-IG (zie Belgische FHIR-IG's voor verwijzing: Referral-IG, DRP-IG en eReferral-IG)^[21]. Smals beschrijft UHMEP op zijn projectfiche als een gecentraliseerde digitale oplossing voor het beheer van zorgvoorschriften en -voorstellen, met het RIZIV als instelling en Java, PostgreSQL en Spring Boot als technologie^[12]. Smals rekent op ongeveer 300 miljoen voorschriften per jaar (prognose, geen gemeten volume)^[12]. Wie het platform host of technisch uitbaat, zegt geen van die bronnen: het eHealth-platform verzorgt de integratiegids en de FHIR Test Server^[15][5]. Wettelijk staan de FOD Volksgezondheid, het FAGG en het RIZIV samen in voor het exclusieve en gecentraliseerde beheer van alle elektronische geneesmiddelen- en verwijsvoorschriften, als gezamenlijke verwerkingsverantwoordelijken^[10]; zie Wet elektronisch voorschrijven (wet van 20 juli 2026, hoofdstuk 6). Het project zat in het actieplan eGezondheid 2022-2024 en is in het actieplan 2026-2029 opgenomen in As 2 (BIHR-werkomgeving)^[5]. De veralgemening van digitale verwijs- en zorgvoorschriften loopt volgens Frank Robben via UHMEP^[16], en in BIHR (Belgian Integrated Health Record) geldt UHMEP als centrale authentieke bron voor (verwijs)voorschriften^[22]. Het RIZIV ontwikkelt een eigen webapplicatie eReferral voor voorschrijvers en zorgverleners en een mobiele applicatie voor patiënten, elk met een basisdienstverlening, naast integratie in de software van zorgverleners^[19]. Volgens de eHealth-jaarpresentatie (januari 2026) omvatte het in 2025 ontwikkelde platform webcomponenten voor professionals, bedoeld voor integratie in het EPD/EMD^[23]. Na inschrijving voor de registratie volgt praktische informatie van Smals als partner van het RIZIV^[5].

Uitrol, pilots en registratie (samenvatting)

De uitrol verloopt in drie overlappende fasen per doelgroep^[24]. Voor het thuisverpleegkundig voorschrift lopen in 2026 registratietests voor softwareleveranciers en pilots tot maart 2027, waarna de nationale uitrol volgt^[5]; voor radiologie starten pilots in november 2026^[19]. Een tijdschema voor de andere doelgroepen en fasen was op 29 september 2026 nog niet gepubliceerd^[24]. Fasering, doelgroepen, registratietests, de planning van de nationale uitrol en de tegenstrijdigheden daarover staan op eReferral: uitrol, pilots en registratie.

Juridisch kader (samenvatting)

Hoofdstuk 6 'Elektronisch voorschrijven' van de wet van 20 juli 2026 (BS 11 augustus 2026)^[10] definieert een eengemaakte databank voor gepseudonimiseerde geneesmiddelen- en verwijsvoorschriften^[10]; de wet noemt UHMEP niet bij naam (interpretatie)^[10]. De Koning bepaalt bij KB vanaf wanneer het elektronisch verwijsvoorschrift verplicht is^[10], eventueel verschillend per categorie van voorschrijvers, handelingen of uitvoerders^[10]; interpretatie: zo'n KB werd op 29 september 2026 niet gevonden^[10]. Ziekenhuisvoorschriften voor gehospitaliseerde patiënten vallen voorlopig buiten de verplichting^[10]. De FOD Volksgezondheid, het FAGG en het RIZIV zijn gezamenlijke verwerkingsverantwoordelijken^[10]. De adviserend arts krijgt toegang voor zijn wettelijke opdrachten voor zover noodzakelijk en proportioneel; het technische kanaal regelt de wet niet^[10]. Het inspecterend personeel van de DGEC krijgt enkel toegang tot voorschriften waarvan de uitvoering begonnen is^[10]. Uitzonderingen, taalverschillen en opheffingsbepalingen: zie Wet elektronisch voorschrijven (wet van 20 juli 2026, hoofdstuk 6); het voorontwerp van 2024 is nu historiek. Vóór de wet steunde UHMEP volgens een visietekst van de vzw Recip-e (secundaire bron) voorlopig op de wet van 18 mei 2022 en de Kwaliteitswet van 22 april 2019^[17].

• Integratievormen: eReferral biedt drie integratievormen: de Pro Web App (geen integratie), webcomponenten (List, Create, Detail; eenvoudige integratie) en de UHMEP FHIR API (volledige integratie); de webapplicatie gebruikt zelf de FHIR API en drie webcomponenten die ook aan integratoren ter beschikking staan^[3]. De Pro Web App laat enkel aanmelden als individuele zorgverlener toe, niet namens een organisatie^[3].
• FHIR-modellen en terminologie: elk type verwijsvoorschrift en zorgvoorstel gebruikt een eigen FHIR-model, door het standaardisatieteam van het eHealth-platform aan de Belgische context aangepast; API-oproepen gebruiken een gepseudonimiseerd INSZ en een terminologieserver voor SNOMED CT^[3]. Integratoren kunnen daarvoor het officiële Docker-image van het Belgische National Release Center (zie Belgische terminologieserver (FHIR)) gebruiken of een eigen server die SNOMED CT-codes van het NRC ophaalt^[3]. Wie radiologievoorschriften aanmaakt, moet koppelen met PSS om de aanbevelingen op te halen die de arts bij het voorschrijven te zien krijgt^[3].
• CareSet: voor het digitaal verwijsvoorschrift is de CareSet "Digital Referral Prescription (DRP)" gepubliceerd^[25]; zie BeSafeShare.
• Token en rollen: alle beveiligde API-oproepen vereisen een via token exchange verkregen eHealth-token, zodat eReferral de pseudonimiseringsrechten uit het oorspronkelijke gebruikerstoken niet rechtstreeks ontvangt^[26]. Elke aangemelde gebruiker krijgt precies één rol; daarbovenop legt de API een door het RIZIV bepaalde toegangsmatrix op per operatie, voorschrifttemplate en discipline^[27]. Bij M2M-integraties controleert eReferral de beperkingen voor geschorste zorgverleners niet zelf; die verantwoordelijkheid ligt bij elke organisatie^[27].
• M2M-onboarding: de procedure geldt alleen voor bestaande, toegelaten clients met certificaten (zie eHealth-certificaten en versleuteling (ETEE))^[4] en verplicht integratoren om in acceptatie te testen vóór onboarding naar productie^[4].
• FHIR-API: volledige integratie gebeurt via de UHMEP FHIR-API; de registratietests daarvoor staan op eReferral: uitrol, pilots en registratie^[5].
• Authenticatie: er zijn aparte onboardingprocedures voor individuele zorgverleners (P2M) en voor zorgorganisaties (M2M)^[15]. De IAM-token-exchange-flow is een veiligheidsvoorwaarde voor de UHMEP FHIR-API bij Healthcare-realm-clients^[28]; zie I.AM en I.AM Connect (Identity & Access Management).
• Pseudonimisering: de FHIR-versie van Recip-e op UHMEP gebruikt pseudoniemen voor patiëntidentificatoren via de pseudodienst van het eHealth-platform^[28].
• Therapeutische relatie (voorbeeld): in een integratievoorbeeld van Smals roept de back-end (in het voorbeeld 'UHMEP' genoemd) de eHealth Attribute Authority aan om therapeutische relatie en exclusie te controleren^[29]; dat is een voorbeeld, geen specificatie.

Implementatiegidsen (samenvatting)

De UHMEP FHIR API steunt op het eReferral-IG van het RIZIV-INAMI, dat de lokale FHIR-profielen definieert en de vroegere UHMEP API-cookbook vervangt als enige referentie voor integratoren^[21][30]. Het bestaat enkel als continuous build (2.0.0 en 2.1.0), niet als geautoriseerde publicatie^[21][7]. Elk eReferral-voorschriftprofiel beperkt een ouderprofiel uit het federale DRP-IG^[31][8]; naast dat DRP-IG bestaat het gepubliceerde HL7 Belgium Referral-IG 1.0.0^[32]. Sinds v2.1.0 valideert de eReferral-FHIR-gateway tegen de RIZIV-INAMI-profielen^[6]. Versies, lagenmodel, validatie en de open vraag welk IG normatief is: zie Belgische FHIR-IG's voor verwijzing: Referral-IG, DRP-IG en eReferral-IG en Belgische FHIR-implementatiegidsen.

• API-versies (29 september 2026): de productiecatalogus van het eHealth API Portal toont de UHMEP-API (REST) als v1.4, de acceptatiecatalogus als v1.5^[13][14]. Eigen afleiding: release R20262 van het eHealth-platform staat sinds 1 september 2026 in acceptatie met productie gepland op 20 oktober 2026, dus v1.5 komt waarschijnlijk dan in productie, maar geen bron zegt dat^[33]. Wat v1.5 inhoudelijk verandert, is niet gevonden.

• Smals-releases: release v1.0.0 (18 maart 2026) maakte de UHMEP FHIR API klaar voor de 'Production Pilot', met strikte naleving van de HL7 Belgium-implementatiegidsen^[34]. Sinds release v2.0.0 (10 augustus 2026) staat alle eReferral-documentatie in de gehoste FHIR-implementatiegids, die naar een CI-build op build.fhir.org verwijst en niet naar een geautoriseerde publicatie^[35].

• Telemonitoring (planning): volgens de minister wil de overheid telemonitoring bouwen op bestaande componenten zoals het digitale verwijsvoorschrift en de vier hubs, met eerste pilootzorgpaden vanaf begin 2027^[36]; zie Telemonitoring in België en Transmural Platform (TMP). Een DRP-CI-build bevat al een ontwerpprofiel voor telemonitoring, zonder bewijs van productiegebruik^[37]; zie Belgische FHIR-IG's voor verwijzing: Referral-IG, DRP-IG en eReferral-IG. In eReferral v2.1.0 zijn functies voor medische en technische orders bij hartfalen al uitgerold, maar ze staan achter feature flags en blijven uitgeschakeld in acceptatie en productie^[6]; zie Telemonitoring bij hartfalen.

Voor de status van de gidsen: zie Belgische FHIR-IG's voor verwijzing: Referral-IG, DRP-IG en eReferral-IG. Registratietests, pilots en de uitrolplanning per fase staan op eReferral: uitrol, pilots en registratie.

• Verplichting voorzien, maar nog niet van kracht: de wet van 20 juli 2026 laat de Koning de verplichtingsdatum bij KB bepalen, eventueel per categorie van voorschrijvers, handelingen of uitvoerders^[10]; zo'n KB was op 29 september 2026 niet gevonden (interpretatie)^[10]. De bronnen beschrijven vandaag pilots en registratietests^[5].
• Intramuraal versus ontslag: ziekenhuisvoorschriften voor gehospitaliseerde patiënten vallen voorlopig buiten de verplichting^[10]. Interpretatie: verwijsvoorschriften die een ziekenhuisarts voor verdere zorg buiten het ziekenhuis opstelt, vallen niet onder die uitzondering; het voorontwerp noemde zulke transmurale voorschriften uitdrukkelijk^[20].
• Relevantie: ziekenhuisartsen zijn voorschrijvers van thuisverpleging en beeldvorming; de radiologiefase bevat profielen voor beeldvormingsaanvragen^[21]. Voor zorgorganisaties loopt M2M-authenticatie in een aparte testperiode^[5].
• Organisatie versus individu: werken als organisatie vraagt webcomponenten of de FHIR API met M2M-authenticatie^[3]. De registratie voor het thuisverpleegkundig voorschrift richt zich onder meer op software voor ziekenhuizen^[5].
• Aanbeveling (eigen): volg de registratietests van de EPD-leverancier voor het eReferral-IG op en bekijk tijdig of het ziekenhuis als organisatie (M2M) of via individuele voorschrijvers (P2M) zal integreren.

Software moet per integratievorm een registratietraject doorlopen (details: eReferral: uitrol, pilots en registratie)^[38]. Zie ook Technische integratie met de eHealth-infrastructuur.

• UHMEP versus Recip-e: een Recip-e FHIR-cookbook (Smals-repository "shared-digital-medication-prescription") beschrijft Recip-e bovenop het UHMEP-platform, dat meer profielen ondersteunt dan de voor Recip-e relevante^[28]; de cookbook is bedoeld om software in FHIR met Recip-e te integreren^[28]. De eHealth-projectpagina's behandelen UHMEP echter uitsluitend in de context van eReferral; of UHMEP een opvolger van Recip-e voor geneesmiddelen is, is niet primair bevestigd^[15]. De naamgeving Recip-e / UHMEP / eReferral is in de bronnen niet eenduidig. Interpretatie: de wet van 20 juli 2026 legt één eengemaakte databank op voor geneesmiddelen- en verwijsvoorschriften, wat erop wijst dat UHMEP de technische basis wordt voor de FHIR-versie van Recip-e; dat is nog geen vervanging, want Recip-e staat in de eHealth-API-catalogus enkel als SOAP v4.0^[10][13].
• Naam: "Unadressed Health Messages"^[17] versus "Unaddressed Health Message"^[16]; de schrijfwijze verschilt per bron. Domus Medica spreekt van een "verwijsplatform"^[18].
• Geldigheid (lijkt beslecht): de RIZIV-FAQ geeft maximaal 2 jaar om de zorg te starten^[2], het voorontwerp van wet hield een niet-gestart voorschrift maar één jaar in de actieve omgeving^[20]. De aangenomen wet bewaart een niet-gestart verwijsvoorschrift maximaal twee jaar en na begin van uitvoering nog vijf jaar^[10]. Interpretatie: de wet sluit daarmee aan bij de FAQ en de termijn van één jaar uit het voorontwerp is niet behouden^[10].
• Planning en doelgroepen: tegenstrijdige uitroldata en doelgroepen per fase: zie eReferral: uitrol, pilots en registratie.
• Uitbating: Smals bouwt UHMEP voor het RIZIV^[12]; een primaire bron over hosting of uitbating werd niet gevonden.