Beelduitwisseling (medische beelden en beeldvormingsverslagen)

Een ziekenhuis produceert beelden (radiologie, echografie, nucleaire geneeskunde, cardiologie, endoscopie, mammografie, tandheelkunde) en verslagen, en wil die delen met andere ziekenhuizen, met huisartsen en specialisten buiten het ziekenhuis, met de patiënt en, vanaf 2031, over de grens. De Europese richtlijn noemt deze beeldtypes als DICOM-objecten binnen de scope.^[9] Actoren: het producerende ziekenhuis of de radiologiepraktijk (PACS, EPD), de hub en het metahub (Hubs-metahubsysteem), de aanvragende of behandelende zorgverlener, de patiënt en het nationaal contactpunt voor MyHealth@EU. Aan de aanvraagzijde loopt het elektronisch verwijsvoorschrift voor radiologie via UHMEP en het digitaal verwijsvoorschrift (eReferral) (zie verder).^[10]

Verslagen via hubs-metahub. Het Actieplan e-Gezondheid 2013-2018 plande dat verslagen van medische beeldvorming van patiënten met geïnformeerde toestemming in principe vanaf 1 januari 2015 via het hubs-metahubsysteem toegankelijk zouden zijn (historisch plan).^[1] Op het Réseau Santé Wallon publiceren ziekenhuiszorgverleners onder meer consultatie-, hospitalisatie- en technische verslagen, beeldvorming en labo.^[2] Het Brusselse RSB biedt als hub een centrale documentindex (protocollen, labo's, beelden, sumehr); de gegevens blijven gedecentraliseerd op de hostende sites.^[11] Het algemene publicatiepatroon staat op Use case: verslagen en resultaten delen via de hub.

Beelden via de viewer van het producerende ziekenhuis. CoZo ondersteunt het opvragen van medische beelden sinds augustus 2013.^[3] Via CoZo worden beelden op dezelfde manier opgevraagd als andere resultaten; het beeld opent in een apart browservenster en is slechts tijdelijk beschikbaar.^[3] Artsen hebben via CoZo standaard toegang tot alle gedeelde gegevens, ook beelden; andere beroepsgroepen zien enkel voor hen relevante gegevens. ^[12] Hoe de hubs de beeldlink technisch opbouwen (viewer-URL, IHE XDS-I.b of DICOMweb) werd niet publiek gedocumenteerd gevonden (hiaat).

Toegang per beroepsgroep. De toegangsmatrix regelt welke beroepsgroepen beeldvormingsresultaten zien: in 2024 werden beeldvormingsresultaten toegevoegd voor tandartsen, en de uitbreiding voor kinesitherapeuten uit 2021 is beperkt tot beeldvorming specifiek voor de kinesitherapiebehandeling (RX en nucleaire geneeskunde).^[13][13] Zie Toegangsmatrix (reglement eHealth-platform en Informatieveiligheidscomité).

Beelden voor de patiënt. CoZo stelt medische beelden via het beveiligde patiëntenportaal ter beschikking van de patiënt, die recht heeft op inzage.^[4] De patiënt bekijkt de beelden via de viewer die het ziekenhuis gebruikt; die viewer verschilt per ziekenhuis.^[4] Volgens een door het RSB aangehaalde studie willen patiënten vooral toegang tot hun laboresultaten (76,2%) en medische beelden (71,9%).^[14] Zie Patiënttoegang en patiëntportalen.

Leveranciersinformatie (gelabeld)

• KISANO ECHANGE (Wallonië, leveranciersclaim, ongedateerd): volgens Kisano kozen RSW-ziekenhuizen KISANO ECHANGE om ziekenhuizen, labo's en poliklinieken van het netwerk hun lokaal opgeslagen medische beelden via het RSW beschikbaar te laten stellen.^[15] De onderzoeken zijn zo volgens Kisano toegankelijk voor bij het RSW ingeschreven artsen, los van de PACS die de producerende instellingen gebruiken.^[15] Artsen raadplegen ze via de beveiligde privéruimte van de RSW-website (volgens de leveranciersbron).^[15] Huidige status onbekend.
• Patiëntportaal met deelcode (leveranciersclaim): via mynexuzhealth kunnen patiënten hun radiologische beelden openen, downloaden en afdrukken, en een code aanmaken om de toegang met hun zorgverlener te delen.^[16] Zie nexuzhealth (leverancier van het EPD KWS).
• Cloud-beeldportaal (leveranciersclaim): Dedalus positioneert PACSonWEB als vervanging van cd's en koeriers door direct delen tussen ziekenhuizen, clinici en patiënten.^[17]

Alternatieven en marktaandelen van beeldportalen en PACS/VNA-oplossingen werden niet systematisch onderzocht; zie Overheidsopdrachten voor zorg-ICT voor gepubliceerde PACS/VNA-aanbestedingen.

• Vlaanderen: beeldlinks en patiënttoegang via CoZo zijn gedocumenteerd, maar volgens hetzelfde bericht delen nog niet alle ziekenhuizen hun beelden via CoZo.^[3][4] Voor de VZN-hub werd geen primaire bron over beelddeling gevonden (hiaat).
• Wallonië: het RSW vermeldt beeldvorming bij de gepubliceerde documenten; de beeldontsluiting via KISANO ECHANGE is enkel door de leverancier gedocumenteerd.^[2][15]
• Brussel: het RSB vermeldt beelden in zijn centrale documentindex.^[11] Een primaire bron over de technische beeldontsluiting via Abrumet / Réseau Santé Bruxellois werd niet gevonden.

• Dossierplicht: de RIZIV-audit leidt uit de rechtsleer af dat de beroepsbeoefenaar zowel het verslag als de beelden van elk radiologisch onderzoek moet bijhouden in het patiëntendossier.^[5][5]
• Financieringsvoorwaarde (BMUC): voor de hub-basis moeten zorggegevens, waaronder beeldvorming, binnen 0 tot maximaal 7 dagen via het verwijzingsrepertorium hubs-metahub gepubliceerd worden en toegankelijk zijn voor de patiënt. ^[18] Het elektronisch aanvragen van medische beeldvorming maakt deel uit van de BMUC voor algemene ziekenhuizen.^[5] Zie BMUC: financiering van het geïntegreerd EPD.
• Aanvraagzijde (planning): het eReferral-IG bevat profielen voor voorschriften van medische beeldvorming. ^[10] Wie via de UHMEP FHIR API radiologievoorschriften aanmaakt, moet koppelen met Prescription Search Support om aanbevelingen op te halen.^[19] De RIZIV-projectpagina kondigt verplicht gebruik vanaf de nationale uitrol in Q2 2027 aan (aankondiging zonder vermelde rechtsgrond).^[20] Zie PSS (Prescription Search Support).
• Toestellenregister: de registratie van zware medische beeldvormingsapparatuur is verplicht en voorwaarde voor terugbetaling; sinds 1 oktober 2022 is de MID-ID verplicht bij registratie van nieuwe toestellen.^{[21] [21]} Zie FOD Volksgezondheid.
• EHDS (EU): de verordening noemt medische beeldvormingsstudies en bijbehorende verslagen als prioritaire categorie (d) voor primair gebruik.^[6] Voor die categorie en voor EPD-systemen die ze verwerken, geldt de gefaseerde toepassing vanaf 26 maart 2031.^[6] Volgens uitvoeringsverordening (EU) 2026/2083 wordt de uitwisseling van beeldvormingsstudies en verslagen via MyHealth@EU op 26 maart 2031 van toepassing.^[7] De Belgische BIHR-planning is op die termijnen afgestemd.^[22] Zie EHDS (European Health Data Space), EHDS-eisen voor EPD-systemen (hoofdstuk III) en BIHR (Belgian Integrated Health Record).
• Europese specificaties (in uitwerking): de eHN-richtlijn over beeldvormingsstudies en -verslagen (Release 1.1) werd in november 2024 aangenomen; lidstaten kunnen ze ook nationaal en regionaal gebruiken om versnippering te vermijden. ^[9][9] Van de vijf use cases in die richtlijn is enkel use case 1 in scope; de technische specificaties worden apart ontwikkeld.^[9] Xt-EHR D7.2 legt de eisen vast voor interoperabele en veilige uitwisseling van beeldvormingsstudies en -verslagen; de versie van september 2025 is een consultatiedocument. ^[23][23] De EEHRxF-uitvoeringshandeling die de specificaties voor beeldvorming zal vastleggen, is gepland maar nog niet gepubliceerd.^[24] Zie EEHRxF (European EHR Exchange Format).

• Verplichting: beelden én verslagen bijhouden in het dossier (volgens de audit, ruim geïnterpreteerd) en, vanaf 26 maart 2031, beelden en verslagen volgens de EHDS kunnen aanbieden.^[5][6]
• Financieringsvoorwaarde: tijdige publicatie van beeldvormingsresultaten via hubs-metahub binnen de BMUC. ^[18]
• Vaststelling van de audit: de integratie van externe gegevens, inclusief vorige onderzoeken, in het ziekenhuis-EPD is ontoereikend, mede door onderling niet-compatibele systemen.^[5][5] De audit ziet de externe integratie via hubs en metahub als voorwaarde.^[5]
• Aanbeveling van de audit: een landelijk beelduitwisselingssysteem waarop alle ziekenhuizen zijn aangesloten en waarmee ze eenvoudig medische beelden kunnen uitwisselen.^[5]
• Aanbeveling (eigen): leg in PACS/VNA- en viewercontracten DICOMweb-ondersteuning en een roadmap voor IHE MADO vast (zie DICOM (met DICOMweb) en IHE-beeldvormingsprofielen (XDS-I.b, XCA-I, MADO)), zodat beelden later zonder migratie via een nationaal of Europees kanaal kunnen worden aangeboden.
• Aanbeveling (eigen): volg de Belgische invulling van de EHDS-categorie beeldvorming (EEHRxF, rol van hubs en eventueel nationaal platform) op en bepaal intern hoe externe beelden en verslagen in het EPD worden getoond, in plaats van enkel via losse viewerlinks.

• Beelden via CoZo zijn slechts tijdelijk beschikbaar en openen in de viewer van het producerende ziekenhuis, zodat de gebruikerservaring per bron verschilt.^[3][4]
• Grote bestanden en heterogene toepassingen bij beeldproducenten bemoeilijken volgens een leverancier het delen via een gewone internetverbinding (leveranciersclaim).^[15]
• Toegang voor andere zorgberoepen dan artsen is beperkt via de toegangsmatrix.^[12][13]
• Via MyHealth@EU worden momenteel enkel e-voorschrift/e-aflevering en patiëntsamenvattingen uitgerold; beelden volgen op langere termijn.^[25]

• Spanning in de bronnen (CoZo): een CoZo-pagina stelt dat een patiënt via CoZo steeds zijn medische beelden ziet ^[26], terwijl een ander CoZo-bericht meldt dat nog niet alle ziekenhuizen hun beelden via CoZo delen. ^[4] Beide berichten zijn ongedateerd; 'steeds' betekent vermoedelijk 'als het ziekenhuis ze deelt' (interpretatie).
• Plan versus praktijk: het actieplan 2013-2018 plande verslagen via hubs-metahub vanaf 2015^[1], maar de RIZIV-audit stelt vast dat de digitalisering tussen ziekenhuizen en met andere zorgverleners niet volledig is. ^[5] De datum van de audit werd op de geraadpleegde pagina niet gevonden.
• Planning aanvraagzijde: de RIZIV-pagina's over PSS Radiologie noemen verschillende einddata voor de pilots (april 2027 versus eind mei 2027).^[27][20]
• Niet gevonden: technische documentatie over beeldontsluiting door de hubs, een KMEHR-transactietype specifiek voor beeldvormingsverslagen, een federaal plan voor een nationaal beelduitwisselingsplatform, RIZIV-financiering voor beelduitwisseling en een standpunt van de beroepsvereniging radiologie. Niet gevonden betekent niet dat het niet bestaat.