Serveur national de terminologie (FHIR)

• Il existe deux serveurs belges : l'Ontoserver documenté par le SPF (enregistrement et token OAuth2 requis) et dte-tx.ehealth.fgov.be, qui se nomme 'FHIR Development Server' et est utilisé lors de la publication de guides d'implémentation^[1][2][3].
• Le Centre de Terminologie du SPF Santé publique a annoncé que l'édition belge de SNOMED CT serait, à partir de 2025, également diffusée via l'Ontoserver, à côté de MLDS ; lors du FHIR-A-THON de juin 2026, les participants ont pu s'y connecter^[4][5].
• Lors d'un test pendant le FHIR-a-thon de novembre 2024, une connexion a été établie avec l'Ontoserver via la Syndication API, avec un abonnement à l'édition belge de mai 2024 et une mise à jour vers celle de novembre 2024 ^[6].
• Selon la feuille de route, le serveur national est une source de diffusion ; les DPI ont besoin de leur propre serveur intégré, comme snowstorm-local (serveur de terminologie local de la plate-forme eHealth)^[7][8].
• dte-tx tourne sur FHIRsmith, le même logiciel open source que tx.fhir.org, et le tx-registry avertit que de tels serveurs ne sont pas destinés à la production^[9][10].
• Aucun SLA n'a été trouvé pour l'un ou l'autre serveur ; les métadonnées publiques de l'Ontoserver montrent une version belge de SNOMED CT plus ancienne que l'édition en production (voir 'Onzekerheden') ^[11][12].

Un serveur de terminologie FHIR répond à des questions sur les codes et les ValueSets : rechercher un code, déplier un ValueSet, valider un code. Le serveur belge basé sur Ontoserver prend en charge les opérations de terminologie FHIR de base^[1] ; selon le Quick Start Guide, $expand peut déplier un ValueSet jusqu'à ses concepts constitutifs^[1] et $validate-code vérifie si un code est valide dans un ValueSet déterminé^[1]. Selon le Terminology Portal (page modifiée le 19/02/2026), un groupe limité d'utilisateurs (« knowledge providers ») peut effectuer des opérations en temps réel via l'API FHIR d'Ontoserver, comme la recherche en texte intégral, le filtrage par release, par jeu de références et par subsomption, et vérifier si un code relève d'un sous-ensemble^[13]. Outre le serveur, le portail renvoie à l'API REST de MLDS pour l'accès aux releases belges^[13]. Le CapabilityStatement décrit le serveur du SPF comme une instance Ontoserver qui implémente la spécification de serveur de terminologie HL7 FHIR^[14], version logicielle 6.25.1 selon les métadonnées du 08/10/2026^[14]. dte-tx tourne sur FHIRsmith, un toolkit serveur open source (BSD-3) de la communauté FHIR comprenant notamment un serveur de terminologie, le même que celui de tx.fhir.org^[9] ; le CapabilityStatement de dte-tx indique le 08/10/2026 FHIRsmith 0.14.0^[15]. Il existe actuellement en Belgique deux serveurs pertinents, avec des rôles différents :

Technische koppelvlakken

• Protocol: FHIR-terminologie-API (R4 bij de FOD-Ontoserver; R4 en R5 bij dte-tx)^[14][2].
• Authenticatie (FOD-Ontoserver): registratie met een geldig e-mailadres en toegang via een OAuth2 Bearer-token^[1]. Deze pagina neemt bewust geen client-gegevens of tokens over. Op 28/09/2026 werd een ValueSet-zoekopdracht zonder inloggegevens geweigerd (HTTP 401)^[19].
• Anonieme toegang (dte-tx): op 5 november 2026 gaf een $lookup zonder token op een concept uit de Belgische module het codesysteem 'SNOMED CT Belgian Edition' (versie 20260915) terug, met Nederlandse, Franse, Duitse en Engelse beschrijvingen (eigen vaststelling)^[17]. Een $expand van de Belgische subset voor medische problemen gaf Nederlandse weergavetermen op basis van de editie 20260915; de release van oktober (20261015) was nog niet geladen ^[20]. Of dte-tx ook een volledige export toelaat, werd niet nagegaan.
• Syndication (FOD-Ontoserver): in een test tijdens de FHIR-a-thon van november 2024 werd via de Syndication API verbonden met de Ontoserver, ingeschreven op de Belgische editie van mei 2024 en bijgewerkt naar die van november 2024 ^[6].
• Belgische waardenlijsten (FOD-Ontoserver): via de FHIR API werden Belgische subsets uitgeklapt, zoals die voor AllergyIntolerance (causative agent, drug) en voor Vaccination, met keuze van weergavetaal en filters^[6]. Volgens de release notes van juni 2026 hebben de Belgische referentiesets voor data-interoperabiliteit een maandelijkse releasecyclus, indien er wijzigingen zijn^[21]. Welke ValueSets, refsets en ConceptMaps er vandaag op staan, kon zonder token niet worden nagegaan.
• Subsets met interne codes (FOD-Ontoserver): enkel sets die uitsluitend uit SNOMED CT-concepten bestaan, mogen als referentieset van SNOMED CT België gepubliceerd worden^[16]; subsets met uitsluitend interne (niet-SNOMED CT) codes kunnen via dezelfde aanvraagformulieren op de Ontoserver van het Terminologiecentrum gepubliceerd worden ^[16]. Interpretatie: de Ontoserver is dus ook publicatiekanaal voor Belgische codelijsten buiten de SNOMED CT-editie.
• ConceptMaps op dte-tx (interpretatie, 29/09/2026): de 94 ConceptMaps op dte-tx.ehealth.fgov.be/r4 komen uit HL7-pakketten; de enige SNOMED CT-naar-ICD-map is een HL7-voorbeeld (ICD-10-CM, ulnafracturen), geen Belgische map naar ICD-10-BE^[22].
• Inhoud (servermetadata, interpretatie): de FOD-Ontoserver toonde op 08/10/2026 als recentste Belgische SNOMED CT-versie 20251215, naast 20250715^[11]; op 09/11/2026 noemt ze 20251215 nog altijd als standaardversie ^[23], met 20250715 als tweede, niet-standaardversie^[23]. dte-tx (26/09/2026) toonde de Belgische versies 20260515 en 20260915^[24], plus onder meer LOINC 2.82^[24]; op 09/11/2026 gaf een CodeSystem-zoekopdracht naar SNOMED CT er als Belgische editie versie 20260915^[25]. Zie SNOMED CT en LOINC et le sous-ensemble belge (ReTaM). dte-tx vermeldt ook het codesysteem van de ISO/IEEE 11073-nomenclatuur (MDC, urn:iso:std:iso:11073:10101) met versie 2024-12-05^[26].
• Omvang dte-tx (peildatum 08/10/2026): een telling met _summary=count gaf 3985 ValueSets^[27], 2109 CodeSystems^[28] en 94 ConceptMaps^[29]. Interpretatie (eigen meting): de server negeert filters op URL of uitgever, en in de eerste 2000 ValueSets stond enkel terminology.hl7.org als host; een volledige scan is niet gedaan, dus of er verderop Belgische ValueSets staan, is niet bevestigd^[27].

• FOD-Ontoserver: de terminologie-nieuwsbrief van de FOD kondigde aan dat Ontoserver als Nationale terminologieserver zal worden ingezet^[30]; Ontoserver wordt ontwikkeld door het Australian e-Health Research Centre van CSIRO^[31]. Toegang tot de inhoud vraagt registratie via een formulier van het Terminologiecentrum^[8]. Zie Centre de Terminologie (SPF Santé publique). De FOD publiceert een Quick Start Guide (v1.2) over Ontoserver^[1]; de CapabilityStatement van de server geeft apps.health.belgium.be/ontoserver/fhir als URL van de implementatie^[14]. De server antwoordt op metadata-oproepen (Ontoserver 6.25.1 op FHIR 4.0.1 ^[14], uitgever FOD VVVL^[14]) met status active^[14]; dat veld is de publicatiestatus van de resource zelf, geen operationele status van de server. Een ValueSet-zoekopdracht zonder token werd geweigerd^[19]. Interpretatie: de server is bereikbaar; een formele productieverklaring of SLA werd niet gevonden.
• dte-tx.ehealth.fgov.be: de server identificeert zich als "FHIR Development Server" (JSON-antwoord van de root, versie 1.0.0)^[2] met tx-endpoints voor FHIR R4 en R5^[2]. Interpretatie: naam en zelfbeschrijving wijzen op een ontwikkel-, test- of publicatieomgeving, niet op een gedocumenteerde productieserver voor zorgtoepassingen^[2]. Dat het eHealth-platform hem beheert, is een afleiding uit het domein (hypothese). De tx-registry vermeldt de Belgische serverlijst (code hl7-be) als gepubliceerd door de FOD Volksgezondheid en het eHealth-platform samen^[10]; een beheersverklaring of fiche in de dienstcatalogus voor dte-tx zelf werd niet gevonden.
• Gebruik bij IG-publicatie: de core-clinical IG v1.3.0 (20/08/2026) en de public-health IG v1.0.4 (18/09/2026) gebruikten dte-tx.ehealth.fgov.be/r4 als primaire server^[3][32]; de federale core-profielen v2.2.0 (19/08/2026) werden gepubliceerd met de tx-registry van dte-tx^[33]. Een eerdere IG gebruikte tx.fhir.org als primaire server: de medication-IG v1.1.1 (24/04/2026)^[34]. In het buildrapport van de PSS-IG v1.1.0 (27/02/2026) werd de FOD-Ontoserver als gezaghebbende server voor SNOMED CT gevonden ^[35]. Zie Guides d'implémentation FHIR belges.
• Internationale registratie: in de FHIR tx-registry staat de Belgische server (code fps-be-tx) als open voor IG-publishers ("usage: publication"), gezaghebbend voor de Belgische SNOMED CT-module^[36]; de vermelde URL is een sslip.io-hostnaam op een IP-adres, niet dte-tx.ehealth.fgov.be^[36]. In de eerste registratie (volgens de repository-historiek april 2025) wees fps-be-tx nog naar de FOD-Ontoserver^[37]. Dat die URL in mei-juni 2026 als 'tijdelijk' werd vervangen, staat enkel in de commitberichten van het registry-bestand (repository-metadata, niet in de bronlaag); interpretatie: de sslip.io-hostnaam wijst eveneens op een tijdelijke oplossing. De registry waarschuwt dat de servers in het FHIR-tooling-ecosysteem bedoeld zijn voor ontwerp en publicatie, niet voor productiegebruik in operationele systemen^[10].
• Tests en gebruikers: tijdens de FHIR-a-thon van november 2024 organiseerde het Terminologiecentrum een testatelier met de nieuwe Ontoserver, gericht op implementatoren, softwareleveranciers, gezondheidsdatakluizen en gebruikers van waardesets; de status was toen test^[6]. Op de FHIR-A-THON van 2 en 3 juni 2026 konden deelnemers verbinden met de Ontoserver voor toegang tot de Belgische SNOMED CT-editie^[5].
• Lokale servers: het Terminology Portal noemt DTS (Dockerized Terminology Server) een gecontaineriseerde Snowstorm-terminologieserver die door het eHealth-platform is aangepast, met documentatie op GitHub^[18]; het NRC stelt met het eHealth-platform een docker image met een lokale terminologieserver ter beschikking ^[8]. Zie snowstorm-local (serveur de terminologie local de la plate-forme eHealth) en Snowstorm en Snowstorm Lite (terminologieservers van SNOMED International).

• 2024: aankondiging van de Nationale terminologieserver voor de tweede helft van 2024^[30].
• November 2024: testatelier met de nieuwe Ontoserver op de FHIR-a-thon (status test)^[6].
• 2025: het Terminologiecentrum kondigde aan dat de Belgische editie en aanverwante producten vanaf 2025, naast MLDS, ook via de Ontoserver verspreid zouden worden^[4]; de roadmap (maart 2025) mikte op ingebruikname tegen eind Q1 2025, na succesvolle tests op de FHIR-a-thon van november 2024 (planning; realisatie niet bevestigd) ^[7].
• April 2025 (volgens repository-historiek): registratie van de FOD-Ontoserver als fps-be-tx in de FHIR tx-registry ^[37].
• 2026: de tx-registry verwijst naar een sslip.io-hostnaam^[36]; de datering mei-juni 2026 en het label 'tijdelijk' komen uit commitberichten (niet in de bronlaag).
• Juni 2026: FHIR-A-THON-deelnemers verbinden met de Ontoserver^[5].
• Planning (SNOMED CT-roadmap, maart 2026): stap 1 is een lokale terminologieserver in het EPD met een verbinding naar de nationale server, rond eind 2026 (visueel gelezen uit de tijdlijn)^[38]; de integratie van de terminologieserver stond op de agenda van de kick-off met de EPD-leveranciers van 27/04/2026^[38]. Zie SNOMED CT en SNOMED CT-implementatievereisten voor EPD's.
• Augustus-september 2026: dte-tx is primaire server bij de publicatie van BE Core Clinical 1.3.0, BE Core 2.2.0 en BE Public Health 1.0.4^[3][33][32]; andere IG's werden niet nagegaan.
• November 2026: dte-tx beantwoordt anoniem opvragingen op de editie 20260915; de release van oktober is er op 5 november nog niet geladen^[17][20], en op 9 november geeft dte-tx nog 20260915 als Belgische editie^[25].
• Beleidsdoel (nieuwsbron): volgens Le Spécialiste (4 juni 2026) moet tegen eind 2026 een SNOMED CT-terminologieserver in alle huisartsensoftware geïntegreerd zijn^[39]; welke server, staat er niet.
• Europa: nationale contactpunten kunnen de centrale terminologiedienst van de Commissie gebruiken voor vertaling en mapping^[40]. De lidstaten blijven verantwoordelijk voor de vertaling en mapping van codesystemen en waardensets naar het EEHRxF^[40]. Zie MaSanté@UE (MyHealth@EU) en EEHRxF (format européen d'échange des dossiers de santé informatisés).

• Geen wettelijke verplichting gevonden om een specifieke terminologieserver te gebruiken. De BIHR-pagina noemt het gebruik van 'een terminologieserver' wel belangrijk voor semantische interoperabiliteit^[41].
• Implementatievoorwaarde: voor de FOD-Ontoserver zijn registratie en een OAuth2-token nodig ^[1]; voor SNOMED CT-inhoud blijft de licentievoorwaarde gelden (zie SNOMED CT-licentie en publieke weergave).
• Architectuurrichting (roadmap): de nationale server is een verspreidingsbron; EPD-pakketten en grote ziekenhuizen hebben een eigen ingebouwde terminologieserver nodig^[7]. Het NRC stelt met het eHealth-platform een docker image met een lokale terminologieserver ter beschikking, en EPD-leveranciers mogen ook een eigen server gebruiken (stand november 2025)^[8]. Zie snowstorm-local (serveur de terminologie local de la plate-forme eHealth).
• Aanbeveling: gebruik voor productie-integraties (validatie of expansie van Belgische ValueSets in EPD, LIS of integratie-engine) het door de FOD gedocumenteerde endpoint, en niet de ontwikkelserver dte-tx, zolang voor dte-tx geen officiële productiestatus bekend is, ook al is dte-tx zonder token bereikbaar. Leg bij leveranciers vast welk endpoint, welke Belgische SNOMED CT-versie en welke updatefrequentie ze gebruiken. Bewaar client-gegevens in een geheimenbeheer, nooit in documentatie of code.
• Aanbeveling: vraag de FOD naar SLA, beschikbaarheid en de planning voor de publicatie van CareSet-ValueSets op de server, voordat klinische processen ervan afhangen.

Implementatievoorwaarden en beperkingen

De inhoud van de FOD-Ontoserver is zonder token niet controleerbaar; welke ValueSets en refsets erop staan, werd niet nagegaan. Op dte-tx werden in de gecontroleerde ValueSets geen Belgische ValueSets gevonden (zie 'Technische koppelvlakken')^[27]; de impliciete ValueSet van een Belgische refset kon er wel uitgeklapt worden ^[20]. Interpretatie: Belgische IG's kunnen hun eigen ValueSets meeleveren in het IG-pakket, en de server levert dan de onderliggende codesystemen; dat werd niet per IG nagegaan.

• Différence de version (contradiction ouverte) : l'édition belge de SNOMED CT de septembre 2026 (20260915) a le statut PRODUCTION^[12] et dte-tx a chargé cette version (interprétation de métadonnées, 26/09/2026)^[24], alors que les métadonnées publiques de l'Ontoserver du SPF indiquent 20251215 comme version belge la plus récente (constaté à nouveau le 08/10/2026)^[11]. Le Centre de Terminologie promet, via l'Ontoserver, des mises à jour automatisées et la version la plus récente^[8]. Interprétation : les métadonnées publiques n'affichent peut-être pas tout le contenu chargé ; sans token, cela n'est pas vérifiable^[19].
• SLA et support : pour aucun des deux serveurs, un SLA, un objectif de disponibilité ou un régime de support n'a été trouvé ; le tx-registry avertit que les serveurs d'outillage ne sont pas destinés à la production^[10]. Non trouvé ≠ n'existe pas.
• BE Maps : rien n'a été trouvé sur la question de savoir si les maps belges figurent aussi comme ConceptMap sur l'un des deux serveurs ; sur dte-tx, les 94 ConceptMaps sont des exemples HL7^[22][29]. Les endpoints ConceptMap de l'Ontoserver du SPF n'étaient pas accessibles sans token le 29/09/2026 (lacune). Il existe une contradiction distincte sur la fréquence de publication des maps (voir SNOMED CT édition belge (releases, refsets, BE Maps)).
• Version de dte-tx : la réponse JSON de la racine donne la version 1.0.0^[2], le CapabilityStatement FHIRsmith 0.14.0^[15] ; il s'agit peut-être du wrapper et du noyau, non confirmé.
• Quel endpoint est « le » Serveur national de terminologie ? Trois adresses différentes (documentation du SPF, publication d'IG, tx-registry ; voir le tableau et « Qui le gère ») et aucun endpoint de production documenté de manière univoque^[14][3][36].
• Statut de dte-tx : seuls l'autodescription « FHIR Development Server » et l'utilisation lors de publications d'IG sont connus^[2] ; aucune déclaration de statut officielle n'a été trouvée.
• Annonce par rapport à la réalisation : la lettre d'information annonçait une disponibilité pour la seconde moitié de 2024^[30] ; la roadmap visait la fin du Q1 2025^[7] ; la date exacte de la mise en service n'a pas été trouvée.