Toegangsmatrix (reglement eHealth-platform en Informatieveiligheidscomité)

Welke zorgverlener mag welke gegevens zien die via de uitwisselingssystemen gedeeld worden? De toegangsmatrix legt de toegang tot persoonsgegevens vast, zodat zorgverleners enkel toegang krijgen tot de gegevens die ze nodig hebben (minimale gegevensverwerking). Ze werd goedgekeurd door het Informatieveiligheidscomité op 4 december 2018 en gewijzigd op 6 juli 2021^[1]. Die IVC-goedkeuring is beraadslaging nr. 18/190^[1]. Het reglement werd eerder, op 13 november 2018, ook goedgekeurd door het Beheerscomité van het eHealth-platform^[7]. De matrix kadert uitsluitend binnen de uitwisseling van gezondheidsgegevens^[1].

Kernregel. Beraadslaging 18/190 herneemt uit beraadslaging 11/088 dat artsen, voor zover een therapeutische relatie bewezen is en ze niet uitgesloten zijn, toegang hebben tot alle gezondheidsgegevens die rechtmatig via het uitwisselingsnetwerk ter beschikking worden gesteld^[1]. Voor andere beroepsbeoefenaars en zorgverleners worden de toegangsrechten per toepassing vastgelegd, in de daarvoor vereiste beraadslaging van het comité^[1]. Daarnaast geldt het principe van horizontale toegang: wat een beroep of subgroep deelt, is standaard toegankelijk voor de andere leden van dat beroep met een therapeutische relatie met de patiënt^[1][2]. Verder hanteert de beraadslaging het principe van de gemene deler: wat gemeenschappelijk is, wordt gedeeld, en uitbreidingen naar andere doelgroepen gelden enkel in het systeem waarin ze toegelaten zijn^[2]. De Excelbijlage bij het reglement noemt de getoonde toegangsregels het minimale geheel dat voor de drie kluizen geldt^[8].

In het Hubs-metahubsysteem bepaalt de kamer sociale zekerheid en gezondheid van het Informatieveiligheidscomité de concrete toegang tot de categorieën gezondheidsgegevens, per categorie zorgverlener en per project^[9]. Gegevens waarvoor een referentie bestaat, worden enkel op basis van de toegangsmatrix gedeeld^[10].

Wijziging van 6 juli 2021. Na advies van het Overlegcomité met de gebruikers (1 juni 2021) en het Beheerscomité (8 juni 2021) werd beslist de toegang van verpleegkundigen en kinesitherapeuten uit te breiden tot bepaalde rubrieken van de Sumehr, mits aanpassing van de geldigheidsduur van de therapeutische relatie^[1]. Voor verpleegkundigen gaat het onder meer om de rubrieken Social Risks, Problems, Treatments, Patient Will, Discharge Letters en LabResults, en om de voorschriften van de patiënt^[1]. Voor kinesitherapeuten wordt de geldigheidsduur van de therapeutische relatie op 3 maanden gebracht^[1][2]; hun uitbreiding van beeldvormingstoegang blijft beperkt tot technische beeldvormingsonderzoeken specifiek voor de kinesitherapiebehandeling (RX en nucleaire geneeskunde)^[2]. De patiënt kiest voor een therapeutische relatie met een individuele verpleegkundige of kinesitherapeut, of met een groepering, organisatie of vereniging^[1]; in dat laatste geval beheert de organisatie de toegangen volgens de principes van de CoT^[1].

Wijziging van 4 juni 2024. De in februari 2024 door het Beheerscomité goedgekeurde wijzigingen voegen toegang tot 'problem & treatment' toe voor tandartsen, apothekers en kinesitherapeuten, en de risico's voor kinesitherapeuten^[2]. Kinesitherapeuten krijgen daarnaast het medicatieschema^[2]. Tandartsen krijgen beeldvormingsresultaten^[2], vroedvrouwen de sociale risico's^[2] en officina-apothekers de laboratoriumresultaten; bij gebrek aan metadata is daarbij volgens de beraadslaging op dat ogenblik geen fijnmazigheid mogelijk^[2]. Voor verpleegkundigen voegt de wijziging resultaten van overige technische onderzoeken toe^[2] en verwijdert ze de ontslagrapporten en de psychiatrische contactrapporten^[2]. De patiënt kan de matrix bovendien zelf parametriseren door categorieën zorgverleners en documenten aan of uit te vinken, voor onbepaalde duur^[2]; de toegang van leden binnen een CoT-instelling kan hij zo niet regelen^[2]. Het IVC bepaalt later wanneer deze wijzigingen in werking treden, nadat de toepassingen zijn aangepast^[2]. De besluitdatum is dus niet de operationele ingangsdatum^[2].

Evaluatie en informatieplicht (2021). De gewijzigde beraadslaging van 2021 bepaalt dat na de opening van de nieuwe toegangen een evaluatie van het systeem zou gebeuren, om eventuele misbruiken te identificeren en de evolutie van de toegangsmatrix te beoordelen; over die evaluatie zou verslag worden uitgebracht bij het Beheerscomité van het eHealth-platform^[1]. Het IVC dringt er in dezelfde beraadslaging op aan dat de betrokken instellingen, autoriteiten en zorgverleners concrete maatregelen nemen om patiënten over het bestaan van de toegangsmatrix te informeren^[1]. Een evaluatieverslag is niet als claim vastgelegd.

Moduleerbare toegangsmatrix en PADAC. Volgens de federale minister (12 februari 2025) geldt voor elke zorggebruiker een standaard toegangsmatrix, en zal de zorggebruiker daarin kruisjes kunnen weglaten of toevoegen^[5]. De gebruikersinterface was toen gepland voor mei 2025, waarna authentieke bronnen zoals de gezondheidskluizen het gebruik nog moesten implementeren^[5]. De afspraken daarover komen uit het protocolakkoord eHealth van juni 2023; de wettelijke basis moet het voorontwerp van samenwerkingsakkoord eHealth-BelRAI leveren^[5]. Volgens een presentatie van het eHealth-platform (januari 2026) ging de nieuwe dienst PADAC (PAtientDataACcess) in mei 2025 in productie; patiënten registreren en raadplegen er hun beslissingen over hun toegangsmatrix^[4]. Voor 2026 is gepland dat de dienst in de hubs en gezondheidskluizen wordt geïntegreerd en dat de integratie in het portaal MaSanté in productie gaat^[4]. De officiële dienstpagina (geraadpleegd 27 september 2026) meldt dat de nieuwe toegangsmatrix beschikbaar is en onder voorwaarden door de burger kan worden bewerkt, maar bevestigt de invoering bij elke hub niet afzonderlijk^[11].

De toegangsmatrix is een van de federale reglementen die samen de toegang tot gedeelde gegevens regelen. De tabel toont hoe ze zich verhouden.

Interpretatie: de therapeutische relatie en de toestemming bepalen óf er toegang is tot een patiënt, en de toegangsmatrix bepaalt tot wélke gegevenscategorieën. Die indeling is een eigen samenvatting, geen citaat.

De toegangsmatrix is geen technische dienst maar een normatief kader. Interpretatie: ze wordt in de praktijk toegepast door hubs, kluizen en de EPD's die daarop publiceren. De matrix is evolutief: elke aanpassing wordt voorgelegd aan het Overlegcomité met de gebruikers van het eHealth-platform, het Beheerscomité en het IVC^[1]. De wijzigingen van 2021^[1] en 2024^[2] zijn daar voorbeelden van. Met PADAC evolueert de matrix bovendien van één standaardmatrix naar een matrix die de patiënt zelf kan moduleren^[5][4]. In het nieuwe model van BeSafeShare regelt volgens het RIZIV ook een toegangsmatrix, samen met vooraf vastgestelde governanceregels, de toegang tot gedeelde CareSets^[13].

• Financieringsvoorwaarde: vanaf 1 juli 2025 is het forfait 'variabele basis per bed' in art. 61 § 2 van het BFM-KB onder meer afhankelijk van de toegankelijkheid van documenten volgens de toegangsmatrix van het eHealth-platform (voorwaarde e)^[6]. Zie BMUC: financiering van het geïntegreerd EPD.
• Regelgeving: bij publicatie van verslagen via de hub (zie Use case: verslagen en resultaten delen via de hub) bepaalt de matrix welke externe beroepsgroepen welke documenten zien^[10][1]. Externe artsen met een therapeutische relatie zien alle gedeelde documenten^[1]; voor verpleegkundigen en kinesitherapeuten gelden beperktere rechten, zoals de Sumehr-rubrieken uit de wijziging van 2021^[1].
• Toepassing bij hubs: CoZo (Collaboratief Zorgplatform) past de kernregel toe: artsen hebben standaard toegang tot alle gedeelde gegevens, en andere beroepsgroepen zien enkel de voor hen relevante gegevens^[14]. Dat is dus geen eigen hubbeleid maar de federale regel^[1].
• Categorisering in het EPD: de inwerkingtreding van de moduleerbare matrix veronderstelt dat de software van elke zorgverstrekker en zorginstelling de gegevens kan indelen in de categorieën van de matrix^[5]. Ontbrekende metadata beperkt nu al de fijnmazigheid, zoals bij laboratoriumresultaten voor officina-apothekers^[2].
• Patiënteninformatie: het IVC vraagt ook aan instellingen concrete maatregelen om patiënten te informeren dat de toegangsmatrix bestaat^[1]. Interpretatie: dat raakt de patiënteninformatie van ziekenhuizen over gegevensdeling via de hub (zie Geïnformeerde toestemming voor gegevensdeling).
• Planning 2026: de integratie van PADAC in hubs en kluizen is gepland voor 2026^[4], en de wijziging van 2024 wacht op een inwerkingtredingsbeslissing van het IVC^[2]. Interpretatie: ziekenhuizen kunnen dus niet uitgaan van één stabiele, voor alle patiënten gelijke matrix.
• Aanbeveling (eigen): laat de EPD-leverancier aantonen hoe het documenttype van elke publicatie naar de hub wordt bepaald, en toets dat periodiek aan de geldende matrix. Een fout type kan documenten voor de verkeerde beroepsgroepen zichtbaar maken, of juist verbergen.

Interpretatie: de matrix werkt enkel als gedeelde documenten correct getypeerd zijn, en die typering gebeurt bij de bron (ziekenhuis-EPD) en in de hub; geen bron op deze pagina beschrijft waar precies. Omdat de concrete toegang per categorie zorgverlener en per project door het IVC wordt bepaald^[9], kunnen nieuwe projecten (zoals CareSets) eigen toegangsregels krijgen^[13]. De dienst waarmee patiënten hun keuzes over de toegangsmatrix registreren en raadplegen (PADAC, WS Matrix) staat op Toegangsmatrixdienst van het eHealth-platform (WS Matrix, PADAC)^[4].

• De volledige matrix (cellen per beroepsgroep en documenttype) is nog niet als claims vastgelegd. Deze pagina beschrijft het kader, de kernregel voor artsen^[1] en de wijziging van 2021^[1], niet elke toegangsregel.
• Of de "toegangsmatrix" voor CareSets^[13] dezelfde is als die van beraadslaging 18/190^[1], blijkt niet uit de bronnen.
• Correctie (27/09/2026): een eerdere versie van deze pagina meldde dat er na 6 juli 2021 geen wijziging gevonden was. Die is er wel: de beraadslaging werd op 4 juni 2024 gewijzigd^[2]. Een beslissing van het IVC over de inwerkingtreding ervan is niet gevonden^[2]; dat is een hiaat, geen bewijs van afwezigheid.
• Versieverschil Excelbijlage en wijziging 2024: de gepubliceerde Excelmatrix^[8] bevat de uitbreidingen van 2024 nog niet, zoals het medicatieschema voor kinesitherapeuten^[2] en de sociale risico's voor vroedvrouwen^[2], en de wijziging schrapt ontslagrapporten en psychiatrische contactrapporten voor verpleegkundigen^[2]. Interpretatie: zolang het IVC de inwerkingtreding niet heeft bepaald, is onduidelijk welke versie operationeel geldt.
• Sumehr voor verpleegkundigen: een ongedateerde Vitalink-pagina zegt dat verpleegkundigen de sociale risicofactoren en de wilsverklaring niet zien^[15], terwijl de wijziging van 2021 voor hen toegang voorstelt tot onder meer Social Risks en Patient Will^[1]. Die tegenstrijdigheid is niet opgelost.
• Evaluatie van de wijziging van 2021: de beraadslaging kondigt een evaluatie met verslag aan het Beheerscomité aan^[1], maar een evaluatieverslag of de resultaten ervan zijn niet gevonden; dat is een hiaat, geen bewijs dat de evaluatie niet gebeurde.
• PADAC in de praktijk: de productiestart in mei 2025 komt uit een presentatie van het eHealth-platform^[4]; de integratie in hubs en kluizen is een planning voor 2026^[4], geen bevestigde realisatie.